Komisje: Infrastruktury oraz Administracji i Spraw Wewnętrznych, obradujące na posiedzeniu wyjazdowym w Warszawie pod przewodnictwem posła Mirosława  Suchonia (Polska2050), przewodniczącego Komisji Infrastruktury, rozpatrzyły:

– informację na temat dokumentów publicznych w systemie bezpieczeństwa państwa – proces produkcji, zabezpieczenia, współpraca z administracją i plany rozwoju Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych SA.

W posiedzeniu udział wzięli: Magdalena Roguska sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji wraz ze współpracownikami, Joanna Czartowska zastępca dyrektora Departamentu Transportu Drogowego Ministerstwa Infrastruktury wraz ze współpracownikami, Krystian Ciećka dyrektor Centrum Personalizacji Dokumentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wraz ze współpracownikami, Mariusz Stolarz doradca ekonomiczny w Departamencie Spójności i Infrastruktury Najwyższej Izby Kontroli, Zygmunt Kostkiewicz prezes zarządu Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych SA wraz ze współpracownikami, Tomasz Matuszewski sekretarz Mazowieckiej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, zastępca dyrektora WORD w Warszawie oraz Rafał Matuszak prezes wydawnictwa e-kierowca.

W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Igor Amarowicz, Gabriela Borowa,  Katarzyna Dudek, Anna Ornat, Jolanta Osiak i Patrycja Wierzbicka – z sekretariatów komisji w Biurze Komisji Sejmowych.

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Szanowni państwo, otwieram wspólne, wyjazdowe posiedzenie Komisji Infrastruktury i Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych w sali konferencyjnej Ochota Mokotów Śródmieście w Arche Hotel Puławska Residence w Warszawie.

W imieniu prezydium, pani przewodniczącej i swoim mam zaszczyt powitać panie posłanki i panów posłów, którzy uczestniczą w dzisiejszych pracach naszych komisji w formule posiedzenia, ale też w formule wizytacji, którą skończyliśmy przed chwilą w Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, niezwykle inspirującej i pokazującej skalę działalności, profesjonalizm spółki realizującej jedno z najważniejszych zadań państwa w obszarze dokumentów publicznych, personalizacji, co w oczywisty sposób jest związane z bezpieczeństwem naszego państwa i obywateli.

Na samym początku bardzo dziękuję panu prezesowi Zygmuntowi Kostkiewiczowi za to, że bardzo dokładnie pokazali na państwo ten proces. Panie prezesie, bardzo proszę przekazać wyrazy uznania i podziękowania wszystkim współpracownikom pana prezesa, którzy brali udział w tej wizytacji, życzliwie wyjaśniali procesy i odpowiadali na nasze pytania. Chcę powiedzieć, że spotkaliśmy się z pełnym, profesjonalnym przyjęciem. To pokazuje, że PWPW jest spółką godną zaufania, ale i otwartą wtedy, kiedy jest potrzeba rozmowy przed kluczowymi decyzjami. Bardzo serdecznie za to dziękuję.

Szanowni państwo, witam wszystkich gości, którzy biorą udział w dzisiejszym posiedzeniu. W szczególności witam panią minister Magdalenę Roguską, sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, wraz ze współpracownikami. Witam bardzo serdecznie, pani minister. Witam panią Olgę Tworek, dyrektor Departamentu Transportu Drogowego w Ministerstwie Infrastruktury, wraz ze współpracownikami. Witam serdecznie panią dyrektor.  Pani dyrektor nie dotarła?

Zastępca dyrektora Departamentu Transportu Drogowego Ministerstwa Infrastruktury Joanna Czartowska:
Niestety pani dyrektor Tworek nie ma. Inne obowiązki nie pozwoliły, natomiast w zastępstwie jest Joanna Czartowska, zastępca dyrektora Departamentu Transportu Drogowego.

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Bardzo serdecznie witam panią dyrektor wraz ze współpracownikami z Ministerstwa Infrastruktury. Witam również pana Mariusza Stolarza, doradcę ekonomicznego w Departamencie Spójności i Infrastruktury Najwyższej Izby Kontroli.

Szanowni państwo, jest z nami również zarząd Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. W szczególności witam pana prezesa Zygmunta Kostkiewicza oraz państwa wiceprezesów, członków zarządu: pana Piotra Michalskiego, panią Justynę Wasińską, pana Remigiusza Lewandowskiego i pana Jacka Trabczyńskiego. Witam państwa bardzo serdecznie. Chcę bardzo podziękować za to, że mogliśmy wziąć udział w tej wizytacji.

Przedmiotem dzisiejszego posiedzenia będzie informacja na temat dokumentów publicznych w systemie bezpieczeństwa państwa – proces produkcji, zabezpieczenia, współpraca z administracją i plany rozwoju Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych SA. Przedstawiają: minister spraw wewnętrznych i administracji, minister infrastruktury oraz prezes PWPW SA. Czy są uwagi do porządku dziennego? Nie widzę uwag. W związku z tym przystępujemy do realizacji.

Jest z nami pani minister Magdalena Roguska. Bardzo proszę panią minister o zabranie głosu. Bardzo proszę.

Sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Magdalena Roguska:
Dziękuję. Panie przewodniczący, pani przewodnicząca, szanowni państwo, bardzo dziękuję za zorganizowanie tego posiedzenia Komisji.

Myślę, że to jest niezwykle cenne poznawczo dla wszystkich parlamentarzystów, którzy są w tych komisjach, którzy pracują i na co dzień zajmują się kwestiami, o których dzisiaj będziemy rozmawiać. Myślę, że również dla spółki, dla PWPW istotne jest móc państwa gościć i podzielić się zadaniami, wyzwaniami, planami na przyszłość i być w bezpośrednim kontakcie w kwestiach najważniejszych, bo, tak jak mówiliśmy wielokrotnie – rozmawialiśmy o tym także przy okazji przyjmowanej niedawno nowelizacji ustawy o dokumentach publicznych – bezpieczeństwo dokumentów publicznych jest dzisiaj absolutnie strategicznym zadaniem państwa. To nie jest czcza definicja. Dzisiaj to jest naprawdę realne wyzwanie. Wielokrotnie o tym mówiliśmy i na to wskazywaliśmy. Poparcie, które państwo parlamentarzyści w głosowaniu nad tą ustawą wyrazili niemal jednogłośnie, zarówno w Sejmie, jak i w Senacie, wskazuje na to, że wszyscy doskonale rozumiemy wyzwania i zadania, które stoją przed nami wszystkimi, także przecież przed instytucjami rządowymi, nie tylko przed spółką.

Przekazaliśmy na piśmie krótką informację z punktu widzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji na temat roli ministra w kształtowaniu bezpieczeństwa dokumentów publicznych. Nie będę jej teraz odczytywać, bo państwo na pewno się z nią zapoznaliście. Wszyscy dobrze wiemy, że te zadania wynikają z i są ogniskowane wokół ustawy o dokumentach publicznych.

To ustawa, którą znowelizowaliśmy w ubiegłym roku, a na przyjęcie rozporządzenia szykujemy się w najbliższych tygodniach. To rozporządzenie do tej ustawy, które określi dokładny katalog dokumentów publicznych, który jest powierzony wyłącznemu wytwórcy, jakim z dniem ogłoszenia ustawy jest Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych. Właściwie jesteśmy na końcu uzgodnień wewnętrznych i będziemy ją kierować do prac rządowych, więc wkrótce będzie ono obowiązywało i także wszyscy państwo będziecie mogli się z nim zapoznać. Przygotowujemy się na uzgodnienia międzyresortowe. To będą ważne uzgodnienia, bo, tak jak państwo mogliście się zapoznać z możliwościami, które ma PWPW, z certyfikatami, którymi się legitymuje, z profesjonalizmem, który jest absolutnym wzorem w pracy tutaj, w działalności spółki… To powoduje, że chęć współpracy różnych emitentów ze spółką jest bardzo duża. Na pewno na etapie przygotowywania rozporządzenia będziemy mieli więc dużo zgłoszeń do dokumentów, które będą chciały być objęte tym rozporządzeniem. Jak jednak mówiliśmy, celem tego rozporządzenia jest wskazanie takiego katalogu dokumentów, które są strategiczne z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa. To będzie główny cel, który będzie nam przyświecał.

Jeśli będą jakieś pytania, to razem z całym zespołem jesteśmy do państwa dyspozycji. Nie przedłużając, bo na pewno wszyscy czekają także na prezentację, która jest gotowa, i na to, by rozmawiać o tych wyzwaniach, bardzo dziękuję za teraz. Jesteśmy do dyspozycji.

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Bardzo dziękuję, pani minister. Zgodnie z sugestią przekazuję głos panu prezesowi Zygmuntowi Kostkiewiczowi, który wraz z zespołem przedstawi nam informację, która jest przedmiotem obrad naszych komisji. Bardzo proszę, panie prezesie.

Prezes zarządu Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych SA Zygmunt Kostkiewicz:
Dzień dobry państwu. Oczywiście nie omieszkam przekazać podziękowania naszym współpracownikom za organizację państwa oględzin zakładu przy ul. Karczunkowskiej i tego, co tam robimy.

W mojej prezentacji są cztery rozdziały, z których pozwolę sobie państwu przedstawić ten pierwszy, dotyczący zarysu całej działalności Polskiej Wytworni Papierów Wartościowych, a później prezes Lewandowski zajmie się usytuowaniem wytwórni w systemie bezpieczeństwa państwa i tym, co niewątpliwie jest najbardziej interesujące i najciekawsze dla państwa, czyli wezwaniami dotyczącymi zarówno fizycznych dokumentów publicznych i systemów IT z nimi związanych, jak i wezwaniami dotyczącymi elektronizacji dokumentów, czyli czegoś, co się dzieje, gdzie mamy sporo zagadnień, nad którymi warto byłoby się pochylić i przeprowadzić poważną refleksję, jak to w Polsce powinno być zorganizowane.

Proszę państwa, nie będę opowiadał za dużo o historii, choć minęło 107 lat od powstania Państwowych Zakładów Graficznych będących bezpośrednim poprzednikiem Polskiej Wytworni Papierów Wartościowych. To piękny okres działalności wytwórni w okresie dwudziestolecia międzywojennego, wspaniała historia w trakcie okupacji, kiedy wytwórnia była nie tylko domem licznych działalności konspiracyjnych, ale także – pod okiem niemieckich zarządzających – produkowała zarówno dokumenty, jak i fałszywe pieniądze, tzn. prawdziwe pieniądze, prawdziwe młynarki, które służyły finansowaniu Armii Krajowej, i w okresie powstańczym, gdy przez 27 dni  powstania Reduta PWPW była osią obrony starówki w trakcie Powstania Warszawskiego. W okresie PRL-u wytwórnia realizowała swoje zadania w zakresie produkcji polskich banknotów, znaczków pocztowych i znaków akcyzy.

Na następnym slajdzie mamy już prezentację tego wszystkiego, co działo się od przełomu XX i XXI w., a co dotyczyło tego wszystkiego, co możemy nazwać nowoczesnością, czyli zarówno dokumentów biometrycznych, jak i systemów IT, które są już zabezpieczone w sposób elektroniczny, a także publicznych systemów informatycznych, którymi PWPW się zajmuje i które w naszej rzeczywistości gospodarczej, społecznej dostarcza. Widzicie tutaj państwo zarówno nowoczesne dokumenty, jak i system eDO App, jedyny w Polsce system potwierdzający online tożsamość ze stopniem pewności wysokim. Macie państwo nasze rozwiązania w zakresie podpisu elektronicznego Sigillum, który w ostatnim czasie bardzo zmodernizowaliśmy. Mamy też aplikację do tworzenia bezpiecznego podpisu cyfrowego oraz elektronicznego dokumentu podróży SmartApp ID. To wszystko są rzeczy najnowsze, a cały przegląd tego wszystkiego, co wytwórnia robiła w XXI w., macie państwo na ekranie.

Podam parę cyfr. Tak naprawdę są to cyfry z 2024 r. Żałujemy, że nie możemy pokazać państwu cyfr za 2025 r., bo one praktycznie w każdym aspekcie – poza zatrudnieniem – są lepsze. Generalnie wytwórnia wytwarza, jak państwo widzicie, ok. 3–4 mln dowodów osobistych. To zależy od polskiej demografii, a nie od nas. To samo dotyczy paszportów, praw jazdy, dowodów rejestracyjnych. Produkujemy kilkaset milionów sztuk banknotów, zarówno dla Narodowego Banku Polskiego, jak i na eksport. Już od 2021 r. produkujemy także wszystkie polskie znaczki pocztowe. Dwa lata temu przychody spółki przekroczyły 1 mld zł. W tym roku są jeszcze wyższe. Zatrudniamy dwa tysiące kilkadziesiąt osób. Jesteśmy firmą dość dochodową. Zysku na tym slajdzie nie ma, ale wynik ekonomiczny jest silnie dodatni.

Tu macie państwo kilka slajdów pokazujących nie wszystkie – bo łącznie jest ich przeszło 100 – ale główne nasze produkty, zarówno w zakresie produktów cyfrowych, jak i produktów fizycznych. Widzicie państwo zarówno produkty cyfrowe, jak i produkty tradycyjne.

Bardzo ważną i mało znaną stroną działalności wytworni jest nasza działalność badawczo-rozwojowa. Mamy cztery istotne laboratoria, które zajmują się badaniami i rozwojem.  Jak państwo widzicie, mamy sporo zgłoszeń patentowych i znaków towarowych, przeszło 100 innowacyjnych projektów. Muszę powiedzieć, że są to działania nie tylko teoretyczne.  One rozwijają zabezpieczenia, które są używane w polskich dokumentach i banknotach. Niektóre nasze wyroby z tej domeny badań i rozwoju są już także przedmiotem sprzedaży eksportowej, jak na przykład lakier banknotowy, który sprzedajemy do Kolumbii i do Indii, ten sam lakier, który pokrywa pewne nominały w polskich złotych, i który został w całości opracowany w wytwórni.

Jeśli więc chodzi o innowacje, wytwórnia może nie wydaje na działalność badawczo-rozwojową tyle, co niektórzy nasi konkurenci, ale jest ona coraz bardziej istotna. Po raz pierwszy w dziejach wytwórni opracowaliśmy strategiczny plan innowacji, który wdrażamy i który staje się jednym z tych dokumentów, które co roku będziemy przeglądać i nowelizować.

Jeśli chodzi o eksport, widzicie państwo liczbę 11%. Taki był udział eksportu w sprzedaży wytwórni w 2024 r. Mogę powiedzieć, że w 2025 r. udało nam się przekroczyć 14% i zbliżyć do 15%. W tym roku to nam się nie uda ze względu na dużą konsumpcję naszych mocy produkcyjnych przez Narodowy Bank Polski, który uniemożliwia nam w tym stopniu eksport banknotów, jak było to w latach poprzednich, ale na tym slajdzie widzicie państwo, że eksport jest nie tylko istotną częścią naszej działalności, ale także potwierdzeniem naszej efektywności ekonomicznej, wysokiej jakości i technologicznej nowoczesności produktów wytwórni, bo gdyby one takie nie były, to nie udałoby nam się w tej skali eksportu realizować. Chcę też powiedzieć, że wszystkie kontrakty eksportowe są rentowne.

To jest kilka slajdów, które pokazują, gdzie trafiają nasze wyroby. Jesteśmy obecni praktycznie na wszystkich kontynentach, na wszystkich istotnych rynkach, choć gdybym miał powiedzieć, gdzie głównie trafiają nasze wyroby w sensie ekonomicznym, to jest to Ameryka Środkowa i Południowa i Europa. Bardzo staramy się o zajęcie mocniejszej pozycji w Afryce i w Azji, ale te procesy jeszcze chwilę muszą potrwać.

To tyle tytułem… A, jeszcze bezpieczeństwo. Tu macie państwo główne normy i certyfikaty, które posiadamy. Chciałem zwrócić uwagę nie tylko na te wszystkie standardowe dla wytwórców high security normy i certyfikaty Integrafu, bez których nie moglibyśmy robić tego, co robimy, bo nikt nie sprzedałby nam specyficznych maszyn. Ważne jest także to, że wytwórnia od wejścia Polski do Unii Europejskiej utrzymuje akredytację Europejskiego Banku Centralnego i jesteśmy w stanie w każdej chwili produkować także banknoty euro, gdyby pojawił się popyt na tego typu usługę, i dbamy o to, żeby tę akredytację EBC utrzymywać, jest ona bowiem poświadczeniem tego, że jesteśmy w stanie utrzymać ich bardzo wyśrubowane normy, wyższe niż wymagane przez większość innych banków centralnych.

To tyle z mojej strony. Oddaję głos panu prezesowi Remigiuszowi Lewandowskiemu, który bardziej specyficznie zajmie się sprawą bezpieczeństwa.

Członek zarządu Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych SA Remigiusz Lewandowski:
Bardzo dziękuję, panie prezesie. Pan prezes skończył swoją wypowiedź, mówiąc o bezpieczeństwie, i faktycznie bezpieczeństwo jest, wydaje mi się, niezmiernie istotnym elementem działalności spółki, wpisanym w praktycznie każdy aspekt jej aktywności. Pozwólcie państwo, że w pierwszej części mojego wystąpienia skupię się właśnie na bezpieczeństwie.

Jeżeli chodzi o wytwórnię, wydaje mi się, że w tym gronie wszyscy doskonale zdajemy sobie sprawę – zresztą pan przewodniczący wspomniał o tym, rozpoczynając posiedzenie Komisji – że jesteśmy podmiotem szczególnym właśnie z uwagi na przedmiot działalności. Z tym szczególnym charakterem spółki wiążą się określone atrybuty wytwórni, zarówno te związane z wymiarem legislacyjnym czy też z aktami normatywnymi, jak i te związane z pewnymi bardzo szczególnymi cechami spółki, atrybutami, można powiedzieć, wpisanymi w DNA tej organizacji i DNA każdego z nas, pracowników PWPW.

Te szczególne atrybuty spółki to niezwykle ważny element, a mianowicie status wyłącznego wytwórcy określonych kategorii dokumentów na podstawie ustawy o dokumentach publicznych, o czym pani minister mówiła na wstępie. Przy tym należy wspomnieć, że tego rodzaju status, status wyłącznego wytwórcy określonych dokumentów, nie jest niczym specyficznym na rynku europejskim. Praktycznie wszystkie duże państwa, które posiadają własnych narodowych wytwórców dokumentów, tego rodzaju wyłączność stosują z tych przyczyn, o których będę mówił, z przyczyn związanych z bezpieczeństwem i koniecznością zachowania bezpieczeństwa państwa w dziedzinie, którą się zajmujemy.

Z uwagi na przedmiot działalności firmy jesteśmy również wskazani w wykazie spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa. Jesteśmy operatorem infrastruktury krytycznej i, tak jak powiedziałem wcześniej, posiadamy bardzo unikatowe kompetencje w zakresie bezpieczeństwa tożsamości, bezpieczeństwa banknotów, dokumentów, druków zabezpieczonych oraz systemów teleinformatycznych związanych z dokumentami.

Mówiąc o bardzo szczególnych atrybutach spółki związanych już bezpośrednio z przedmiotem naszej działalności, w tym bezpieczeństwem, z którymi mamy do czynienia na co dzień, można, drodzy państwo, wymienić tych charakterystyk bezpieczeństwa w zasadzie bez liku, począwszy od zabezpieczeń, które implementujemy w naszych banknotach, w dokumentach, poprzez własne technologie, nasz własny know-how, czyli, co tu dużo mówić, określoną suwerenność technologiczną, którą zapewniamy w tej dziedzinie, kompleksowość naszych usług, bezpieczeństwo specyfikacji technologicznych, bezpieczeństwo produkcji etc., etc., etc.

Te wszystkie elementy, które widzicie państwo w dolnej części tego slajdu, wprost implikują te wartości, które są najbardziej istotne z punktu widzenia naszej działalności. One implikują, no właśnie, bezpieczeństwo, tę wartość, którą kierujemy do naszych klientów oraz użytkowników naszych produktów. To bezpieczeństwo z pewnością wiąże się – co do autentyczności pieniądza, które znajduje się w obrocie – z prawidłowością i pewnością identyfikacji stron obrotu prawnego i obrotu gospodarczego, prawidłowością nadawania i weryfikacji tożsamości oraz przyporządkowywania tej tożsamości do określonych uprawnień, bo, jak państwo doskonale wiecie, mamy nie tylko dokumenty tożsamości, ale także dokumenty, które wskazują na określone uprawnienia, jak choćby prawo jazdy przecież. Co tu dużo mówić, jest to obszar działalności, który chroni obywateli przed kradzieżą tożsamości, zagrożeniem, które współcześnie jest niezwykle istotne, o czym też będę mówił.

Te wszystkie elementy, które wiążą się z działalnością spółki, tak jak powiedziałem, prowadzą do tego, że mamy stabilny system płatniczy związany z tym, że posługujemy się autentycznymi banknotami i mamy pewność co do autentyczności tych banknotów, i mamy pewność, wiarygodność i bezpieczeństwo tożsamości obywateli.

Dodając do tego jeszcze wspomnianą przeze mnie suwerenność technologiczną i możliwości rozwoju własnego potencjału technologicznego, który w spółce zapewniamy, realizujemy cele strategiczne państwa, wpisujemy się w polityki państwa, w konsekwencji zapewniając bezpieczeństwo publiczne w obszarze transakcji i identyfikacji.

Mówiąc o pewności co do autentyczności, warto zwrócić uwagę na pewne dane liczbowe. Drodzy państwo, po lewej stronie uwidoczniony został wykres obrazujący fałszerstwa banknotów. To jest stosowany w tym przemyśle wskaźnik PPM, czyli liczba sfałszowanych banknotów przypadających na 1 mln banknotów w obrocie. Dolna, czerwona linia to jest wskaźnik dla Polski w ostatnich latach. To ok. 1,3. To jest absolutnie niski wskaźnik fałszywych banknotów znajdujących się w obrocie. W górnej części niebieską linią oznaczono dla porównania wskaźnik dotyczący fałszerstw euro, gdzie w ostatnich latach mówimy o poziomie 13, 16, 18, generalnie z tendencją rosnącą. Oczywiście, euro jest inną walutą, spełniającą również nieco inną rolę aniżeli złoty, tym niemniej pewność co do autentyczności polskiego złotego i niski wskaźnik fałszerstw są konsekwencją dobrze zaprojektowanych i dobrze zabezpieczonych banknotów.

Po prawej stronie zobrazowaliśmy pewne zjawisko związane z wyzwaniami współczesnego świata, a mianowicie udaremnione próby wyłudzeń kredytów. Mówimy o wyłudzonych kredytach z tego powodu, że zwykle za tego rodzaju przestępstwami stoją właśnie kradzieże tożsamości, przejmowanie tożsamości czy też fałszowanie tożsamości. Jest to zjawisko, które faktycznie narasta. Dotyczy to oczywiście nie tylko Rzeczypospolitej, ale praktycznie całego świata, a przynajmniej państw rozwiniętych i rozwijających się. Jest to poważne zagrożenie.

Drodzy państwo, mówiąc o zagrożeniach, warto je sklasyfikować do pewnych podstawowych kategorii, które uwidocznione zostały na tym slajdzie. Zacząłbym chyba od tego najpoważniejszego, którego wszyscy tutaj mamy szczególną świadomość, a mianowicie od sytuacji geopolitycznej i wojny hybrydowej prowadzonej przez Rosję przeciwko Polsce. Mamy doskonałą świadomość tego, że bezpieczeństwo tożsamości w odniesieniu do sytuacji geopolitycznej i agresywnych działań prowadzonych przez Rosję ma szczególne znaczenie: czy to w odniesieniu do aktywności stricte wywiadowczej prowadzonej przez Rosję, czy to wreszcie w odniesieniu do aktów dywersji czy sabotażu, z którymi w Polsce mieliśmy przecież do czynienia, aktów dywersji i sabotażu realizowanych przez Rosję czy Białoruś. Wszędzie tam, gdzie mówimy o dywersji i sabotażu, możemy mówić o ryzykach związanych z bezpieczeństwem tożsamości, ponieważ kradzież tożsamości bądź fałszowanie tożsamości jest oczywiście określonym elementem związanym z zacieraniem śladów przez przestępców.

Mówiąc o przestępstwach, mówimy również o kwestii cyberbezpieczeństwa i różnego rodzaju atakach hakerskich, w tym atakach na naszą tożsamość. To jest zjawisko, którego również jesteśmy doskonale świadomi. Mało tego, trzeba powiedzieć, że w ostatnim czasie trochę zmienił się wektor działania przestępców czyhających na naszą tożsamość i na przykład na nasze środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych. Przestępcy mianowicie coraz częściej atakują nas nie tylko i wyłącznie w celu pozyskania pojedynczych loginów, haseł do pojedynczego źródła naszych zasobów, ale ukierunkowują swoją działalność na przejęcie całej tożsamości. Przyjęcie całej tożsamości choćby w cyberświecie oznacza dostęp do wielu, wielu innych zasobów aniżeli tylko jeden rachunek bankowy. Tak jak powiedziałem, ta „pospolita” działalność kryminalna dotyczy nie tylko sfery cyber, ale także sfery świata rzeczywistego, on site.

 W tym wszystkim przestępcom pomaga niestety technologia, technologia, która dostępna jest nie tylko dla nas, nie tylko dla ludzi uczciwych. Z owoców rozwoju technologicznego – musimy o tym pamiętać – korzystają również przestępcy. Tutaj w szczególności pomocna dla przestępców jest technologia związana ze sztuczną inteligencją. Państwo pewnie doskonale wiecie, jak łatwo dzisiaj przy pomocy algorytmów AI można choćby sfabrykować wizualizację określonego dokumentu, powtarzam: wizualizację, nie dokument, tylko to, co można potem okazać na przykład na smartfonie. Dlatego tak ważne jest stosowanie odpowiednich metod weryfikacji tożsamości, o czym jeszcze powiem.

Ostatni przypadek, który umieściliśmy na slajdzie, nazwaliśmy przypadkiem litewskim, który, wydaje mi się, podsumowuje kwestie bezpieczeństwa związanego z wytwarzaniem dokumentów. Mianowicie warto przypomnieć, że w 2024 r. PWPW w zasadzie niemalże w przeciągu kilku dni przejęła na prośbę władz litewskich produkcję litewskich paszportów oraz produkcję banderol akcyzowych litewskich w konsekwencji absolutnej utraty zaufania władz litewskich do ich lokalnego prywatnego producenta, którego związki z reżimem białoruskim okazały się na tyle niebezpieczne, że rząd litewski musiał zerwać kontrakt z tym podmiotem i odebrać temu podmiotowi certyfikaty bezpieczeństwa. To obrazuje również aktywność takich państw jak Rosja czy Białoruś w odniesieniu właśnie do sfery działalności dokumentów publicznych.

Pozwólcie państwo, że powiem kilka słów o samych dokumentach publicznych fizycznych i towarzyszących im systemach IT, a w dalszej części skupię się na tym, co chyba najbardziej ekscytujące, czyli na cyfryzacji dokumentów, o czym pan prezes Kostkiewicz też mówił w swoim wystąpieniu.

Zacznę od tego, że dzisiejsze dokumenty fizyczne to nie jest tylko papier, to nie jest tylko plastik, ale to jest również oprogramowanie: określone oprogramowanie, które towarzyszy dokumentom, które są w obrocie, oraz oprogramowanie, które implementujemy w same dokumenty, w ich warstwę cyfrową, w mikroprocesory, czyli dowody osobiste, paszporty, karty pobytu. To są, drodzy państwo, dokumenty, w których w środku implementowane są określone systemy teleinformatyczne. Oprócz nich PWPW oferuje szereg systemów informatycznych wspierających procesy związane z wydawaniem dokumentów, ich obrotem prawnym.

Wskazać należy choćby: system do personalizacji dokumentów, które są personalizowane w Centrum Personalizacji Dokumentów, jak choćby dowód osobisty czy paszport; systemy do personalizacji dokumentów komunikacyjnych, które to dokumenty personalizujemy w naszym własnym zakładzie produkcyjnym; systemy Pojazd i Kierowca do obsługi interesantów i wydawania dokumentów komunikacyjnych w urzędach; system do obsługi kandydatów na kierowców w wojewódzkich ośrodkach ruchu drogowego; niezwykle istotny system ID Issuer, zapewniający monitorowanie wszystkich wyrobów tytoniowych znajdujących się w obrocie; system eDO App, o którym pan prezes już mówił, czyli system do weryfikacji tożsamości czy to w warunkach zdalnych, czy to w warunkach on site, system, który wprost zintegrowany jest z danymi obywatela zaszytymi w konkretnych dokumentach publicznych i który zapewnia dziecięco łatwe zweryfikowanie tożsamości poprzez przyłożenie dokumentu do telefonu komórkowego; system eDO Post, czyli system kwalifikowanych doręczeń elektronicznych; Sigillum, o czym mówiliśmy, czyli podpis kwalifikowany, przy czym warto powiedzieć, że dosłownie w zeszłym roku uruchomiliśmy wraz z Ministerstwem Cyfryzacji podpis chmurowy, którym możecie państwo podpisać dowolny dokument z mObywatela; System Tachografów Cyfrowych. To są przykłady systemów, które oferujemy.

Jeżeli chodzi o wyzwania, drodzy państwo, wyzwania wiążą się przede wszystkim z rozwojem. To chyba jedna z najprzyjemniejszych rzeczy, które w ogóle dotyczą pracy PWPW, czyli rozwój naszych produktów. Skupiłem się na dwóch zasadniczych elementach związanych z dokumentami fizycznymi. To przede wszystkim nowy wzór polskiego paszportu biometrycznego. Można powiedzieć, że prace w tej sprawie wstępnie zostały zainicjowane przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, z którym ściśle współpracujemy i współpracować będziemy, oraz z Komisją do spraw dokumentów publicznych po to, żeby wypracować optymalny nowy wzór paszportu odpornego na współczesne zagrożenia, wyposażonego w odpowiednie zabezpieczenia, w tym w szczególności w zabezpieczenia, których wytwórcami jesteśmy my, PWPW.

Dowód osobisty to, można powiedzieć, dosyć ustabilizowany dokument, którego warstwa elektroniczna cały czas się jednak zmienia. Zakładamy, że, tak jak w odniesieniu do paszportu, tak jak w odniesieniu do karty pobytu, w 2026 r., czyli w tym roku, dowody osobiste zostaną wyposażone w system SmartApp.

Kluczowa sprawa: deklarujemy, zgodnie z oczekiwaniami emitentów, pełną gotowość do rozwoju wszystkich innych dokumentów, wszystkich dokumentów w odniesieniu do ich warstwy cyfrowej oraz warstwy graficznej.

Prezes zarządu PWPW SA Zygmunt Kostkiewicz:
Jeszcze jedno zdanie. Dla nas bardzo ważne jest, żeby utrzymać obowiązkowość dokumentów fizycznych ze względu na możliwe zagrożenia, które mogą utrudniać korzystanie z dokumentów cyfrowych. Unia Europejska przy prawie jazdy wprowadziła regulację, że fizyczny dokument ma być dokumentem fakultatywnym, a nie obowiązkowym. Chcielibyśmy, żeby w Polsce jednak wszystkie dokumenty, nawet tak scyfryzowane, były obowiązkowo także w formie fizycznej, bo wydaje nam się, że to nam gwarantuje bezpieczeństwo w każdej sytuacji, podczas gdy dokument cyfrowy w pewnych sytuacjach może, mówiąc delikatnie, nie działać.

Członek zarządu PWPW SA Remigiusz Lewandowski:
To jest absolutnie kluczowa sprawa. Pan prezes trochę mnie wyprzedził, ponieważ przedostatni slajd tej prezentacji ten fundamentalny wniosek zawiera. Dobrze, przejdźmy zatem, drodzy państwo, do wątku, który poruszył pan prezes Kostkiewicz, do wątku związanego z dokumentami w formie elektronicznej.

Drodzy państwo, nie ulega wątpliwości, że dzisiaj trudno znaleźć jakąkolwiek aktywność – czy to społeczną, czy to gospodarczą – która nie miałaby swojego odzwierciedlenia w sferze cyfrowej. Jesteśmy tego świadomi. Cyfryzacja dotyczy każdego z nas, dotyczy każdego przedsiębiorstwa i, jak powiedziałem, praktycznie wszystkich aktywności, które jesteśmy w stanie zidentyfikować. Dotyczy również oczywiście dokumentów publicznych.

Spójrzmy, jak ta kwestia wygląda dzisiaj w kraju. Trzeba zacząć od dokumentów fizycznych, które są, istnieją i które, jak powiedział pan prezes, powinny mieć absolutny prymat – z różnych powodów, o których powiem jeszcze za chwilę – nad innymi formami, w szczególności nad formą cyfrową dokumentów. To bezpieczeństwo dokumentów fizycznych jest. Bezpieczeństwo ich wytwarzania zapewniamy. Nie dostrzegamy tutaj szczególnych problemów.

Jeżeli chodzi natomiast o dokumenty publiczne w formie elektronicznej, dzisiaj jeszcze jesteśmy w sytuacji braku krajowych uregulowań prawnych w tym zakresie. Jest ustawa o aplikacji mObywatel, natomiast ustawa ta nie definiuje dokumentu elektronicznego tak, jak definiuje to swoista konstytucja unijna dotycząca dokumentów elektronicznych, czyli eIDAS. Z pewnością potrzebujemy nowych regulacji, które uregulowałyby właśnie status prawny dokumentów stricte elektronicznych.

Mamy swoiste wyzwania, jeżeli chodzi o kwestię identyfikacji i uwierzytelniania osób – czyli weryfikacji tożsamości – w warunkach zdalnych, w warunkach online, ponieważ mamy szereg różnego rodzaju instrumentów, dzięki którym naszą tożsamość możemy zweryfikować, natomiast problem, drodzy państwo, polega na tym, że te instrumenty mają różny poziom zaufania, różny poziom wiarygodności, czyli generują różne prawdopodobieństwo tego, że tożsamość została zweryfikowana poprawnie. Zgodnie z rozporządzeniem eIDAS mamy trzy klasy tej wiarygodności: poziom niski, poziom średni, poziom wysoki. Z przykrością trzeba skonstatować, że w Polsce występuje dzisiaj jeden środek identyfikacji elektronicznej, który jest certyfikowany na poziomie wysokim. Jest to środek oparty o rozwiązanie eDO App Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, które daje absolutnie najwyższy poziom wiarygodności dotyczący tego, kto jest po drugiej stronie światłowodu: czy Kowalski, czy też osoba, która się za Kowalskiego podaje.

To, co należy jeszcze wskazać, to różny poziom cyberodporności przedsiębiorstw i instytucji. Jak na poziomie dużych organizacji zwykle nie mamy problemów związanych z odpornością tych przedsiębiorstw – myślę choćby o sektorze finansowym, o bankach, o dużych firmach – tak w odniesieniu do mikro i małych przedsiębiorstw, także tych, które zarządzają tożsamością swoich klientów, problem z cyberodpornością z całą pewnością jest dostrzegalny.

Ostatni, niezwykle istotny element to jest kwestia świadomości społecznej w zakresie bezpieczeństwa tożsamości, a także bezpieczeństwa cyber. Obywatele są atakowani przez przestępców różnymi, mniej lub bardziej wyrafinowanymi, sposobami na skradzenie ich tożsamości, a następnie są dalsze przestępstwa związane przede wszystkim z atakami na ich majątek. Ten poziom świadomości społecznej i budowanie odporności społecznej na te wyzwania jest również niezwykle istotnym wątkiem.

Pan prezes wspomniał w swoim wystąpieniu o określonych inicjatywach unijnych dotyczących dokumentów cyfrowych. Faktycznie, obok naszych własnych inicjatyw krajowych mamy te kluczowe inicjatywy unijne wynikające z aktywności Brukseli, ale także z postępu technologicznego. Warto wymienić tutaj przede wszystkim Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej, o którym za chwilę powiem jeszcze trochę więcej. To fundamentalna zmiana, jeżeli chodzi o dokumenty w formie elektronicznej w odniesieniu do całej Europy. Jest to zmiana, która będzie już naprawdę niebawem, bo portfele powinny wejść w życie pomiędzy 2026 a 2027 r.

Następnie: cyfrowy paszport i cyfrowy dowód osobisty. Komisja Europejska intensywnie w tej sprawie pracuje. Jeszcze nie mamy żadnych terminów, natomiast te prace są w Brukseli zainicjowane.

Następnie, widza cyfrowa. 2028 r. to wprowadzenie wizy cyfrowej.

Prawo jazdy w formie elektronicznej, o czym mówił pan prezes, to prawo jazdy w postaci aplikacji, którą każdy obywatel niezależnie od tego, czy korzysta z portfela, czy nie korzysta, będzie mógł umieścić sobie na telefonie. Najpóźniej to 2029 r.

Wreszcie eFTI, czyli rozporządzenie unijne, które cyfryzuje listy przewozowe, czyli ten świat obrotu towarowego. To 2027 r.

Tak jak państwo widzicie, skala samych unijnych aktywności jest spora i terminy tak naprawdę nie są odległe. Mając świadomość tych aktywności – i unijnych, i naszych, krajowych – zarysowaliśmy taką, można powiedzieć, mapkę, w której na osi czasu oznaczyliśmy je, mając świadomość tego i deklarując absolutną wolę uczestniczenia w odniesieniu do tych form cyfryzacji szeroko rozumianych dokumentów publicznych.

To po pierwsze to, co udostępnimy już w połowie 2026 r., czyli nowe usługi dla kierowców, e-usługi dla kierowców. Następnie to to, co będzie w 2027 r., czyli portfele tożsamości cyfrowej, gdzie, tak jak powiedziałem, postrzegamy dla siebie rolę adekwatną do tej, którą realizujemy już dzisiaj w odniesieniu do dokumentów fizycznych. Na ten temat zaraz powiem. Następnie, eFTI. Tutaj deklarujemy absolutną gotowość do rozpoczęcia procesu budowy bramki krajowej, żeby faktycznie zapewnić infrastrukturę informatyczną zapewniającą realizację rozporządzenia unijnego w tej sprawie. Następnie, weksel elektroniczny. Przygotowaliśmy i przedstawiliśmy Ministerstwu Sprawiedliwości nasz pomysł na to, w jaki sposób w końcu niemalże odwieczny problem weksla elektronicznego rozwiązać od strony technologicznej. Następnie, wiza elektroniczna, prawo jazdy w postaci cyfrowej, tak jak powiedziałem, cyfrowy paszport i cyfrowy dowód osobisty, wreszcie modernizacja CEPiK i budowa CEPiK 2.0, oczywiście w porozumieniu i we współpracy z Ministerstwem Cyfryzacji. To są te elementy, w których deklarujemy technologiczną gotowość do działania.

Drodzy państwo, powiedziałem, że powiem kilka słów więcej na temat portfela tożsamości cyfrowej, bo on faktycznie ma fundamentalne znaczenie z punktu widzenia rozumienia tego, czym jest dokument publiczny w formie cyfrowej. Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej zostanie wprowadzony na podstawie rozporządzenia unijnego eIDAS 2.0. Zgodnie z definicją eIDAS portfel to „środek identyfikacji elektronicznej, który umożliwia użytkownikowi bezpieczne przechowywanie i walidację danych identyfikujących osobę i elektronicznych poświadczeń atrybutów” – o atrybutach za chwilę – „oraz bezpieczne zarządzanie tymi danymi i poświadczeniami na potrzeby udostępniania ich stronom ufającym oraz innym użytkownikom portfeli tożsamości cyfrowej, i który umożliwia składanie kwalifikowanych podpisów elektronicznych lub kwalifikowanych pieczęci elektronicznych”.

Ja tę definicję, trochę skomplikowaną i trochę koślawą, postaram się za chwilę zobrazować na bardzo konkretnych przykładach. W definicji portfela znalazło się pojęcie atrybutu. To jest szalenie ważne, ponieważ atrybut jest tym, co na nowo definiuje dokument w formie cyfrowej. Atrybut to „cecha charakterystyczna, właściwość, prawo lub zezwolenie osoby fizycznej lub prawnej lub przedmiotu”. Atrybut, drodzy państwo, jest niczym innym jak określoną daną lub zestawem danych, które obywatel będzie mógł okazywać w ramach portfela.

Elektroniczne poświadczenie atrybutów… Aby być pewnym, czy obywatel okazuje prawdziwe dane, taki atrybut będzie musiał zostać odpowiednio poświadczony elektronicznie.

Portfele będą obowiązywać dla osób fizycznych nieodpłatnie, ale także dla osób prawnych, jeśli będzie taka potrzeba. Tak jak powiedziałem, wchodzą w życie na przełomie 2026 i 2027.

Są trzy kluczowe funkcjonalności portfela tożsamości cyfrowej, na które warto zwrócić uwagę. Po pierwsze, tak jak powiedziałem wcześniej i jak wskazuje na to definicja, jest to środek identyfikacji elektronicznej. Innymi słowy, poprzez portfel będziecie mogli państwo zalogować się do określonych usług publicznych czy w niektórych przypadkach do usług prywatnych. Będzie środkiem identyfikacji elektronicznej. Po drugie, portfel będzie zapewniał możliwość składania podpisów kwalifikowanych. Jak powiedziałem wcześniej, wraz z Ministerstwem Cyfryzacji pod koniec ubiegłego roku uruchomiliśmy możliwość pilotażowego składania tych podpisów z poziomu mObywatela. Po trzecie wreszcie, zgodnie z nazwą tego instrumentu: „portfel”, portfel będzie miejscem gromadzenia i okazywania określonych danych, określonych atrybutów, które będziemy mogli ubrać w formę określonego dokumentu.

Cechy szczególne tego rozwiązania? Po pierwsze, to praca w warunkach offline i online. Po drugie, to zgodność na terenie całej Unii Europejskiej i wzajemne honorowanie tych portfeli i danych pomiędzy portfelami pochodzącymi także z różnych państw UE. Po trzecie, na co zwracał uwagę pan prezes Kostkiewicz, to wysoki poziom wiarygodności, ten najwyższy możliwy, i uwierzytelnienie zapewniające co do zasady dostęp do usług publicznych i niektórych usług prywatnych.

Atrybuty publiczne to kluczowy element związany z podejściem do dokumentów w formie cyfrowej, ponieważ atrybuty publiczne czy zestawy tych atrybutów publicznych będą pełnić funkcje dokumentów publicznych. Zgodnie z rozporządzeniem eIDAS „kwalifikowane elektroniczne poświadczenie atrybutów oraz poświadczenia atrybutów wydane przez podmiot sektora publicznego odpowiedzialny za źródła autentyczne lub w jego imieniu ma taki sam skutek prawny jak poświadczenie wydane zgodnie z prawem w postaci papierowej”. Oznacza to, że dokumenty okazywane w ramach portfela będą miały, tak jak państwo widzicie, moc analogiczną do dokumentu papierowego. Na atrybutach komercyjnych w tej chwili nie musimy się skupiać.

Zarysowaliśmy, drodzy państwo, przykładowy proces generowania takiego dokumentu w ramach portfela tożsamości cyfrowej. Zaczynamy od tego, że obywatel musi uwierzytelnić się w swoim portfelu i zainicjować generowanie takiego dokumentu. To podstawowa, kluczowa rzecz. Postrzegając naszą rolę – naszą, czyli Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych – jako podmiotu realizującego także zadania dotyczące produkcji dokumentów cyfrowych, następnie wytwórnia na tej podstawie pobierałaby wymagane przez użytkownika dane z rejestru publicznego, walidowałaby je, a wreszcie wystawiałaby atrybut wraz z elektronicznym poświadczeniem takiego atrybutu. Mówimy więc właśnie o pierwszym formowaniu atrybutów, formowaniu dokumentu. Następnie te atrybuty powinny być mapowane w określony zestaw danych, niekiedy wizualizowanych, po to, aby obywatel mógł faktycznie te dane okazać, już zbudowane w odpowiedni schemat czy też zwizualizowane. W dalszej części obywatel będzie mógł zaprezentować ten dokument osobom trzecim: czy to w postaci QR kodu, czy to poprzez transmisję NFC, czy to w kanale webowym, jakkolwiek. Trzecia strona, której ten dokument jest okazywany, będzie miała możliwość zweryfikowania poprawności poświadczeń, czyli zweryfikowania, czy dane są autentyczne, a następnie odczytania tych danych.

Tak ten proces postrzegamy, drodzy państwo, i takie postrzeganie procesu generowania dokumentów w formie cyfrowej siłą rzeczy definiuje także rolę poszczególnych aktorów tego procesu, począwszy od Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji jako podmiotu, który nadzoruje system bezpieczeństwa dokumentów publicznych, w tym dokumentów w formie cyfrowej – zgodnie z ustawą o dokumentach publicznych – który kształtuje politykę bezpieczeństwa dokumentów w formie cyfrowej, który prowadzi rejestr wzorów cyfrowych dokumentów publicznych. Następnie, rola emitenta – niezwykle ważna oczywiście – jest w zakresie określenia schematu danych, określenia semantyki atrybutów, określenia wizualnego wzoru dokumentów, definiowania aktualności danych, a wreszcie wydania samego dokumentu w formie cyfrowej. Następnie, rola producenta, w tym przypadku w odniesieniu do świata cyber, to pobieranie danych, walidowanie danych, poświadczanie i zapewnienie bezpieczeństwa całego procesu bezpieczeństwa dokumentu w formie elektronicznej.

Tak jak powiedział pan prezes Kostkiewicz, dokument cyfrowy postrzegamy jako uzupełnienie systemu bezpieczeństwa dokumentów, a nie jako zastąpienie dokumentu fizycznego. To jest niezwykle istotne, ponieważ, jak wiadomo, korzystamy z dokumentu w formie elektronicznej i z cyfryzacji. To ułatwia życie, szalenie przyspiesza pewne procesy, natomiast korzystanie z dokumentów cyfrowych obciążone jest określonymi ryzykami, których musimy mieć świadomość. To ryzyka związane z awariami systemów, z cyberzagrożeniami, z mikroawariami, z żywotnością baterii telefonu, ryzyka blackoutu, etc., etc. Musimy mieć twardy backup. To wydaje mi się oczywiste, ale niezwykle kluczowe: twardy backup, a zatem prymat jednak dokumentu fizycznego – przynajmniej, jeżeli chodzi o obowiązek posiadania dokumentu fizycznego – versus dokument cyfrowy, który chyba powinien mieć jednak charakter fakultatywny.

To, co jest niezwykle ważne, to utrzymanie integralności systemów dokumentów publicznych fizycznych i cyfrowych. Wydaje się, że nie można dopuścić do sytuacji, kiedy będziemy mieli dwa niezależne światy dokumentów fizycznych i dokumentów cyfrowych, bo to krok od swoistego chaosu. Wreszcie, wydaje nam się naturalne i konieczne utrzymanie nadzoru ministra spraw wewnętrznych i administracji nad kształtowaniem polityki bezpieczeństwa dokumentów i systemem bezpieczeństwa dokumentów publicznych. Wreszcie, naturalne wydaje się zachowanie kompetencji i uprawnień emitentów poszczególnych dokumentów także w odniesieniu do ich formy cyfrowej, a w odniesieniu do wytwórni zasadne wydaje nam się wykorzystanie naszych unikatowych kompetencji, od których zacząłem swoje wystąpienie, do zapewnienia, generowania, wytwarzania dokumentów w formie cyfrowej.

Kończąc, drodzy państwo – to już ostatni slajd, bardzo przepraszam za zapewne przydługie wystąpienie – chciałbym zwrócić uwagę na mapę makrowyzwań związanych z tym, o czym dzisiaj mówiliśmy. Po pierwsze, niezwykle ważne wydaje nam się skuteczne uregulowanie sfery prawnej dokumentów publicznych w formie cyfrowej. O tym mówiliśmy. Niezwykle ważne jest wdrożenie z sukcesem Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej, a zatem zapewnienie takiego procesu generowania tych dokumentów, który będzie zapewniał absolutne bezpieczeństwo tym dokumentom. Wydaje się, że mamy wyzwanie w postaci zapewnienia odpowiednio wysokiego standardu w zakresie weryfikacji tożsamości w warunkach online. Rozporządzenie eFTI to kolejne wyzwanie. Biorąc pod uwagę upływający czas, dostrzegamy tutaj konieczność podjęcia działań, które pozwolą na wykształcenie infrastruktury informatycznej, która jest konieczna do tego, aby zapewnić cyfryzację związaną z obrotem towarowym, listami przewozowymi etc. Wreszcie, drodzy państwo, kwestia biometrii i odpowiednio istotnej roli biometrii, odpowiednio zaakcentowanej, ponieważ wydaje nam się, że w kontekście współczesnych zagrożeń to bezpośrednie powiązanie człowieka z jego niepowtarzalną cechą biometryczną jest najlepszym, najsilniejszym rozwiązaniem chroniącym naszą tożsamość.

Ostatnie zdanie, drodzy państwo. Deklarujemy pełną gotowość do uczestniczenia w tym procesie od strony technologicznej, natomiast to, co faktycznie jest do tego potrzebne, to odpowiednie ramy prawne. Dziękuję bardzo.

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Bardzo serdecznie dziękuję za bardzo kompleksowe przedstawienie tej tematyki. Rzeczywiście to, co w obszarze samej spółki, ale i tych najważniejszych wyzwań związanych z bezpieczeństwem dokumentów, produkcją oraz tym, co w przyszłości, jest bardzo interesujące. Zresztą prosimy o to, żebyśmy mogli zapoznać się z tą prezentacją też bezpośrednio i przekazać ją członkom Komisji, bo to z pewnością pomoże ułożyć sobie w głowie informacje, które dzisiaj – podczas prezentacji, ale i wcześniej, podczas wizytacji – pozyskaliśmy. Bardzo serdecznie państwu dziękuję.

Tradycją, ale też częścią harmonogramu jest dyskusja w naszej Komisji, tak że otwieram dyskusję i zapraszam państwa posłów do zabierania głosu, zadawania pytań. Bardzo proszę, pan poseł Kaleta.

Poseł Piotr Kaleta (PiS):
Dziękuję. Szanowni państwo, mam króciutkie pytanie. O ile dobrze wyłapałem, panie prezesie, produkujecie czy przygotowujecie państwo chyba 640 mln sztuk banknotów rocznie. Proszę mi powiedzieć, jaka jest żywotność takiego jednego banknotu. Jak długo?

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Bardzo dziękuję, panie pośle. Bardzo proszę, pan poseł Ściebiorowski.

Poseł Łukasz Ściebiorowski (KO):
Dziękuję. Mam trochę podobne pytanie, też dotyczące banknotów. Czy postępująca bankowość elektroniczna powoduje mniejsze zapotrzebowanie ze strony NBP na banknoty, które państwo produkujecie, czy korelacja z tym, o co tutaj pytał poseł przedmówca, powoduje, że jednak nie ma to znaczenia i trzeba je i tak produkować, żeby wymieniać te, które są na rynku? Dziękuję.

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Bardzo dziękuję.

Prezes zarządu PWPW SA Zygmunt Kostkiewicz:
Szanowni państwo, na to drugie pytanie…

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Momencik, momencik. Czy jeszcze ktoś z państwa ma pytanie na tym etapie? Bardzo proszę, pani przewodnicząca Maria Janyska. Bardzo proszę.

Prezes zarządu PWPW SA Zygmunt Kostkiewicz:
Jeśli chodzi o trwałość…

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Panie prezesie, jeszcze pani przewodnicząca.

Poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Jeszcze jedno pytanie, tak?

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Tak, tak, tak.

Poseł Maria Małgorzata Janyska (KO):
Seria trzech pytań. Chciałam powiedzieć, że przedstawiliście państwo obraz bardzo wysokiego poziomu technologicznego i organizacyjnego, adekwatnie zwłaszcza do poziomu wrażliwości tej materii, którą się państwo zajmujecie, i do tego, że w pewnym zakresie jesteście również infrastrukturą krytyczną.

À propos tego, chciałam zadać pytanie. Dużo było tutaj mowy o bezpieczeństwie dokumentów, o bezpieczeństwie związanym z tożsamością. Chciałam zadać pytanie o bezpieczeństwo właśnie tej infrastruktury. Oczywiście rozumiem, że na takie pytanie w szczegółach możecie państwo nie odpowiedzieć, ale ataki hybrydowe, które dotyczą osób indywidualnych, związane z naszą tożsamością, z którą wielu z nas, nawet jeśli nie spotkało osobiście, miało do czynienia w najbliższym otoczeniu… Czy takie ataki są też na tę infrastrukturę krytyczną? Jak to jest częste? Dziękuję.

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Bardzo dziękuję. Nie wiem, czy pan przewodniczący Andrzej Adamczyk… Bardzo proszę.

Poseł Andrzej Adamczyk (PiS):
Zapytam, jeżeli można. W trakcie prezentacji, panie prezesie, odniósł się pan do euro i do złotówki. Nie wiem, czy dobrze zrozumiałem. Być może to mój brak zrozumienia. Powiedział pan takie zdanie, że euro ma inną rolę aniżeli złotówka. Czy coś więcej ewentualnie? Dziękuję.

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Bardzo dziękuję, panie przewodniczący. Bardzo proszę, pani posłanka Kołodziejczak.

Poseł Magdalena Małgorzata Kołodziejczak (KO):
Panie prezesie, myślę, że to niezwykle interesujące spotkanie. Jeszcze raz też bardzo dziękuję za możliwość zapoznania się z tym wszystkim. Proszę państwa, chciałam natomiast zapytać. Na spotkaniach – i ubiegłorocznym, i tegorocznym – mówiliście nam państwo, że ważne są dla was też zlecenia zewnętrzne. Podejrzewam, że zdobycie takiej oferty to przede wszystkim uczestnictwo w przetargu. Proszę mi powiedzieć, jaki udział ma cena, a jaki udział mają certyfikaty, które państwo posiadacie. Jak ogromny wpływ mają one na uzyskanie takiego zlecenia? Dziękuję.

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Bardzo dziękuję. Czy mamy jeszcze pytania? To zanim oddam głos panu prezesowi, pozwolę sobie też zadać pytanie i przedstawić pewną refleksję.

Bardzo się cieszę, że spółka dysponuje takim instrumentarium, które zapewnia autonomię technologiczną. Myślę, że to jest niezwykle ważne. W wielu obszarach jako państwo, ale też szerzej, jako Europa czy Unia Europejska nie posiadamy tej suwerenności i widać wyraźnie, że to szkodzi w wielu różnych obszarach. Pytanie, jakie środki przeznaczają państwo na badania i rozwój. Jaka to jest część? Po drugie, czy współpracują państwo również z polskimi firmami, które są w stanie dostarczać technologię służącą wytwarzaniu produkcji dokumentów? Trzecia rzecz, która jest dla mnie interesująca, jest taka. Pan prezes chwalił się przychodami. Szacun, naprawdę, natomiast jest pytanie o to, jaka część tych przychodów to są przychody z eksportu. Bardzo prosiłbym o wyjaśnienie.

Oddaję głos. Bardzo proszę, panie prezesie.

Prezes zarządu PWPW SA Zygmunt Kostkiewicz:
To ostatnie jest najłatwiejsze. Na slajdzie było, że w 2024 r. 11%, a w 2025 r. prawie 15% przychodów spółki to był eksport.

Odniosę się do banknotów. Po pierwsze, dane dotyczące trwałości banknotów są tajemnicą Narodowego Banku Polskiego. Możemy oczywiście szacować tę trwałość poprzez zamówienia, natomiast nie mamy twardej wiedzy.

Jeśli chodzi o rynek banknotów na świecie, to jest bardzo ciekawe, bo wraz ze wzrostem płatności cyfrowych wszystkim się wydawało, że rynek banknotów powinien się zmniejszać, podczas gdy przez ostatnie 40 lat ten rynek cały czas rośnie, w niedużym tempie: 3–4% rocznie, ale w skali globalnej rośnie. Głównie tłumaczy to oczywiście wzrost gospodarek mniej scyfryzowanych w trzecim świecie, w Afryce, w Azji czy w Ameryce Południowej, ale tak jest. Mniej więcej od pandemii widzimy natomiast coś w rodzaju zwrotu zachowań także w krajach wysoko rozwiniętych i zapotrzebowanie na gotówkę rośnie, także w tych rozwiniętych gospodarkach. Kraje, które były bardzo blisko wyeliminowania obrotu gotówkowego – jak Szwecja czy Norwegia – gwałtownie się z tego wycofały i przestały wierzyć jedynie w pieniądz w formie elektronicznej. Można więc powiedzieć, że od pandemii wzrost zapotrzebowania na banknoty jest jeszcze szybszy. Pewnie zbliża się do 7–8% w skali roku. Ten rynek rośnie.

Ta uwaga na temat euro dotyczyła faktu, że euro jest walutą, która funkcjonuje w dwudziestu kilku krajach, nie tylko w tych, które są emitentami euro, ale także w kilku krajach, które je przyjęły, bo chciały – jak Czarnogóra – i że w związku z tym wprowadzenie do obrotu euro jest dla fałszerzy dużo łatwiejsze niż wprowadzenie do obrotu polskiej złotówki, bo można to zrobić w wielu różnie rozwiniętych miejscach w Europie. Tym samym euro jest dla fałszerzy walutą dużo bardziej atrakcyjną od polskiego złotego. O to chodziło mojemu koledze, gdy mówił, że pełni ono nieco inną rolę.

Jeśli chodzi o naszą infrastrukturę krytyczną, jesteśmy podmiotem zmasowanych ataków na tę infrastrukturę w zasadzie przez cały czas. Na razie – odpukać – nie było żadnego istotnego incydentu, by ktoś pokonał nasze zabezpieczenia w zakresie naszej krytycznej infrastruktury informatycznej. Co do infrastruktury fizycznej, jest ona także dobrze chroniona. W tym zakresie do tej pory nie odnotowaliśmy żadnych incydentów typu dywersyjnego.

Jeśli chodzi o kwestie, o które pytała pani poseł, jest tak, że bez pewnych certyfikatów po prostu nie można wystartować w przetargu. Potem kryteria są już bardzo różne. Jeśli chodzi o banki centralne, na ogół jest to tylko cena. Jeśli chodzi natomiast o produkcję dokumentów, tam mamy dużo bardziej skomplikowany krajobraz. Czasami chodzi o proste formularze, czyli według specyfikacji emitenta, i wtedy też głównym czynnikiem jest cena, ale bardzo często chodzi o usługi dodatkowe, o systemy do personalizacji, o systemy zbierania danych itd. W tym momencie ocena oferty robi się dużo bardziej skomplikowana i w niektórych krajach trzeciego świata, co też trzeba powiedzieć, mniej przejrzysta.

W budżecie nie mamy wyodrębnionych środków na badania i rozwój. Można powiedzieć, że jeśli chodzi o inwestycje w badania i rozwój, stanowi to mniej więcej… Mówię o nakładach rzeczowych. To są kwoty typu kilku milionów złotych rocznie, natomiast jeśli chodzi o załogę naszych laboratoriów, to łącznie w wydziale badań i rozwoju pracuje pewnie ok. 40 osób, które raczej należą do osób lepiej wynagradzanych niż gorzej wynagradzanych. Tak to mniej więcej wygląda.

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Bardzo serdecznie dziękuję. Czy uzyskali państwo wszystkie odpowiedzi? Tak. Widzę, że zgłasza się pan poseł Jerzy Polaczek. Bardzo proszę, panie pośle.

Poseł Jerzy Polaczek (PiS):
Ze swojej strony też chciałem podziękować i zarządowi PWPW, i współpracownikom z firmy za bardzo profesjonalne przedstawienie kluczowych komponentów wydziałów, w których dzisiaj byliśmy. Mówimy o kluczowej problematyce dotyczącej identyfikacji tożsamości, różnego rodzaju dokumentów, które ulegają ewaluacji, o referencyjności prawa w kontekście przepisów unijnych i nie tylko. Mówimy również o aktywności PWPW na rynkach zagranicznych. Tutaj też są sukcesy.

Zwróciłbym natomiast uwagę Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji na dość symboliczną kwestię. Mianowicie odwołam się do dystrybuowanego w milionach egzemplarzy „Poradnika bezpieczeństwa”, który dostają wszyscy obywatele. Jeśli się nie mylę, nie ma tam jakiejkolwiek wzmianki dotyczącej tego, jak obywatel ma się zachować w sytuacji kryzysowej, w której nie funkcjonuje na przykład telefonia komórkowa, nie ma dostępu do energii elektrycznej czy jest utrudniony dostęp, nie wiem, do naładowania telefonu komórkowego. Jeśli się nie mylę, nie ma tam o tym jakiejkolwiek wzmianki, pani minister. Jeśli jest, to proszę mnie sprostować. Przeglądnąłem kluczowe hasła tego poradnika, tj. „Twoje przygotowanie ma znaczenie”, „Wspólnie dbamy o nasze bezpieczeństwo”, „Przygotuj siebie i najbliższych”, „Osoby potrzebujące szczególnej pomocy” … Mówię o tym, że rekomendowałbym zwrócenie uwagi na to, czy obywatel ma zabrać ze sobą jakieś dokumenty.

Poseł Magdalena Małgorzata Kołodziejczak (KO):
Przecież tam jest, że trzeba zeskanować.

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Tak. Proszę pozwolić panu posłowi dokończyć. Proszę bardzo.

Poseł Jerzy Polaczek (PiS):
Jeśli się mylę, to myślę, że warto ten aspekt przynajmniej na forum dwóch połączonych komisji jakoś zaakcentować, bo myślę, że jest bardzo luźna społeczna świadomość tego, w jaki sposób posługiwać się swoją tożsamością w sytuacjach, w których, nie wiem, państwo wzywa do ewakuacji albo do przemieszczania się. Obywatele nie mają jasnego poglądu, czy wtedy wystarczy identyfikacja cyfrowa na telefonie, który się rozładuje, czy i jaki jest potrzebny dokument itd., itd. Wydaje mi się, że tego rodzaju suplement czy uwagi dodatkowe mogą być potrzebne. W Komisji Infrastruktury odbyliśmy kilka zamkniętych posiedzeń dotyczących różnych aspektów infrastruktury krytycznej w obszarze kolei czy w obszarze lotnictwa cywilnego, Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej itd., natomiast myślę, że dla wielu z nas oczywiste jest to, że w kontekście wagi tematu, o którym mówimy, i, mówiąc wprost, choćby bezradności młodego pokolenia, które jest wychowywane tylko w przestrzeni wirtualnej, mogą tu nastąpić różnego rodzaju problemy z własnym zachowaniem czy potwierdzaniem tego, kim jestem.

Zwrócę uwagę na to, że jeśli przedstawiciel parlamentu pytany przez dziennikarza o to, jak ma zachować się sytuacji, w której nie ma energii elektrycznej, jaka jest alternatywa, mówi, że warto pójść do metra itd… Nie chcę rozwijać wątków troszkę publicystycznych, natomiast myślę, że waga tematów, o których dzisiaj mówimy, powinna skłonić MSWiA czy inne instytucje do pewnego suplementu, jeśli chodzi o reakcję społeczną na sytuacje kryzysowe i sposoby potwierdzania własnej tożsamości wobec przedstawicieli instytucji publicznych, służb itd., itd. Dziękuję za uwagę.

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Bardzo dziękuję, panie pośle. Ja tylko… Przepraszam, pan poseł Szymański, ale ja tylko odwołam się do poradnika. Brak prądu to strona nr 33. W kwestii dokumentów to generalnie plecak ewakuacyjny, strona nr 26. Odsyłam państwa.

Bardzo proszę, panie pośle. Pan poseł Szymański.

Poseł Krzysztof Szymański (Konfederacja):
Dziękuję bardzo, panie przewodniczący. Podczas debaty na sali plenarnej na temat nowelizacji ustawy o dokumentach publicznych pojawiło się kilka kwestii, na które chciałbym uzyskać odpowiedź od pana prezesa.

W tej nowelizacji PWPW stało się wyłącznym wytwórcą, więc logika podpowiada, że dotychczas w rzeczywistości mógł nie być wyłącznym wytwórcą. Stąd pierwsze pytanie. Czy były jakieś dokumenty publiczne, które były produkowane przez podmioty przede wszystkim zagraniczne, a nie przez PWPW? Jeżeli – w zależności od odpowiedzi na to pytanie – faktycznie były jakieś produkowane poza PWPW, których produkcję PWPW ma teraz przejąć, to jak państwo szacujecie, o ile procent zwiększy się produkcja dokumentów polskich? Ostatnie pytanie: Czy wzięcie dodatkowego zakresu produkcji dokumentów polskich wyprze produkcję eksportową, z której państwo również uzyskujecie dochody? Dziękuję bardzo.

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Szanowni państwo, nie widzę więcej zgłoszeń. Wobec tego bardzo proszę, pani minister Magdalena Roguska. Pani minister, bardzo proszę.

Sekretarz stanu w MSWiA Magdalena Roguska:
Bardzo dziękuję. Dziękuję za pytanie dotyczące „Poradnika bezpieczeństwa” i aspektów, które w poradniku są poruszone. Dziękuję za to zgłoszenie, bo też mamy poczucie, że wiele kwestii, co do których rozpoczynamy edukację społeczną i budowanie społecznej świadomości i odporności, będzie wymagało rozbudowania. Widzimy to już dzisiaj, widzimy to w szkoleniach, które są już prowadzone.

Przypomnę państwu, że to jest tak naprawdę pierwszy taki program budowania społecznej odporności, program inwestowania w ochronę ludności i obronę cywilną. Nigdy wcześniej nie mieliśmy tak pełnego systemu, który z jednej strony centralnie dofinansowuje instytucje, służby i wzmacnia potencjał tych instytucji oraz służb, które są odpowiedzialne za bezpieczeństwo, a z drugiej strony lokalnie inwestuje w możliwości reagowania na sytuacje kryzysowe w regionach, w powiatach, w miejscowościach, nawet tych najmniejszych. Co bardzo ważne, nigdy wcześniej nie były tak szeroko prowadzone prace bardzo lokalnie, z mieszkańcami, mieszkankami, z obywatelami, które miałyby na celu budowanie świadomości i budowanie odporności.

Jeśli będzie taka potrzeba, jeśli będziemy widzieć konieczność zmian w tym dokumencie czy wydawania jakichś aktualizacji tego poradnika, to oczywiście będziemy to robili. Od początku o tym mówimy. Na pewno będziemy brali pod uwagę uwagi, które będą spływały, bo także w toku szkoleń prowadzonych na podstawie „Poradnika bezpieczeństwa” na pewno takie zgłoszenia będą się pojawiały. Wszystkie aktualizacje, które są możliwe do zrobienia w wersji elektronicznej, oczywiście mogą pojawić się znacznie szybciej. Te, które wymagają druku, oczywiście po pewnym czasie ewaluacji tego procesu będziemy przygotowywać.

Podstawowe informacje są zawarte, tak jak pan przewodniczący wskazał. Jeśli chodzi o to, by dokumenty były na pendrajwie, jeśli chodzi o to, jakie dokumenty powinny znaleźć się w katalogu dokumentów najbardziej istotnych, widzę tutaj potrzebę bardziej szczegółowego wskazania, bo nie każdy musi mieć świadomość, jaki rodzaj dokumentu – poza własnym dowodem osobistym, paszportem i innym dokumentem tożsamości – to jest ten, który powinien mieć zawsze przy sobie. Tutaj więc jak najbardziej widzę możliwość i konieczność – na początek pewnie w ramach prowadzonych szkoleń czy w ramach publikowanych informacji – by tę listę uszczegółowić po to, by obywatelom dać większe wskazanie, większą jasność co do tego, w jaki sposób się przygotować. Myślę, że w tym zakresie nie ma między nami żadnej różnicy zdań. Na pewno wszystkie tego typu uwagi przyjmujemy i będziemy je sukcesywnie wprowadzać.

W tym zakresie chyba tyle. Nie chciałabym burzyć kolejności udzielania odpowiedzi na pytania, ale jeśli pan przewodniczący pozwoli, to za chwilę chciałabym w jeszcze jednym aspekcie bardzo krótko zabrać głos.

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Pani minister, być może to jest ten moment. Może pani minister uprzejmie dokończy te kwestie, które pani minister uważa za stosowne podjąć?

Sekretarz stanu w MSWiA Magdalena Roguska:
To jeszcze tylko w jednej kwestii chciałam odnieść się do prezentacji, która była przedstawiona, a właściwie do pierwszej części prezentacji, w której pan prezes pokazywał istotne z punktu widzenia spółki kroki milowe czy pewne zdarzenia, które były istotnymi z punktu widzenia funkcjonowania spółki, ale także z punktu widzenia społecznego funkcjonowania spółki, w odbiorze obywateli.

Chciałabym dołożyć jeszcze jeden element, który tutaj nie padł. Myślę, że on jest bardzo istotny. Myślę, że państwo parlamentarzyści także to dostrzegają. Uważam, że istotnym elementem również naszej współpracy, współpracy Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Centrum Personalizacji Dokumentów, jest usługa, która została uruchomiona i jest rozwijana, czyli punkty paszportu tymczasowego.

One cieszą się bardzo dużym zainteresowaniem, świetnym odbiorem społecznym. Spełniają swą rolę nad wyraz dobrze. Statystyki, które mamy dzisiaj w tym zakresie, wskazują na to, jak ważna jest ta usługa, jak dobra to była decyzja. Pierwszy taki punkt powstał w Warszawie. Dzisiaj mamy sześć funkcjonujących punktów paszportu tymczasowego.

One pozwalają ludziom w sytuacjach podbramkowych uratować nie tylko wakacje, ale i ważne życiowe sytuacje, plany. Naprawdę uważam, że ta współpraca, która świetnie nam się na tej linii sprawdza i układa, jest bardzo dobrze odbierana także przez obywateli, bez tego, o czym dzisiaj mówimy, czyli bez straty na bezpieczeństwie, bo te punkty są także profesjonalnie zabezpieczone. Nie ma żadnych incydentów, które wskazywałyby, że nie jesteśmy w stanie w takim trybie funkcjonować w różnych miejscach publicznych, w miejscach dostępności publicznej dla obywateli.

Za tę współpracę chciałam więc tutaj podziękować. Uważam, że ten odbiór przez ludzi administracji rządowej i naszej działalności publicznej jest bardzo dobry. Wielkie dzięki.

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Bardzo serdecznie dziękuję. Pani minister, jeszcze pozwolę sobie – trochę na koniec – powitać pana Tomasza Matuszewskiego, sekretarza Mazowieckiej Rady BRD, który jest z nami. Pan sekretarz tak się trochę skrył, więc wcześniej trochę mi to umknęło, ale witam bardzo serdecznie naszego zacnego gościa.

Panie prezesie, bardzo proszę o odpowiedź.

Prezes zarządu PWPW SA Zygmunt Kostkiewicz:
Panie pośle, odpowiedź na pana pytanie jest względnie bardzo prosta.

To znaczy tak naprawdę nie byliśmy wyłącznym wytwórcą de facto przez okres czterech miesięcy, ponieważ w swojej łaskawości państwo, polski Sejm zmieniając ustawę o certyfikacji, odebrał nam tę wyłączność mniej więcej w sierpniu ubiegłego roku, po czym w sposób zgodny ze standardami unijnymi przywrócił ją w grudniu. To wynikało z realizacji wyroku TSUE. Wytwórnia miała wyłączność na podstawie prawa, które powstało przed wejściem Polski do Unii Europejskiej, które TSUE uznał za niezgodne z prawem UE. W związku z tym dalsze pytania są już troszkę pozbawione sensu, choć muszę powiedzieć, że są wytwórcy dokumentów niższych klas, którzy są prywatni. Nie wiem, czy są jacyś zagraniczni, ale wytwórnia nie jest monopolistą w zakresie produkcji wszystkich dokumentów publicznych. Jesteśmy monopolistą w zakresie dokumentów publicznych najwyższych kategorii, to jest prawda, natomiast dokumenty kategorii niższej są, że tak powiem, kupowane na konkurencyjnym rynku przez podmioty publiczne. Czasami te przetargi wygrywamy, czasami przegrywamy, jest różnie, ale są także inni producenci mniejsi na niższym poziomie technologicznym. Oni istnieją i zdarza nam się przegrywać także z nimi przetargi na przykład o pozwolenia na broń – stosunkowo nieduży nakład – z komendą wojewódzką Policji gdzieś tam. To się zdarza, tak.

Przewodniczący poseł Mirosław Suchoń (Polska2050):
Bardzo serdecznie dziękuję. Szanowni państwo, zamykam dyskusję.

Na tym wyczerpaliśmy porządek dzienny posiedzenia Komisji. Jeszcze raz bardzo serdecznie dziękuję zarówno pani minister i całemu zespołowi, jak i zespołowi z Ministerstwa Infrastruktury. Bardzo serdecznie dziękuję panu prezesowi, zarządowi i wszystkim pracownikom Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych za bardzo konkretne, merytoryczne, czytelne przedstawienie spraw, które interesowały nasze komisje, oraz za zorganizowanie naprawdę bardzo interesującej wizytacji.

Szanowni państwo, bardzo proszę też o to, żeby przekazać podziękowania panu dyrektorowi Tadeuszowi Wachowskiemu, który był z nami w bieżącym kontakcie. Niestety, z pewnych względów nie ma pana dyrektora z nami, ale korzystając z okazji, chcę bardzo silnie rekomendować, naprawdę, i podkreślić bardzo dobrą współpracę z panem dyrektorem na każdym poziomie, który wymaga naszej współpracy. Jeszcze raz, w imieniu pani przewodniczącej i swoim, bardzo serdecznie dziękuję państwu posłankom i posłom za udział w posiedzeniu komisji.

Zamykam wspólne wyjazdowe posiedzenie Komisji Infrastruktury i Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych. Informuję, że protokół posiedzenia z załączonym pełnym zapisem jego przebiegu będzie wyłożony do wglądu w sekretariatach komisji w Kancelarii Sejmu.

Szanowni państwo, na koniec pragnę podziękować również naszym wspaniałym sekretariatom, które doprowadziły nas na miejsce i zapewne doprowadzą nas z powrotem do Sejmu. Dzięki ich życzliwej współpracy wszyscy zakończymy ten dzień bezpiecznie. Jeszcze raz dziękuję państwu za tę ciężką pracę, którą państwo wykonujecie.

Szanowni państwo, życzę dobrego, bardzo udanego popołudnia. Jeszcze raz bardzo serdecznie dziękujemy.