Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych, obradująca pod przewodnictwem poseł Marii Małgorzaty Janyskiej (KO), przewodniczącej Komisji, zrealizowała następujący porządek dzienny:
– rozpatrzenie i zaopiniowanie dla Komisji do Spraw Kontroli Państwowej Sprawozdania z działalności Najwyższej Izby Kontroli w 2025 roku (druk nr 2752) w zakresie działania Komisji.
W posiedzeniu udział wzięli: Sławomir Sierański pełniący obowiązki wicedyrektor Departamentu Bezpieczeństwa Narodowego Najwyższej Izby Kontroli, Katarzyna Czerwińska-Michalska pełniąca obowiązki wicedyrektor Departamentu Finansów i Spraw Publicznych Najwyższej Izby Kontroli.
W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Igor Amarowicz, Anna Ornat i Julia Popławska – z sekretariatu Komisji w Biurze Komisji Sejmowych.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Dzień dobry państwu. Otwieram posiedzenie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych.
W dzisiejszym porządku obrad mamy rozpatrzenie i zaopiniowanie dla Komisji do Spraw Kontroli Państwowej sprawozdania z działalności NIK w 2025 r., druk nr 2752, w zakresie działania Komisji – przedstawiają przedstawiciele NIK.
W związku z tym witam na naszym posiedzeniu pana Sławomira Sierańskiego, pełniącego obowiązki wicedyrektora Departamentu Bezpieczeństwa Narodowego NIK i panią Katarzynę Czerwińską-Michalską, pełniącą obowiązki wicedyrektora Departamentu Finansów i Spraw Publicznych NIK. Witam wszystkich państwa posłów. Witam pracowników sekretariatu.
Szanowni państwo, materiały wszyscy państwo posłowie mają, a przynajmniej mają dostęp do tych materiałów, więc uznajemy, że w tym zakresie zapoznali się szczegółowo z materiałami. I teraz bardzo proszę państwa przedstawicieli NIK o takie syntetyczne przedstawienie, głównie pewnie pod względem wniosków, które z tego wynikają. Bardzo proszę.
Pełniący obowiązki wicedyrektora Departamentu Bezpieczeństwa Narodowego Najwyższej Izby Kontroli Sławomir Sierański:
Szanowna pani przewodnicząca, szanowni państwo, przypadł mi w udziale zaszczyt przedstawienia państwu syntetycznie wyników kontroli przeprowadzonych w zakresie spraw wewnętrznych przez Departament Bezpieczeństwa Narodowego w 2025 r.
W tymże roku NIK zajęła się w tym obszarze kontrolami dotyczącymi funkcjonowania systemu łączności w służbach podległych MSWiA, przygotowania do działań specjalistycznych grup ratowniczych Państwowej Straży Pożarnej. Zajęła się kontrolą stanu przygotowań Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej na wypadek zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa państwa, a także skontrolowała bezpieczeństwo zakładów, obiektów i urządzeń o istotnym znaczeniu dla funkcjonowania aglomeracji miejskich w województwie lubelskim oraz realizację zadań z zakresu ochrony przeciwpowodziowej przez wybrane gminy województwa opolskiego.
Szanowna pani przewodnicząca, syntetycznie wyniki tych kontroli. Kontrola dotycząca funkcjonowania systemu łączności w służbach podległych ministrowi spraw wewnętrznych i administracji wykazała, że system łączności radiowej służb podległych ministrowi, czyli Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej oraz Służbie Ochrony Państwa, nie funkcjonuje właściwie. Każda ze służb opracowała własną koncepcję, zgodną wprawdzie z uznanymi standardami, jednak realizowaną niezależnie od pozostałych służb podległych MSWiA, co doprowadziło do braku kompatybilności między systemami. NIK stwierdziła, że komunikacja między służbami nadal jest utrudniona, szczególnie w sytuacjach wymagających szybkiej wymiany informacji i skoordynowanych działań.
NIK zauważyła również, że dopiero utworzenie systemu bezpiecznej łączności państwowej z podsystemem radiowej łączności w standardzie TETRA, którego ramy prawne i organizacyjne zawarto w uchwalonej w 2024 r. z inicjatywy MSWiA ustawie o ochronie ludności i obronie cywilnej, doprowadzić może do rzeczywistej integracji systemów komunikacji w służbach oraz zachowania ich skuteczności operacyjnej w sytuacjach kryzysowych. W związku z tym NIK sformułowała wnioski o charakterze systemowym, mające na celu poprawę funkcjonowania łączności radiowej i zwiększenie bezpieczeństwa publicznego, dostrzegając potencjał wynikający z wpisania w 2024 r. zadania utworzenia jednolitego i kompleksowego systemu bezpiecznej łączności państwowej do ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej.
Izba przeprowadziła również kontrolę dotyczącą przygotowania do działań specjalistycznych grup ratowniczych Państwowej Straży Pożarnej. W tej kontroli NIK, choć pozytywnie oceniła przygotowanie specjalistycznych grup ratowniczych Państwowej Straży Pożarnej do realizacji ich zadań, zauważyła jednak, że jest ono niewystarczające. Stwierdzono braki kadrowe i szkoleniowe, niedobory sprzętowe oraz niepełne wyposażenie zasad organizacyjnych, co negatywnie wpływało na gotowość operacyjną poszczególnych specjalistycznych grup ratowniczych. Nie zapewniono minimalnej liczby pojazdów ratowniczych w 10 grupach ratowniczych oraz występowały niedobory w wyposażeniu ratowników – brakowało kombinezonów, skafandrów nurkowych, sonarów i szybkich testów biologicznych. NIK zwróciła także uwagę na fakt, że w Państwowej Straży Pożarnej nie funkcjonował system centralnego finansowania specjalistycznych grup ratowniczych oraz nie stworzono jednolitego systemu motywacyjnego dla strażaków pełniących służbę w specjalistycznych grupach ratowniczych.
Jakie były efekty tej kontroli? Dzięki zaleceniom NIK zainicjowano konkretne działania organizacyjne i finansowe mające na celu wzmocnienie potencjału specjalistycznych grup ratowniczych Państwowej Straży Pożarnej. Minister spraw wewnętrznych i administracji zadeklarował doposażenie specjalistycznych grup ratowniczych w niezbędne pojazdy i sprzęt ratowniczy oraz wprowadzenie jednolitego, stałego systemu dodatków finansowych dla osób pełniących funkcje w tych grupach. W ustawie o ochronie ludności i obronie cywilnej przewidziano wzmocnienie potencjału ratowniczego Państwowej Straży Pożarnej na czas stanu wojennego, z wykorzystaniem emerytowanych funkcjonariuszy różnych służb, w tym Państwowej Straży Pożarnej. Komendant główny Państwowej Straży Pożarnej przyjął wnioski NIK do realizacji i zapowiedział wprowadzenie stałych analiz gotowości operacyjnej oraz działań zapobiegających jej okresowym spadkom.
Proszę państwa, w 2025 r. przeprowadziliśmy też dosyć ważną kontrolę dotyczącą stanu przygotowań Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służby Więziennej na wypadek zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa państwa. Muszę jednak zauważyć, że choć kontrola była przeprowadzona w 2025 r., jej wyniki zostały przedstawione w informacji o wynikach kontroli w bieżącym roku, a kontrola ta miała w całości charakter niejawny, zatem nie mogę przedstawić wyników tej kontroli w tym momencie. Powiem tylko krótko, co ta kontrola objęła swoim zakresem. W trakcie kontroli zbadano między innymi przygotowania organizacyjne do przeprowadzenia procesu militaryzacji oraz do planowania realizacji zadań na wypadek zewnętrznego zagrożenia państwa, prawidłowość działania stałych dyżurów, przygotowanie stanu skierowania, wyszkolenie oraz planowanie zadań operacyjnych, a także zabezpieczenie logistyczne i kadrowe. Kontrola została przeprowadzona w MSWiA, w MS, w Komendach Głównych Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Centralnym Zarządzie Służby Więziennej oraz w jednostkach organizacyjnych tych formacji, łącznie w 32 jednostkach.
W 2025 r. NIK przeprowadziła jeszcze kontrole planowe, aczkolwiek lokalne, w zakresie bezpieczeństwa zakładów, obiektów i urządzeń o istotnym znaczeniu dla funkcjonowania aglomeracji miejskich w województwie lubelskim oraz kontrolę realizacji zadań z zakresu ochrony przeciwpowodziowej przez wybrane gminy województwa opolskiego. Bardzo dziękuję za uwagę.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Bardzo dziękuję. Pani dyrektor, proszę.
Pełniąca obowiązki wicedyrektor Departamentu Finansów i Spraw Publicznych Najwyższej Izby Kontroli Katarzyna Czerwińska-Michalska:
Szanowna pani przewodnicząca, Wysoka Komisjo, też pokrótce przedstawię wyniki kontroli, które zostały zaprezentowane i ujęte w sprawozdaniu w tym okresie, czyli w 2025 r.
Między innymi NIK przekazała informację i przeprowadziła kontrolę – wybrane aspekty działalności UOKiK w zakresie wykrywania naruszeń, która potwierdziła prawidłowość i skuteczność działań prezesa UOKiK w wykrywaniu negatywnych zjawisk rynkowych oraz naruszeń prawa. Potwierdzono również właściwe wykonanie powierzonych zadań publicznych.
Do Sejmu została również przekazana informacja o wynikach kontroli funkcjonowania systemu powiadamiania ratunkowego w zakresie numeru alarmowego 112. I tutaj, mimo ponad 11-letniego funkcjonowania w Polsce tego systemu powiadamiania poprzez numer 112, nadal nie jest on spójny ani w pełni funkcjonalny. NIK ujawniła istotne braki technologiczne, w szczególności wieloletnie opóźnienia we wdrażaniu systemu lokalizacji, co ograniczało precyzyjne ustalenie miejsca zdarzenia. Stwierdzono także niedostateczny nadzór ministra spraw wewnętrznych i administracji nad rozwijaniem i wykorzystaniem nowoczesnych rozwiązań technicznych oraz niewystarczające reagowanie na fałszywe i niezasadne zgłoszenia.
Warto może zwrócić jeszcze uwagę między innymi na kontrolę realizacji przez wojewodę lubuskiego wybranych zadań w zakresie obsługi cudzoziemców oraz obsługi paszportowej, gdyż NIK negatywnie oceniła przyjęty w Lubuskim Urzędzie Wojewódzkim sposób przyjmowania wniosków pobytowych cudzoziemców spoza UE. Nie zapewniono w pełni prawidłowego i rzetelnego procedowania spraw związanych z obsługą wniosków dotyczących legalizacji pobytu, skutkiem czego doprowadzono do działań niezgodnych z zasadami prostoty, szybkości i sprawności prowadzenia postępowań administracyjnych. Czas oczekiwania na wezwanie do osobistego stawienia się w urzędzie w celu legalizacji pobytu, złożenia wzoru podpisu oraz przedłożenia do wglądu aktualnych dokumentów w analizowanych przypadkach, proszę państwa, wynosił od 1 do 15 miesięcy. Czym to skutkowało? Powodowało to konieczność ponownego składania przez cudzoziemców dokumentów, które dezaktualizowały się w trakcie oczekiwania na wydanie decyzji.
Podobna kontrola przeprowadzona była również w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim we Wrocławiu, gdzie NIK ustaliła, że urząd ten nie był przygotowany do sprawnej, terminowej realizacji zadań. Postępowania prowadzone były przewlekle, narastały zaległości, wzrosła liczba skarg i wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu stwierdzających bezczynność organu. Skutkiem nieprawidłowości oraz przewlekłości postępowań było powstanie znacznych kosztów finansowych.
Na zakończenie chciałabym jeszcze dodać, że w ramach współpracy międzynarodowej NIK została wybrana audytorem zewnętrznym Interpolu na lata 2022–2027.
Dziękuję za uwagę i proszę o pozytywne zaopiniowanie sprawozdania z działalności NIK za 2025 r. Dziękuję bardzo.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Bardzo dziękuję. W tej chwili otwieram dyskusję. Kto z państwa posłów chciałby zabrać głos? Bardzo proszę, pan poseł Zieliński.
Poseł Jarosław Zieliński (PiS):
Dziękuję. Chciałbym na chwilę wrócić do tej kontroli dotyczącej łączności specjalnej pomiędzy służbami MSWiA i zapytać, jak dokładnie brzmi to zalecenie w tym zakresie dla ministra spraw wewnętrznych i jaka jest reakcja, jaka jest odpowiedź. Szczególnie pytam o to w kontekście terminów, ponieważ potrzeba zbudowania takiej specjalnej łączności, funkcjonalnej i skutecznej na wypadek zagrożeń, jest definiowana od wielu lat, a postęp jest niestety wciąż słaby. Dlatego chciałbym zapytać, czy jest jakieś zobowiązanie terminowe, co i kiedy ma być w tej sprawie zrobione?
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Bardzo proszę. Nie ma więcej pytań. Proszę.
Pełniący obowiązki wicedyrektor Departamentu Bezpieczeństwa Narodowego Najwyższej Izby Kontroli Sławomir Sierański:
NIK sformułowała w tej kontroli wnioski o charakterze systemowym. Dotyczyły one pilnego wdrożenia jednolitego systemu cyfrowej łączności radiowej poprzez zapewnienie skutecznej koordynacji i priorytetowego traktowania działań na rzecz budowy systemu bezpiecznej łączności państwowej, opracowania perspektywicznego modelu działania systemu cyfrowej łączności radiowej uwzględniającego rozwój nowych technologii, a także integracji z systemami IT, w szczególności w zakresie cyberbezpieczeństwa, oraz konsekwentnego wycofywania przez szefów służb podległych ministrowi spraw wewnętrznych i administracji analogowych systemów łączności. Informacje mamy takie, że wnioski są w realizacji, bez terminu.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Dziękuję bardzo. Kto z państwa posłów jeszcze? Nie widzę.
W takim razie, szanowni państwo, zadam pytanie – czy jest sprzeciw wobec pozytywnego zaopiniowania dla Komisji do Spraw Kontroli Państwowej sprawozdania z działalności NIK w 2025 r. w zakresie działalności Komisji? Nie widzę. W takim razie Komisja wyraziła pozytywną opinię.
Bardzo państwu dziękuję. Zamykam posiedzenie Komisji.