Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych, obradująca pod przewodnictwem poseł Marii Małgorzaty Janyskiej (KO), przewodniczącej Komisji, rozpatrzyła:
– sprawozdanie podkomisji stałej do spraw rozwoju i promocji ochotniczych straży pożarnych o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (druk nr 1142).
W posiedzeniu udział wzięli: Wiesław Leśniakiewicz podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji wraz ze współpracownikami, Mariusz Świerczyński zastępca dyrektora Departamentu Transformacji Cyfrowej Ministerstwa Cyfryzacji, nadbryg. Józef Galica zastępca komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej wraz ze współpracownikami oraz Rafał Orlik kierownik Zespołu Rozwoju Biznesu, Współpracy Cyfrowej Tożsamości i Aplikacji Mobilnych Centralnego Ośrodka Informatyki.
W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Igor Amarowicz, Anna Ornat i Kamila Pawluczuk – z sekretariatu Komisji w Biurze Komisji Sejmowych oraz Jakub Bennewicz i Sławomir Osuch – legislatorzy z Biura Legislacyjnego.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Dzień dobry.
Otwieram posiedzenie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych.
Witam wszystkich przybyłych. Witam pana ministra Wiesława Leśniakiewicza, podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji. Witam pana Józefa Galicę, zastępcę komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej, a także pana Jana Czajkę, naczelnika w Biurze Ochrony Ludności Komendy Głównej PSP. Witam pana Dariusza Marczyńskiego, dyrektora Departamentu Ochrony Ludności i Zarządzania Kryzysowego MSWiA. Nie wiem, czy są jeszcze jacyś przedstawiciele resortów. Jeśli tak, to witam bardzo serdecznie wszystkich pozostałych, których nie wymieniłam. Pokazuje mi tutaj wiceprzewodniczący, że jest jeszcze pan Rafał Orlik, kierownik Zespołu Rozwoju Biznesu, Współpracy Cyfrowej Tożsamości i Aplikacji Mobilnych z Centralnego Ośrodka Informatyki nadzorowanego przez Ministerstwo Cyfryzacji.
Szanowni państwo, w porządku obrad mamy dzisiaj rozpatrzenie sprawozdania podkomisji stałej do spraw rozwoju i promocji ochotniczych straży pożarnych o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych (druk nr 1142). W tej chwili poproszę pana Bartosza Romowicza, żeby przedstawił sprawozdanie podkomisji w tym zakresie, ponieważ druk – przypomnę – skierowaliśmy do rozpatrzenia do podkomisji. Bardzo proszę, panie przewodniczący.
Poseł Bartosz Romowicz (Polska2050-TD):
Dziękuję bardzo.
Pani przewodnicząca, panie ministrze, Wysoka Komisjo, chciałem poinformować, że na wczorajszym posiedzeniu podkomisji przyjęliśmy szereg poprawek. Omówię tekst projektowanej ustawy już po zmianach. Zakładamy, że strażak ratownik OSP na czas pełnienia tej funkcji oraz osoba, której przyznano świadczenia ratownicze, w celu identyfikacji i korzystania z dodatkowych świadczeń otrzymują legitymację udostępnianą w postaci dokumentu mobilnego. Legitymacja będzie zawierała imię lub imiona i nazwisko, numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności oraz fotografię posiadacza legitymacji, numer legitymacji, dane jednostki OSP, której członkiem jest strażak ratownik albo osoba, której przyznano świadczenia ratownicze, nazwę gminy, na terenie której siedzibę ma jednostka OSP, a także datę wydania i datę ważności legitymacji.
Minister właściwy do spraw wewnętrznych wydaje legitymacje i prowadzi w systemie teleinformatycznym rejestr legitymacji strażaków ratowników OSP i osób, którym przyznano świadczenia ratownicze. Czyli tworzymy rejestr, którego obecnie nie ma, a administratorem danych osobowych w nim zawartych jest właściwy minister, który to zadanie, a więc zarówno funkcję administratora, jak i prowadzenie rejestru, może powierzyć komendantowi głównemu PSP.
Legitymację będzie wtedy wydawało się na wniosek strażaka ratownika OSP albo osoby, której przyznano świadczenie ratownicze, złożony do wójta, burmistrza bądź prezydenta miasta w gminie, w której siedzibę ma jednostka OSP, której strażak jest członkiem bądź z której dana osoba przyznane ma świadczenie ratownicze. Wójt czy burmistrz po sprawdzeniu, czy wnioskodawca jest strażakiem ratownikiem OSP albo osobą, której przyznano świadczenie ratownicze, wprowadza dane do rejestru. Na podstawie porozumienia może on przekazać tę kompetencję do zarządu danej jednostki OSP lub do zarządu oddziału gminnego związku OSP, jeśli chodzi o przyjmowanie wniosków o wydanie legitymacji i wprowadzanie danych do rejestru strażaków. W przypadku, gdyby zmieniły się dane strażaka ratownika, ma on niezwłocznie taką informację zgłosić do wójta czy burmistrza, aby zaktualizować legitymację.
Legitymacje strażaków, które byłyby wcześniej wydane, zostaną anulowane. Oczywiście nie mamy żadnej wydanej, ale taki przepis musi pozostać. Legitymacje przestaną jakby mieć swoją ważność w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. W pierwotnym sprawozdaniu mamy informację o tym, że ustawa wchodzi w życie po upływie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia.
W dniu wczorajszym bez głosu sprzeciwu przeszedł projekt w takim brzmieniu. Natomiast dzisiaj, także po konsultacjach z MSWiA, proponuję dwie poprawki. Pierwszą jest wykreślenie ust. 9 z art. 1, czyli minister właściwy do spraw wewnętrznych określi w drodze rozporządzenia przypadki, w których legitymacja podlega wymianie lub unieważnieniu z uwagi na potrzebę zabezpieczenia legitymacji przed fałszerstwem. To w związku z tym, że byłby to jednak martwy przepis. Na prośbę ministerstwa proponuję także wydłużenie vacatio legis o trzy miesiące, czyli do dziewięciu miesięcy. Takie poprawki, które państwo otrzymali, złożyłem na ręce pani przewodniczącej. Dziękuję bardzo.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Dziękuję panu bardzo.
Szanowni państwo, tylko jeszcze dodam, że podkomisja przyjęła sprawozdanie bez sprzeciwu.
Pan przewodniczący Hreniak jeszcze prosił o chwilę. Bardzo proszę.
Poseł Paweł Hreniak (PiS):
Dwa zdania, pani przewodnicząca, jeżeli można. Dzisiaj procedujemy zmianę ustawy o OSP. Chciałbym przypomnieć, że kilka lat temu, w roku 2021, przyjęliśmy dużą ustawę o OSP. To ważna ustawa dla tego środowiska, która była przygotowywana przez wcześniejsze kierownictwo MSWiA razem z osobami, które zasiadały wtedy w Komisji. To, że dzisiaj możemy poprawiać tę ustawę, wynika przede wszystkim z tego, że kilka lat temu podjęliśmy odważną decyzję, jeżeli chodzi o ustawę o OSP. Również kilka lat temu przyjęliśmy ustawę o aplikacji mObywatel. Dzisiaj, korzystając z zasobów tych dwóch niezwykle ważnych ustaw, które zostały przyjęte kilka lat temu, możemy to – jak rozumiem – szlifować i poprawiać, jeżeli są takie potrzeby, jak też wprowadzać te zmiany, które dzisiaj Wysoka Komisja zaproponuje Sejmowi. Dziękuję bardzo.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Dziękuję bardzo.
Zauważę coś w nawiązaniu do wypowiedzi pana posła. Zresztą mówiliśmy już o tym na poprzednim posiedzeniu Komisji. Nawiąże tylko do tego, że podjęli państwo tak odważną decyzję, że w pierwszej wersji przeraziła OSP, w związku z czym wszyscy posłowie ówczesnej opozycji, także po wielu rozmowach, konsultacjach i kontaktach, doprowadzili do tego, że tę ustawę przyjęto w ostatecznym kształcie i była ona ustawą oczekiwaną.
Pan poseł Tomaszewski, bardzo proszę.
Poseł Tadeusz Tomaszewski (Lewica):
Pani przewodnicząca, panie ministrze, Wysoka Komisjo, ta ustawa została przyjęta ponad podziałami politycznymi, co cieszy, również w drodze długich i emocjonalnych konsultacji.
Jedną z propozycji, którą zawarto wówczas w art. 29, była kwestia dodatkowych świadczeń dla strażaków ratowników, do których – jak zapisaliśmy – uprawniałoby posiadanie dokumentu, czyli legitymacji. Dzisiaj doprecyzowujemy ten zapis dotyczący legitymacji, a zwłaszcza możliwości ich posiadania w aplikacji mObywatel.
Natomiast chciałbym tylko zapytać o coś przewodniczącego podkomisji, bo akurat nie mogłem być na posiedzeniu. Mam jedną wątpliwość. Mianowicie w ust. 2 w art. 29, zaczynającym się od słów „legitymacja zawiera”, jest pkt 5: „dane jednostki ochotniczej straży pożarnej, której strażak ratownik OSP jest członkiem” – tu zgoda – „albo której osoba, której przyznano świadczenie ratownicze, była członkiem”. Tutaj mam wątpliwość, czy nie będziemy mieć pewnych sytuacji wśród tych 120 tys. osób, które mają już te świadczenia ratownicze. Często to są osoby dojrzałe, w słusznym wieku. Może być tak, że tej jednostki OSP, której członkiem była osoba uprawniona, fizycznie już nie ma. Pamiętajcie, że tam była kwestia oświadczeń. To nie musiały być oświadczenia z macierzystej jednostki itd. Jeśli jest tak, że legitymacja musi zawierać wszystkie te elementy, które są zapisane, to obawiam się, że mogą być pojedyncze przypadki, w których możemy mieć wątpliwość. A jeśli jest tak, że legitymacja może zawierać… Oczywiście dalej jest nazwa gminy. Każdy z nas gdzieś mieszka na terenie gminy, więc z tym nie byłoby kłopotu. Ewentualnie tu mam po prostu taką wątpliwość z tym związaną.
Pan przewodniczący Hreniak na pewno pamięta, że pracom nad ustawą o OSP towarzyszyło właśnie to, że do grona osób, które ewentualne miałyby dodatkowe uprawnienia, udało się również wprowadzić te osoby posiadające świadczenia ratownicze. W czasie tych prac ćwiczyliśmy jednak kilkukrotnie zgłaszaną przeze mnie poprawkę dotyczącą zwolnienia świadczeń ratowniczych z podatku dochodowego od osób fizycznych.
Muszę państwu powiedzieć, że ostatnio, gdy wspólnie z panem ministrem Wiesławem Szczepańskim byłem na przekazaniu samochodu pożarniczego, podeszły do mnie dwie starsze osoby. Spytały mnie: „Jak to jest, panie pośle, że jesteśmy wzywani przez urzędy skarbowe? A dlaczego?”. Z powodu tego świadczenia. Oczywiście dzisiaj świadczenie jest opodatkowane. Brak świadomości prawnej spowodował, że jedna z tych osób nie złożyła odrębnego sprawozdania, mając niską emeryturę. No, nie składała tego sprawozdania, a wyszło na to, że ma to świadczenie.
Dlatego chciałem zapytać przedstawicieli rządu, bo gdzieś słyszałem o jakimś projekcie, który mówiłby, że jednak jest to świadczenie honorowe. W naszym ustawodawstwie mamy wiele przykładów na to, że świadczenia honorowe są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych. Tak też uczyniliśmy na przykład ze świadczeniami dla medalistów olimpijskich, nie w wysokości 300 zł, tylko 5 tys. zł, które są zwolnione z podatku, tak jak świadczenia kombatanckie itd. W związku z tym chciałbym zapytać przedstawicieli rządu, czy rząd to rozważa – a czas jest dobry, bo jesteśmy w połowie roku, kiedy przygotowuje się kwestie budżetowe itd. Pytam o ewentualne przygotowanie projektu ustawy zwalniającej te świadczenia honorowe z podatku dochodowego od osób fizycznych. Dziękuję.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Dziękuję bardzo. To oczywiście nie jest przedmiotem tego projektu, ale poruszył pan bardzo ważną sprawę.
Oddam teraz głos panu przewodniczącemu Romowiczowi, żeby odniósł się do pana wniosku czy pytania dotyczącego projektu. Później pan minister, jeśli w tej chwili będzie też chciał zabrać głos. Bardzo proszę.
Poseł Bartosz Romowicz (Polska2050-TD):
Dziękuję bardzo.
Panie ministrze, Wysoka Komisjo, odpowiadając na oba pytania, to powiem tak. Dane jednostki muszą być w związku z tym, że pierwotnie mieliśmy nazwę jednostki, ale jest co najmniej kilkanaście przykładów, że jest więcej niż jedna jednostka o tej samej nazwie, więc mamy dane jednostki. To będzie wewnętrznie uregulowane w rejestrze. Pewnie będzie to ostatnia jednostka osoby, która ma przyznane świadczenie ratownicze.
Natomiast w drugim temacie mam pewną propozycję, szanując czas wszystkich państwa, ponieważ to nie jest przedmiotem obrad Komisji. Ten temat przeniesiemy na obrady podkomisji. W dogodnym terminie zaproszę pana ministra na posiedzenie podkomisji poświęcone tematowi zwolnienia świadczeń z podatku. Przedyskutujemy ten temat na posiedzeniu podkomisji i wrócimy do Komisji już z wypracowanym stanowiskiem. Dziękuję.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Dziękuję bardzo. Myślę, że to satysfakcjonuje pana posła.
Pan poseł Zieliński.
Poseł Jarosław Zieliński (PiS):
Nie wiem, czy teraz, przy okazji ogólnej dyskusji, bo mam pewną uwagę do ust. 8 w art. 1. Czy to teraz powiedzieć, czy później?
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Może lepiej, jak będziemy rozpatrywać poszczególne zapisy. Tak?
Poseł Jarosław Zieliński (PiS):
Dziękuję.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Bardzo proszę.
W takim razie, szanowni państwo, przechodzimy do rozpatrzenia projektu ustawy.
Czy ktoś ma uwagi do tytułu ustawy? Nie słyszę. Zatem tytuł został rozpatrzony.
Art. 1. Bardzo proszę, pan poseł Romowicz.
Poseł Bartosz Romowicz (Polska2050-TD):
Dziękuję bardzo.
Proponujemy, aby w tym artykule skreślić ust. 9, dotyczący rozporządzenia.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Pan poseł Zieliński w tym momencie, tak? Bardzo proszę.
Poseł Jarosław Zieliński (PiS):
Chciałem zgłosić wątpliwość dotyczącą sensu ust. 8 w art. 1, czyli tego, żeby wójt, burmistrz lub prezydent mógł na podstawie porozumienia upoważnić zarząd OSP lub zarząd oddziału gminnego do przyjmowania wniosków. Powiedzmy, że to jeszcze można byłoby zrozumieć, ale chodzi także o wprowadzanie danych do rejestru legitymacji strażaków ratowników OSP itd. Ten rejestr ma prowadzić minister spraw wewnętrznych. Może on upoważnić komendanta głównego, co oczywiście jest słuszne i zrozumiałe. Wójt, burmistrz lub prezydent wprowadza te dane do rejestru. Zastanawiałbym się, czy ma sens dalsze upoważnianie zarządów jednostek OSP, które mogą mieć z tym pewne kłopoty.
Chodzi o to, żeby nie wprowadzić chaosu do tego rejestru. Czy warto rzeczywiście cedować to dalej? Czy nie pozostawić tego jednak na poziomie wójta, burmistrza i prezydenta? Rozważcie to, panowie, bo wydaje mi się, że to rzeczywiście chyba jest ryzykowny zapis.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Dziękuję bardzo.
Ustosunkuje się do tego pan poseł Romowicz. Bardzo proszę.
Poseł Bartosz Romowicz (Polska2050-TD):
Dziękuję bardzo.
Panie pośle, to jest prawo, a nie obowiązek. Mamy słowo „może”. Są takie gminy, w których jednostki OSP są tak zorganizowane, że będą chciały to osobiście wprowadzać, czym odciążą wójtów, burmistrzów i pracowników, którzy są zatrudnieni w tych urzędach. A będą i takie gminy, gdzie będą to robili pracownicy, chociażby komendanci gminni ochrony przeciwpożarowej bądź osoby, które zajmują się sprawami straży pożarnej. Nie rezygnowałbym z tego. Zawsze lepiej dać więcej praw niż obowiązków, więc tu dajemy wójtowi prawo zawarcia takiego porozumienia, a nie obowiązek.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Dziękuję bardzo.
Czy pan minister też chciałby się do tego odnieść?
Podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz:
Bardzo dziękuję.
Pani przewodnicząca, państwo parlamentarzyści, otóż podzielam pogląd pana posła Romowicza. Natomiast w ogóle zgodnie z naszą filozofią chcielibyśmy umocnić rolę komendanta gminnego ochrony przeciwpożarowej, bowiem musi on być również elementem wsparcia, w związku z czym myślimy również o tym. W ramach całego systemu ochrony ludności chcielibyśmy przygotować i dedykować komendantom gminnym specjalne szkolenie po to, żeby wójt miał obok siebie dobrze przygotowanego, wyszkolonego strażaka, który czasami może być funkcjonariuszem, a czasami może być i społecznikiem – w zależności od tego, jaki stan jest przyjęty. Tutaj, jeśli byłoby to również scedowane na niego… Z reguły jest on członkiem zarządu gminnego. W związku z tym tutaj to może iść w parze. Dziękuję uprzejmie.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Dziękuję bardzo.
Jeszcze raz pan poseł Zieliński. Proszę bardzo.
Poseł Jarosław Zieliński (PiS):
Jak państwo zauważyli, nie formułowałem wniosku o wykreślenie, tylko zgłosiłem wątpliwość. Będziemy po prostu obserwowali, jak to działa, gdy przepis wejdzie w życie.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Dziękuję bardzo.
Zatem, szanowni państwo, mam pytanie. Czy ktoś wnosi sprzeciw co do poprawki nr 1, która brzmi: „W art. 29 ustawy zmienianej skreśla się ust. 9”? Nie słyszę. Zatem przyjęliśmy poprawkę.
Szanowni państwo, czy ktoś wnosi sprzeciw co do art. 1 z tą poprawką? Nie słyszę. Rozpatrzyliśmy zatem art. 1.
Art. 2. Czy jest sprzeciw? Jakieś uwagi? Nie słyszę. Rozpatrzyliśmy art. 2.
Art. 3. Pan poseł Romowicz.
Poseł Bartosz Romowicz (Polska2050-TD):
Dziękuję bardzo.
Pani przewodnicząca, Wysoka Komisjo, panie ministrze, tutaj proponujemy poprawkę, aby ustawa weszła w życie po okresie dziewięciu miesięcy od dnia ogłoszenia. Patrząc na proces legislacyjny i to, że mamy czerwiec, przypuszczamy, że zostanie ona podpisana przez prezydenta w sierpniu. Licząc od sierpnia, weszłaby ona w życie mniej więcej w połowie przyszłego roku. Wtedy legitymacje można byłoby wydać w drugiej połowie roku 2026, żeby od roku 2027 już wszyscy je mieli.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Dziękuję bardzo.
Czy ktoś wnosi sprzeciw wobec tej poprawki? Nie słyszę. W takim razie przyjęliśmy art. 3 właśnie w tym brzmieniu.
Szanowni państwo, teraz przystępujemy do głosowania nad całością projektu. Kto jest za przyjęciem projektu z druku nr 1142 wraz z przyjętymi poprawkami? Panie Arturze…
Poseł Jakub Rutnicki (KO):
Pani przewodnicząca, jeszcze chwilkę…
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Dobrze, jeszcze chwila. Już mogę, tak?
Kto jest przeciw? Kto się wstrzymał? Dziękuję. Zamykam głosowanie.
Głosowało 26 osób. Wszystkie osoby były za. Bardzo państwu dziękuję.
Jeszcze pozostaje nam oczywiście wybranie posła sprawozdawcy. Proponuję, aby był nim pan Bartosz Romowicz. Czy jest sprzeciw? Nie słyszę. W takim razie będzie posłem sprawozdawcą.
Poseł Bartosz Romowicz (Polska2050-TD):
Dziękuję bardzo.
Przewodnicząca poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Bardzo dziękuję.
Zamykam posiedzenie Komisji.