Podkomisja stała do spraw obywatelskich, cudzoziemców i migracji, obradująca pod przewodnictwem posła Jarosława Zielińskiego (PiS), przewodniczącego podkomisji, rozpatrzyła:

– informację ministra spraw wewnętrznych i administracji na temat zapowiadanej nowelizacji art. 33a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W posiedzeniu udział wzięli: Paweł Dąbrowski dyrektor Departamentu Spraw Międzynarodowych i Migracji w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji wraz ze współpracownikiem.

W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Igor Amarowicz – z sekretariatu Komisji w Biurze Komisji Sejmowych.

Przewodniczący poseł Jarosław Zieliński (PiS):
Dzień dobry państwu, otwieram posiedzenie podkomisji stałej do spraw obywatelskich, cudzoziemców i migracji. Witam serdecznie naszych gości, w pierwszej kolejności pana Pawła Dąbrowskiego, dyrektora Departamentu Spraw Międzynarodowych i Migracji w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, oraz pana Dominika Wowniuka, naczelnika w tymże Departamencie Spraw Międzynarodowych i Migracji w MSWiA. Witam serdecznie państwa posłów, sekretariat Komisji.

Dzisiejszym punktem, jedynym w porządku obrad, zgodnie z planem pracy zresztą, jest informacja ministra spraw wewnętrznych i administracji na temat zapowiadanej nowelizacji art. 33a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Chciałbym przypomnieć, że postulat, aby dokonać nowelizacji tego przepisu, pojawiał się parokrotnie w dyskusji, która odbywała się na sali plenarnej przy kolejnych wnioskach Rady Ministrów o zgodę Sejmu na przedłużenie tego ograniczenia związanego z prawem do składania wniosków o ochronę międzynarodową na granicy polsko-białoruskiej w związku z wojną hybrydową, jaka ma miejsce od dłuższego czasu na tej granicy. I rząd ustami ministrów spraw wewnętrznych coraz bardziej przychylał się do naszych, moich między innymi postulatów, w imieniu Prawa i Sprawiedliwości składanych, ale także inni posłowie to postulowali. W związku z tym postanowiliśmy jako podkomisja wywołać ten temat na osobnym posiedzeniu, żeby jeszcze mocniej skłonić rząd do tego, żeby się zdeklarował, kiedy ta zmiana nastąpi, czy mamy jeszcze czekać, czy mamy wyjść z inicjatywą poselską ewentualnie albo komisyjną w tej sprawie i właśnie temu poświęcone jest to dzisiejsze posiedzenie. Bardzo proszę przedstawicieli ministra spraw wewnętrznych i administracji o informację na ten temat.

Dyrektor Departamentu Spraw Międzynarodowych i Migracji w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Paweł Dąbrowski:
Panie przewodniczący, państwo posłowie, przede wszystkim chciałbym podkreślić, że całkowicie podtrzymujemy stanowisko, które było deklarowane na poziomie ministerialnym, czyli zgadzamy się z koniecznością wydłużenia terminu wnioskowania do Sejmu o przedłużenie ograniczenia prawa do składania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej.

To jest sprawa, która nie wywołuje żadnych kontrowersji, bo na ten okres, w tym trybie przypada szereg istotnych zdarzeń formalnych, a więc przeprocedowanie tego wniosku do Sejmu na Radzie Ministrów, posiedzenie plenarne Sejmu, wreszcie powrót na Radę Ministrów w celu wydania stosownego rozporządzenia. I 60 dni to jest po prostu za krótko. Proponowana zmiana będzie obejmować propozycję wydłużenia tego terminu do 120 dni. To jest oczywiście dyskusyjne, być może ten termin powinien być jeszcze dłuższy, natomiast na etapie roboczym ja operuję liczbą 120 dni. Pozostaje do ustalenia – w tym etapie jesteśmy od dłuższego czasu – w ramach której inicjatywy legislacyjnej rządu ta zmiana zostanie zrealizowana. Decyzja polityczna kierownictwa resortu spraw wewnętrznych i administracji jest taka, żeby włączyć to do dużej nowelizacji ustawy – Prawo o cudzoziemcach, czyli ustawy, której wspólnym mianownikiem jest tzw. bezpieczeństwo migracyjne.

Ta ustawa jest narzędziem stopniowej realizacji przyjętej przez rząd strategii migracyjnej” odzyskać kontrolę, zapewnić bezpieczeństwo. Jej etap to są zaawansowane prace koncepcyjno-legislacyjne. W zasadzie dysponujemy już tekstem normatywnym wraz z dokumentami towarzyszącymi – mam na myśli uzasadnienie i ocenę skutków regulacji. Prace legislacyjne rozpoczną się tuż po wakacjach, czyli konkret z mojej strony jest taki, że będzie to wrzesień. Będziemy zabiegać o maksymalną szybkość prac nad tą ustawą. Jeśli chodzi o zakres aktów prawnych, które będą nowelizowane, to między innymi ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i tam ta zmiana zostanie wprowadzona, czyli do art. 33a. Ponadto nowelizowana będzie ustawa o cudzoziemcach, ustawa o Straży Granicznej i być może w mniejszym zakresie kilka innych ustaw. Zatem odpowiadając i w zasadzie powielając tę informację, która zawarta jest w informacji z 8 lipca, wprowadzamy tę zmianę przy najbliższej okazji legislacyjnej, którą będzie omówiona ustawa. Harmonogram prac legislacyjnych zakłada rozpoczęcie prac legislacyjnych we wrześniu. Zakładamy szybką ścieżkę. Dziękuję bardzo.

Przewodniczący poseł Jarosław Zieliński (PiS):
Dziękuję bardzo. Z niezadowoleniem muszę odebrać tę informację, bo ona nie zawiera konkretu.

Taka koncepcja, że w ramach dużo większej nowelizacji przepisów nastąpi regulacja tej prostej sprawy, co do której jest zgoda, jest przeciąganiem sprawy w czasie, bo przecież we wrześniu znowu będziemy przedłużać o kolejnych 60 dni ten przepis, działanie tego przepisu.  Pan mówi, zresztą w tekście pisemnym, jaki mamy, pan minister Duszczyk go podpisał, jest deklaracja, że jeszcze w ciągu tego roku do parlamentu trafi ta większa ustawa, ale jeszcze pół roku trwać będzie ten rok, prawie pół roku, więc to jest takie przeciąganie w czasie sprawy, która jest do załatwienia tu i teraz bardzo krótką nowelizacją. Jeżeli jest polityczna decyzja i zgoda, że trzeba to zrobić, to nie ma sensu czekać.

Mówię to po to, żeby przekazać panu ministrowi, jeśli nie będzie innych głosów, a obecni tu członkowie Komisji to poprą, takie wyraźne oczekiwanie naszej podkomisji, żeby to jednak osobno załatwić, żeby nie czekać z tym. Nie chcę używać mocnych, zbyt mocnych słów, ale wygląda to dość... wątpliwie – to będzie taki wielki eufemizm. Wątpliwości budzi taka sytuacja, kiedy co dwa miesiące wracamy do sprawy oczywistej, bo nie ustały przyczyny, dla których zostało wprowadzone to ograniczenie. Każdy wie, że będzie poparcie Wysokiej Izby dla wniosku Rady Ministrów. Osiem razy, zdaje się, zajmowaliśmy się już tą sprawą w tym trybie, chyba osiem, o ile pamiętam. Teraz będziemy się zajmować dziewiąty, dziesiąty, może jedenasty i tak to trwa. Żebyśmy w kabaret – przepraszam, ale tego słowa użyję, chociaż wiem, że może jest trochę nacechowane – nie zamienili tej sprawy. Punktem wyjścia dla tego ograniczenia była sytuacja na granicy, ale wtedy przedstawiano to jako rozwiązanie wyjątkowe, ekstraordynaryjne, wynegocjowane z Komisją Europejską, dość nadzwyczajne. Ono nie powinno być traktowane jako nadzwyczajne, bo jeżeli ktoś – ja to mówiłem wielokrotnie z mównicy sejmowej w imieniu klubu – jeżeli ktoś łamie prawo, forsując siłowo granicę, atakuje naszych funkcjonariuszy, niszczy infrastrukturę graniczną, to nie może być traktowane jako nadzwyczajne rozwiązanie to, że nie pozwolimy mu złożyć wniosku o ochronę międzynarodową po przekroczeniu granicy naszego państwa. To jest po prostu jakieś nieporozumienie w myśleniu, więc załatwmy tę sprawę tak, żeby to było na dłużej.

Ja osobiście uważam, że powinny być wprowadzane tego typu ograniczenia na czas, zanim nie ustaną przyczyny. To by było najprostsze rozwiązanie: jak ustaną, to cofniemy. Natomiast jeżeli jest jakaś nadzieja, że może po dłuższym okresie ta instrumentalizacja migracji ustanie, to niech to będzie dłuższy okres jakoś określony, ale nie co dwa miesiące. I jeszcze raz powtarzam, że z niezadowoleniem odbieram tę deklarację taką bardzo ogólnikową, że w ramach większej ustawy za jakiś czas to się stanie, a nie ma konkretnej daty, tylko może jeszcze w tym roku to trafi. Powtarzam raz jeszcze i konkluduję swoją dłuższą wypowiedź wnioskiem – proszę o odniesienie się obecnych posłów do tego, czy istnieją jakieś istotne przyczyny, żeby zrealizować ten postulat w ramach osobnej, krótkiej nowelizacji. I proszę o odpowiedź na pytanie, czy istnieją jakieś konkretne przyczyny, które to uniemożliwiają, że trzeba dopiero czekać na większy pakiet zmian. Ta sprawa jest już rozpoznana. Ile razy to się robi tak w naszej praktyce legislacyjnej, że jakąś rzecz jedną się załatwia jedną nowelizacją, a kiedy dojrzeją inne pomysły, większe, szersze, to się wraca do tej sprawy. Tak się dzieje z wieloma ustawami, choć pewnie byśmy chcieli raz uchwalić w danej sprawie, w dalej dziedzinie jedną ustawę, która by była długo aktualna. Pewnie tak jest, ale życie przynosi swoje nowe okoliczności i trzeba zareagować. I po to jesteśmy: i rząd, i Sejm.

Proszę bardzo, pan poseł, pan przewodniczący Hreniak.

Poseł Paweł Hreniak (PiS):
Panie przewodniczący, żeby wzmocnić to, co powiedział pan przewodniczący. Faktycznie wydaje się, że ten drobny, ale niezwykle ważny element można byłoby przeprowadzić w małej nowelizacji.

Nowelizacja ustawy o cudzoziemcach, o której pan dyrektor powiedział, pewnie niesie za sobą różne niebezpieczeństwa. Spodziewam się, że to będzie nowelizacja, która będzie bardzo mocno dyskutowana, która przecież obejmuje niezwykle ważne rzeczy, co do których – jak myślę – nie będzie pełnej zgody w Sejmie. Zawsze któryś z klubów, być może pan prezydent, będzie miał inne spojrzenie na te rzeczy, które rząd zaproponuje. Dlatego, żeby nie ryzykować w ten sposób, panie dyrektorze, ogromna prośba – myślę, że wypowiadam się tu nie tylko w swoim imieniu – żeby jednak na wrzesień, 2 września mamy pierwsze posiedzenie Sejmu, przygotować drobną nowelizację, która, jak rozumiem, przejdzie bez żadnego problemu.

Nawet na tym posiedzeniu Sejmu nowelizujemy ustawę o ochotniczych strażach pożarnych, gdzie jest drobna rzecz, bo dotyczy to tylko ustandaryzowania kwestii związanych z psami w ochotniczych strażach pożarnych. Wydawałoby się, że to drobna rzecz, można byłoby to do czegoś podłączyć, do jakiejś dużej nowelizacji, ale jednak prowadzi się osobny proces legislacji i zachęcam do tego, żeby również tutaj przeprowadzić to w ten sposób, nie ryzykując wydłużenia procesu przy dużej nowelizacji związanej z cudzoziemcami. Dziękuję.

Przewodniczący poseł Jarosław Zieliński (PiS):
Bardzo dziękuję. To kolejne bardzo ważne argumenty, dziękuję za ich wskazanie. Szanowni państwo, nie widzę więcej głosów.

Nie będziemy może formułować jakiegoś pisemnego wystąpienia na tym etapie, bo przecież rozmawialiśmy wielokrotnie o tym między mównicą sejmową a ławami rządowymi – tak to nazwijmy. Ten postulat proszę przekazać w imieniu podkomisji, panie dyrektorze, panu ministrowi. On jest łatwy do zrealizowania i niekontrowersyjny. To znaczy jest jedna kontrowersja i ja wiem, na czym to polega, że minister się tak boi tego podjąć. To jest oczywiście koalicyjna sprawa. Lewica tego przepisu w ogóle nie chciała, ale jeżeli jest tego typu obawa, to trzeba przekonać koalicjanta, a nie... Słucham? Tak, my zagłosujemy za i to przejdzie oczywiście. Ja nie sądzę, żeby to był taki problem dla koalicji rządowej, że ona się posypie przez ten przepis, może Lewica da się przekonać, nie ma czego się bać. Sprawa jest oczywista, ona służy bezpieczeństwu naszego terytorium, naszych granic, bezpieczeństwu Polski i Unii Europejskiej. Minister spraw wewnętrznych, ile razy zabiera głos na ten temat, a także premier mówią, że to tak dobrze działa. Działa, więc skoro działa dobrze, to ustabilizujmy to, nie wracajmy do tego co 60 dni, nie zajmujmy czasu 460 posłów tą sprawą, rządu, urzędników ministerstwa, którzy mają inne zadania do wykonania w Kancelarii Sejmu. Po co to wszystko? Osiem razy to już dość, naprawdę dość. Nie popadajmy w kompromitację, żeby wracać do tego co chwila. Jak ustaną przyczyny, to wycofamy to rozwiązanie, ale dajmy dłuższy okres przynajmniej.

Jeżeli mówi pan dyrektor, że 120 dni zamiast 60, to już jest jakiś postęp. Wtedy byśmy co cztery miesiące do tego wracali, a nie co dwa. Ale ja bym prosił też, wnioskował o rozważenie innej konstrukcji: do ustania przyczyn. Wtedy kwestia jest po stronie rządu, że on stwierdza ustanie przyczyn i w związku z tym Rada Ministrów by miała wtedy upoważnienie ustawowe do zaniechania realizacji tego ograniczenia. Można napisać w ciągu pół godziny taki przepis. Ja to mogę zrobić oczywiście, podkomisja może z tym wystąpić, ale rzecz w tym, że to rząd realizuje i w sytuacji, kiedy rząd się zgadza z tym, że to trzeba wydłużyć, dajmy mu szansę, żeby to zrobił.

Nie chcę już powtarzać tego samego ileś razy, ale naprawdę ten postulat proszę przyjąć, przekazać jako postulat wynikający z troski o ergonomię sił także i racjonalizm przepisów.  Nie wiem, czy pan dyrektor zabierze głos jeszcze?

Dyrektor departamentu w MSWiA Paweł Dąbrowski:
Tylko zobowiązanie z mojej strony, że oczywiście to stanowisko zostanie przekazane ministrom. Mam nadzieję, że z dobrym skutkiem. Dziękuję.

Przewodniczący poseł Jarosław Zieliński (PiS):
Bardzo dziękuję, na to liczymy.

W związku z tym optymistycznym akcentem zamykam posiedzenie podkomisji. To nasze ostatnie posiedzenie, więc dobrego urlopu życzę oczywiście członkom podkomisji i wszystkim, którzy będą na urlopie.