Komisja Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii, obradująca pod przewodnictwem posła Bartłomieja Pejo (Konfederacja), przewodniczącego Komisji, wysłuchała:

– informacji na temat stanu interoperacyjności publicznych systemów informatycznych.

W posiedzeniu udział wzięli: Dariusz Standerski sekretarz stanu w Ministerstwie Cyfryzacji, Robert Janik ekspert w Departamencie Bezpieczeństwa i Adam Skwara ekspert w Departamencie Informatyki Urzędu Komunikacji Elektronicznej, Weronika Przecherska-Marchwińska ekspertka w Departamencie Rynku Cyfrowego Konfederacji Lewiatan oraz Joanna Karczewska członek Stowarzyszenia Absolwentów Elektroniki na Politechnice Warszawskiej @ELKApw.

W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Magdalena Krzymowska i Jakub Konecki – z sekretariatu Komisji w Biurze Komisji Sejmowych.

Przewodniczący poseł Bartłomiej Pejo (Konfederacja):
Dzień dobry. Jeszcze raz witam państwa, którzy już byli na Komisji. Witam serdecznie osoby, które przybyły na drugą Komisję.

Otwieram posiedzenie Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii, stwierdzając kworum.

Witam panie i panów posłów. Witam serdecznie pana ministra Dariusza Standerskiego, sekretarza stanu w Ministerstwie Cyfryzacji, oraz panią dyrektor Katarzynę Bis-Płazę. Witam przedstawicieli Urzędu Komunikacji Elektronicznej: pana Roberta Janika oraz pana Adama Skwarę. Witam serdecznie reprezentację strony społecznej: Konfederacji Lewiatan, Autopay SA, Stowarzyszenia @ELKApw oraz Unii Metropolii Polskich.

Witam serdecznie wszystkich państwa.

Porządek dzisiejszego posiedzenia przewiduje rozpatrzenie informacji ministra cyfryzacji na temat stanu interoperacyjności publicznych systemów informatycznych.

Czy są uwagi do porządku obrad? Nie widzę. Przechodzimy zatem do jego realizacji.

Bardzo proszę o zabranie głosu pana ministra Dariusza Standerskiego. Bardzo proszę, panie ministrze.

Sekretarz stanu w Ministerstwie Cyfryzacji Dariusz Standerski:
Szanowny panie przewodniczący, Wysoka Komisjo, bardzo dziękuję za podjęcie się tego tematu, ponieważ informacja o stanie interoperacyjności publicznych systemów informatycznych jest przez niektórych traktowana jako temat dla koneserów, tymczasem jest on podstawą funkcjonowania państwa w świecie cyfrowym. Bez interoperacyjności publicznych systemów informatycznych wszystkie korzyści, z których się cieszymy i którymi się chwalimy, jeżeli chodzi o poziom cyfryzacji państwa, byłyby po prostu niemożliwe.

Dlatego, zgodnie z przepisami ustawy o informatyzacji, minister właściwy do spraw informatyzacji przeprowadza w Systemie Inwentaryzacji Systemów Teleinformatycznych (SIST) przegląd. W tym zakresie informacje zebrane w SIST wskazują, że 278 podmiotów administracji rządowej prowadzi 954 publiczne systemy teleinformatyczne. Z przeglądu również wynika, że ponad połowa – 59% – z tych systemów udostępnia dane przez usługi sieciowe lub interfejs programowania aplikacji (API), natomiast 75% z tych systemów udostępnia dane innym systemom teleinformatycznym, co wskazuje, że poziom interoperacyjności systemów jest już wysoki. Oczywiście wszystkie działania, które podejmuje ministerstwo, idą w kierunku podwyższenia tej wartości, natomiast już teraz 3/4 systemów wymienia się między sobą danymi, komunikuje się, w związku z czym zasady interoperacyjności są wypełniane.

Należy również podkreślić, że ponad 3 tys. obiektów danych, 3393 obiekty danych są wymieniane, w związku z czym te systemy są połączone ze sobą w sposób niejednostkowy. Danych w wymianie jest bardzo dużo. W naszej ocenie udział systemów udostępniających dane w trybie odczytu maszynowego jest wciąż zbyt mały. Pracujemy nad tym. To jest związane z nowymi wyzwaniami technologicznymi, dlatego od sierpnia 2025 r. w ustawie o informatyzacji mamy określone wymagania, które muszą spełniać podmioty realizujące zadania publiczne.  Są to: po pierwsze używanie do realizacji zadań systemów informatycznych spełniających minimalne wymagania dla systemów, w tym w zakresie określenia modelu architektury oraz specyfikacji interfejsu. Po drugie, każdy podmiot musi przygotować informacje o API systemu teleinformatycznego w zakresie punktów dostępowych, skróconego opisu o gwarantowanym poziomie dostępności.

Dodatkowo wprowadzony zostanie obowiązek przekazywania danych do repozytorium interoperacyjności. Zgodnie z ustawą uchwaloną przez Sejm w zeszłym roku repozytorium interoperacyjności będzie prowadzone od lutego przyszłego roku. W tej chwili odpowiednie rozporządzenie w tym zakresie jest w procedowaniu. Dalej są kolejne obowiązki w zakresie metadanych rejestrów publicznych. W tym momencie, zgodnie z decyzją ustawodawcy, administracja rządowa ma obowiązek publikowania wszystkich danych o API do października 2029 r. W zakresie administracji samorządowej jest to sierpień 2031 r.

Następnie, jeżeli chodzi o stosowanie rozwiązań zapewniających zgodność metadanych z rejestrów publicznych i API systemów teleinformatycznych, jest również taki obowiązek od października 2029 r. W lutym 2027 r. rozpocznie się stosowanie przepisu dotyczącego obowiązku przeprowadzenia oceny interoperacyjności krajowej. Przepisy, które już obowiązują, to jest kwestia minimalnych wymagań i krajowych ram interoperacyjności. Właściwe rozporządzenie również jest w procedowaniu. Wszystkie przepisy dotyczące interoperacyjności w tej chwili albo już są obowiązujące, albo czekają na wdrożenie.

Ważną informacją w pracy administracji rządowej, a także Wysokiej Komisji jest lista podmiotów podlegających inwentaryzacji, która została załączona do informacji. Jest to lista wszystkich podmiotów, które prowadzą systemy teleinformatyczne, które zgłosiły opis tych systemów do informacji podczas inwentaryzacji w 2025 r., więc mamy coraz bardziej złożoną, coraz bardziej szczegółową informację.

Chciałbym podziękować Wysokiej Komisji za wspólnie przegłosowanie ponad podziałami politycznymi podstaw prawnych dla takiego przeglądu. Dzisiaj mamy te liczby. Wiemy, ile mamy systemów, które są interoperacyjne, gdzie jeszcze należy to dopracować lub gdzie należy potwierdzić, że nie ma połączenia z innymi systemami. Bardzo dziękuję całemu zespołowi najpierw za przygotowanie, a obecnie wdrożenie tych przepisów.

Chciałbym też powiedzieć kilka słów o Radzie Architektury IT przy rządowym Komitecie do spraw Cyfryzacji. Dzięki pracy ekspertów i ekspertek w Radzie Architektury IT jesteśmy w stanie utrzymywać wysoki poziom interoperacyjności i dalej go podnosić. Rada Architektury IT,  często w godzinach wykraczających poza normalne zaangażowanie, ocenia wszystkie projekty informatyczne, które ubiegają się o środki publiczne zgodnie z warunkami ustawy o informatyzacji. Każdy projekt informatyczny, który jest zgłaszany, musi przejść przez ocenę Rady Architektury IT w zakresie interoperacyjności oraz komunikacji z innymi systemami.

Rada czuwa nad tym, żeby ten system działał w sposób spójny i żeby interoperacyjność rosła, w związku z czym mogę zaraportować Wysokiej Komisji, że poziom interoperacyjności jest wyższy niż przed rozpoczęciem prac nad ustawą, do której się odnoszę. Bardzo serdecznie dziękuję.

Przewodniczący poseł Bartłomiej Pejo (Konfederacja):
Bardzo dziękuję, panie ministrze.

Otwieram dyskusję.

Czy ktoś z państwa chciałby zabrać głos? Nie ma chętnych. Rozumiem, że pan minister wyczerpał temat.

Panie ministrze, bardzo dziękuję za przedstawienie tych informacji. Chyba że ktoś jeszcze się zdecydował? Nie widzę. W takim razie zamykam dyskusję.

Zamykam posiedzenie Komisji. Bardzo serdecznie państwu dziękuję.