Podkomisja stała do spraw jakości kształcenia i wychowania, obradująca pod przewodnictwem poseł Doroty Łobody (KO), przewodniczącej podkomisji, rozpatrzyła:

– informację ministra edukacji na temat przygotowania i wdrożenia programu „Szkoła dla wszystkich”.

W posiedzeniu udział wzięli: Paulina Piechna-Więckiewicz podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej wraz ze współpracownikami, Marlena Pytlak specjalista w Zespole Edukacji i Wychowania Biura Rzecznika Praw Dziecka, Magdalena Szewczyk protection associate w Biurze Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców (UNHCR), Magdalena Bogusławska specjalista ds. szkoleń w Wydziale Polityki Oświatowej i Współpracy Ośrodka Rozwoju Edukacji, Joanna Gospodarczyk dyrektor Biura Edukacji Urzędu m.st. Warszawy, Agata Saracyn koordynatorka komisji i zespołów Unii Metropolii Polskich,  Aleksandra Lewicka specjalista ds. edukacji w Biurze Zarządu Głównego Związku Nauczycielstwa Polskiego, Jerzy Smoliński członek prezydium Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, dr Jędrzej Witkowski prezes zarządu Centrum Edukacji Obywatelskiej, Bartosz Będkowski prezes zarządu Fundacji „Dobra Szkoła”, Anna Górska wiceprezeska zarządu Fundacji na rzecz Różnorodności Społecznej, koordynatorka Koalicji na rzecz wzmacniania roli asystentek i asystentów międzykulturowych oraz romskich, dr Małgorzata Kołaczek wiceprezeska Fundacji „W Stronę Dialogu”, Daria Żebrowska-Fresenbet przedstawicielka Fundacji „Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej”, Kamila Dembińska dyrektorka programowa szkoleń JPJO Fundacji Samodzielność od Kuchni, Ewa Minakowska ekspert Pracodawców Rzeczypospolitej Polskiej oraz Oleksandr Pestrykov ekspert fundacji „Ukraiński Dom”.

W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Agnieszka Kalinowska-Wójcik i Michał Kościński – z sekretariatu Komisji w Biurze Komisji Sejmowych.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Dzień dobry. Szanowni państwo, myślę, że możemy zaczynać. Otwieram posiedzenie podkomisji stałej do spraw jakości kształcenia i wychowania.

Stwierdzam kworum.

Bardzo serdecznie witam panią Paulinę Piechnę-Więckiewicz, podsekretarza stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej. Witam naszych panów posłów. Witam przedstawicielki i przedstawicieli organizacji pozarządowych. Bardzo się cieszę, że będą państwo uczestniczyć w tym posiedzeniu, zwłaszcza że właśnie to posiedzenie podkomisji jest odpowiedzią na państwa niepokoje, które się zrodziły jakieś dwa tygodnie temu, czy też w ciągu ostatnich tygodni, związane z programem i wdrażaniem programu „Szkoła dla wszystkich”. Mam nadzieję, że to posiedzenie podkomisji będzie okazją dla państwa do zadania wszystkich nurtujących państwa pytań, że ono te emocje uspokoi i że wyjdziemy stąd wszyscy w przekonaniu, że sprawy idą w dobrym kierunku i że program będzie realizowany. Tak że bardzo się cieszę, że państwo są.

Najpierw oddam głos pani ministrze…

A, jeszcze nie zadałam sakramentalnego pytania: „Czy są uwagi do porządku obrad?”,  ale nie widzę. Tak więc przechodzimy do realizacji porządku.

Bardzo poproszę panią minister o krótkie wprowadzenie. Rozumiem, że potem panie dyrektorki też zabiorą głos, a następnie otworzymy dyskusję i będzie możliwość dla państwa do zadania pytań.

Podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz:
Dzień dobry państwu.

Pani przewodnicząca, Wysoka Komisjo, szanowni przedstawiciele, przedstawicielki organizacji pozarządowych oraz strony samorządowej, którą również widzę dzisiaj na sali, bardzo dziękuję za to spotkanie, również w imieniu Ministerstwa Edukacji Narodowej.

Ja pozwolę sobie – mając świadomość, że państwo znacie program na wylot, jego założenia, pracowaliście nad nimi, to jest program wynikający też z państwa wniosków – mimo wszystko dla porządku na parę słów wprowadzenia przypominającego nam, czym ten program jest, jak wielką szansą jest dla dzieci, ale też dla całych społeczności. Pozwolę sobie przedstawić, poinformować, na jakim etapie procedowania tego programu jesteśmy w tej chwili, co jest, rozumiem – ze wszystkich stron – najważniejsze. Potem pozwolę sobie poprosić o zabranie głosu nasze dwie panie dyrektorki, z którymi państwo przecież przez cały ten proces przechodziliście. Pani dyrektor Sidor w zakresie merytorycznym, założeń programu, i pani dyrektor Kłosowska w zakresie kontekstu finansowego, bo – jak wiemy – komponent finansowy zawsze jednak jest dosyć istotny.

Zebraliśmy się dzisiaj tutaj, żeby omówić ponownie – tak pozwolę sobie to powiedzieć – rządowy program wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży „Przyjazna szkoła” na lata 2025–2027. Tak jak już wspomniałam, powstał on w oparciu o postulaty zgłaszane w ramach Zespołu do spraw Integracji Edukacyjnej Dzieci będących Obywatelami Ukrainy powołanego – przypominam dla formalności – zarządzeniem ministra edukacji z dnia 4 września 2024 r.  Jak wiemy, program ten stanowi odpowiedź na wyzwania, przed którymi stanęliśmy tak naprawdę my wszyscy – szkoła, nauczyciele, lokalne społeczności i państwo polskie, a przede wszystkim dzieci i młodzież z doświadczeniem migracyjnym, z doświadczeniem uchodźczym. To oni są bohaterami, bohaterkami tego programu i ten program ma stanowić wsparcie przede wszystkim dla nich.

Ale dobrze też wszyscy wiemy i chcę to wyraźnie podkreślić wokół tej dyskusji, która się gdzieś też odbywa… Pominę wątki tej dyskusji, natomiast to, co chcę podkreślić, to to, że ten program to nie jest tylko program, który ma wesprzeć dzieci z doświadczeniem migracji, z doświadczeniem uchodźczym, z doświadczeniem traumy wojennej, ale wszystkich, którzy razem z dziećmi i młodzieżą z tym doświadczeniem żyją, pracują. Tak naprawdę – dlatego chcę to powiedzieć, bo krążą różne przekłamania – ten program pomoże wszystkim. I to jest chyba taka wartość, którą należy podkreślać w różnych dyskusjach, które ja osobiście, jako wiceministra edukacji, identyfikuję jako szkodliwe, niepotrzebne, wprowadzające wątki, które nigdy nie powinny mieć miejsca w dyskusji o dzieciach, młodzieży, ich bezpieczeństwie i po prostu dobrostanie. Nie będę się odnosić do przykładów, bo uważam, że nie należy promować patologicznych zachowań.

Przewidziane w programie działania mają na celu budowanie przyjaznego środowiska szkolnego. Grupa, której program głównie jest dedykowany – już o tym wspomnieliśmy. Projekt realizowany jest w ramach programu „Fundusze europejskie dla rozwoju społecznego 2021–2027”, FERS, oczywiście działanie 4.17 „Szkoła dla wszystkich”. Ten program to 0,5 mld zł finansowania.

Myślę, że to, co jest najważniejsze – bo pozwolę paniom dyrektor już wejść tutaj w szczegóły – to po pierwsze to, że wszystkie uwagi, cały ten proces związany z opiniami legislacyjnymi również z naszej strony został zakończony. Wczoraj zostało skierowane pismo o pilne procedowanie tego programu w trybie obiegowym, też dopuszczalnym w ramach rządowego procedowania.  Tak że mamy nadzieję, że dosłownie w najbliższych dniach dojdzie już do ogłoszenia i będziemy mogli o tym wszystkim, o czym za chwilę, porozmawiać, już będziemy widzieli, jak to działa w praktyce.

Stronę samorządową też chciałabym poinformować, że oczywiście podtrzymujemy, iż będzie refundacja etatów asystentów międzykulturowych, tak jak było to zapowiedziane. W tym programie również to funkcjonuje, środki są zabezpieczone. Tak więc to jest tak naprawdę kwestia tylko ogłoszenia, potem przejścia do trybu związanego z tym, za co odpowiadają już wojewodowie. Tutaj współpracujemy z ministerstwem funduszy w zakresie też różnego rodzaju szkoleń dla administracji, żeby ten cały proces przebiegał sprawnie i szybko.

Jeżeli będzie potrzeba, szanowni państwo, ja będę również ze swojej strony odpowiadać na pytania i dodawać kolejne wątki.

Natomiast myślę też, że dobrym zwyczajem jest, ponieważ to panie dyrektor pracowały z państwem przy tym programie, powtórzyć założenia merytoryczne i finansowe tego programu. I, pani przewodnicząca, potem jesteśmy do dyspozycji. Dziękuję.

Dyrektor Departamentu Funduszy Strukturalnych Ministerstwa Edukacji Narodowej Agnieszka Sidor:
Dziękuję bardzo. Ja się nazywam Agnieszka Sidor, jestem dyrektorem Departamentu Funduszy Strukturalnych w Ministerstwie Edukacji Narodowej. Ten departament dostał zadanie właśnie przygotowania tego programu rządowego.

Może też odnośnie do kwestii źródeł finansowania. 14 stycznia tego roku Komisja Europejska przyznała nam ostatecznie te środki, przyjmując zmianę programu FERS. My mamy też już w ministerstwie projekt, w ramach którego program będzie wdrażany i wykazywany jako kamień milowy, bo też ten program jest takim kamieniem milowym w całym projekcie, który będziemy rozliczać z Komisją Europejską – pierwszym i najważniejszym, i bez tego dalsze działania nie są możliwe. Tak więc tutaj pragnę zapewnić, że wszyscy zdajemy sobie sprawę, jak ważne z wielu względów jest uruchomienie tego programu rządowego.

Tak jak powiedziała pani minister, jesteśmy w stałym kontakcie z Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej, które prowadziło rozmowy z komisją, żeby te środki były możliwe do uruchomienia, i też na etapie konsultacji przygotowywaliśmy zapisy tego programu.

Co jest ważne do podkreślenia, ten program zawiera trzy komponenty merytoryczne, które zostały uzgodnione z Komisją Europejską jako konieczne, takie, które muszą się znaleźć w programie. Tutaj żadnych zmian nie ma. Czyli mamy pierwszy komponent, w którym planowane jest dofinansowanie zatrudnienia asystentów międzykulturowych. Tutaj mamy środki podzielone na środki, które będą skierowane poprzez wojewodów do organów prowadzących szkoły przez jednostki samorządu terytorialnego, ale też szkoły niepubliczne. Część tych środków jest też zaplanowana ewentualnie dla ministrów, którzy prowadzą też szkoły. Tak jak tutaj powiedziała pani minister, planujemy – i cały czas te zapisy są w programie – że szkoły, które zatrudniły asystentów międzykulturowych, będą mogły, o ile oczywiście złożą wniosek do wojewody, dostać te środki, które już wydały, od 1 stycznia tego roku. Tak więc to pragnę podkreślić.

Kolejny komponent, który jest, który też został ustalony z komisją i z państwem w zespole – bo te ustalenia oczywiście wynikały pierwotnie z prac zespołu, a później były jeszcze przedmiotem rozmów i dyskusji z komisją – dotyczy dobrostanu społeczności szkolnej. To jest komponent, w którym mamy poziom zarówno centralny, jak i wdrożeniowy – regionalny. Na poziomie centralnym będzie on realizowany przez Instytut Badań Edukacyjny, który przygotuje materiały w ramach tego komponentu, utworzy też i będzie prowadzić portal poświęcony edukacji międzykulturowej, już nie wdając się może w szczegóły. I ten poziom regionalny, gdzie wojewodowie na podstawie przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie będą wybierać organizacje pozarządowe, które będą wdrażały ten komponent, w ramach którego realizowane będzie wspieranie uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji i uchodźstwa, jak również ich kolegów i koleżanek. Tutaj planujemy konsultacje specjalistyczne z psychologami, psychoterapeutami, też doradztwo zawodowe, specjalistyczną pomoc psychologiczną. Będzie także oczywiście wsparcie dla rodziców w rozwiązywaniu problemów wychowawczych, dydaktycznych.

I trzeci komponent – wsparcie kadr systemu oświaty w tym obszarze. Tutaj też chciałabym podkreślić, że zapewniamy, iż organizacje pozarządowe będą mogły składać wspólnie te oferty – bo w uwagach, które państwo do nas przesyłali na etapie uzgodnień, opiniowania i konsultacji pierwszej wersji tego programu, państwo podnosili, że zakres zadań zaplanowanych w module drugim jest bardzo szeroki i że trudno po prostu znaleźć organizację, która by na każdym polu i w każdym województwie miała możliwości realizacji tych zadań, więc tutaj wyszliśmy naprzeciw.

Zatem trzeci moduł to doskonalenie kadr systemu oświaty, przy czym kadr rozumianych bardzo szeroko – chodzi zarówno o nauczycieli, dyrektorów, pracowników organów prowadzących, pracowników kuratoriów, jak i samych asystentów, którzy nie mają statusu pracowników pedagogicznych, ale będzie też możliwość ich szkolenia. Tutaj też jest poziom centralny, który będzie realizował Ośrodek Rozwoju Edukacji, i poziom regionalny w 16 województwach, gdzie planujemy, że działania będą realizowane przez organizacje pozarządowe we współpracy z placówkami doskonalenia nauczycieli. Ten udział placówek doskonalenia nauczycieli jest zaplanowany, ponieważ chcemy, żeby to know-how, które państwo posiadają, też weszło po prostu na stałe do systemu.

I tutaj też pragnę podkreślić, że jest duży nacisk w programie – zresztą tak jak i państwo sugerowali, i też to były zalecenia Komisji Europejskiej – na dzieci pochodzenia romskiego, które przybyły z Ukrainy. To widać także w module pierwszym, gdzie planujemy, żeby jeden asystent międzykulturowy w grupach, gdzie są dzieci romskie, które przybyły z Ukrainy, był dla grupy maksymalnie 10 osób, natomiast grupy, gdzie są dzieci z Ukrainy, które nie są pochodzenia romskiego, maksymalnie mogą liczyć 20 osób.

To z takich chyba najważniejszych rzeczy… Oczywiście zauważyli państwo, że tytuł programu się zmienił. To znaczy, tytuł działania w FERS, „Szkoła dla wszystkich”, pozostaje bez zmian – to jest działanie 4.17 „Szkoła dla wszystkich” i tak był planowany, tak jest przyjęty w programie FERS, natomiast projekt rządowy – co też ma swoją wartość dodaną, nie będzie się myliło jedno z drugim – to jest „Przyjazna szkoła”.

Tutaj chcę podkreślić, że to jest po prostu wsparcie dla całych środowisk szkolnych. Ponieważ też były różne dyskusje na etapie uzgodnień, co oznacza wspieranie ucznia. My rozumiemy wspieranie ucznia szeroko – żeby mu pomóc, musimy wesprzeć cały system wokół niego, też jego i kolegów, i koleżanki, i nauczycieli, rodziców. To jest wsparcie szerokie i dość skomplikowane. Przyznam, że jak zapoznawaliśmy się z różnymi programami, które do tej pory były przygotowane – nie mówię, że znam wszystkie – to jest to chyba najbardziej skomplikowany program, z jakim do tej pory przynajmniej ja się zapoznałam, i wymagający naprawdę wiele pracy, również od podmiotów, które będą go realizowały.

Jest także ograniczony czasowo, i o tym też trzeba pamiętać, ponieważ komisja tutaj te środki zaplanowała… My, jako ministerstwo, musimy się rozliczyć z komisją do końca 2027 r., przy czym ostatnie miesiące, od września do grudnia, to jest czas na działania MEN de facto – na przygotowanie sprawozdania, zrobienie ewaluacji i zamknięcie tego programu. To tak w skrócie. Dziękuję.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Bardzo dziękuję.

Czy jeszcze pani dyrektor chciałaby coś dodać?

Zastępca dyrektora Departamentu Funduszy Strukturalnych Ministerstwa Edukacji Narodowej Maja Kłosowska:
Dzień dobry. Dziękuję.

Tutaj już pani dyrektor Sidor podkreślała, a najpierw podkreślała pani minister, że środki na realizację tego programu mamy zaplanowane w części budżetowej i one zostaną przeniesione do odpowiednich części wojewodów na sfinansowanie zatrudnienia asystenta. To wojewodowie będą otrzymywali od nas dotacje i oni już będą zajmowali się dystrybucją dalej tych środków do samorządów i do organów, też tych prowadzących placówki niepubliczne.

Tutaj nie będzie żadnego wnioskowania o uruchomienie rezerw celowych, tak że ten proces nie będzie opóźniony, bo my się już od zeszłego roku przygotowywaliśmy do realizacji tego programu i, również dzięki współpracy z Ministerstwem Finansów, mieliśmy możliwość zapewnienia tych środków w części. Ten przepływ powinien więc być sprawny od momentu zatwierdzenia programu. To tak tylko w kwestii uzupełnienia. Dziękuję.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Bardzo dziękuję.

Otworzę teraz dyskusję. W pierwszej kolejności – czy któryś z panów posłów chciałby zadać pytanie?

Poseł Marcin Józefaciuk (KO) – spoza składu podkomisji:
Na razie nie.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
To pierwszy zgłasza się pan Jędrzej Witkowski. Bardzo proszę.

Prezes zarządu Centrum Edukacji Obywatelskiej dr Jędrzej Witkowski:
Dzień dobry. Jędrzej Witkowski, Centrum Edukacji Obywatelskiej.

Po pierwsze, dziękuję za to spotkanie. Tak jak powiedziała pani przewodnicząca, to jest ważne forum dla nas do takiej spokojnej rozmowy o tym programie. Cieszymy się z jednoznacznego potwierdzenia przez Ministerstwo Edukacji Narodowej intencji przyjęcia i realizacji programu. To jest dla nas bardzo ważne. I też, w imieniu mojej organizacji przynajmniej, mogę powiedzieć, że cieszymy się z tego, że ta komunikacja ewoluuje w kierunku jednoznacznego wskazania, że z programu korzystają wszyscy uczniowie i uczennice w systemie edukacji. Myślę, że to jest prawdziwe, ważne, dobrze odpowiada na to, co się dzięki temu programowi ma zadziać.

Pozwolę sobie – cztery pytania, które przekazaliśmy w imieniu 18 organizacji do pani minister w połowie czerwca. Na część z nich dostaliśmy odpowiedź, a część z nich chcielibyśmy tutaj jeszcze pewnie ponowić.

Pierwsze jest jednak cały czas pytanie, kiedy formalnie program zostanie przyjęty. Rozumiem, że na dniach, ale też musicie nam państwo wybaczyć, bo my już słyszeliśmy tę informację, że na dniach w kwietniu, więc wracam do pytania. Czy da się jakoś zwymiarować to określenie „na dniach”? Ponieważ to jest fundamentalnie ważne.

Na to drugie pytanie pani dyrektor już odpowiedziała, więc nie będę go ponawiał.

Trzecie pytanie dotyczy harmonogramu, podobnie zresztą jak czwarte, czyli: do kiedy zostaną ogłoszone, a potem rozstrzygnięte konkursy regionalne na wsparcie psychospołeczne w ramach modułu II? My nie widzieliśmy już harmonogramu po tych ostatnich zmianach, a to są ważne informacje.

A kolejne wtedy, analogiczne, to znaczy: do kiedy zostanie ogłoszony przetarg – jeżeli tam pozostał przetarg jako formuła – i do kiedy zostanie rozstrzygnięty przetarg w module III?  Ponieważ to z kolei rzutuje na to, kiedy de facto wsparcie trafi do szkół. Mówimy o tym, że to jest program trzyletni, który miał obejmować lata 2024/2025, 2025/2026, 2026/2027,  ale rok 2024/2025 już nam się skończył, a jeżeli rzeczywiście mają być przetargi europejskie, które mają trwać trzy miesiące, to rzeczywiście na razie na realizację programu w szkołach zostanie nam półtora roku. Tak więc to są poważne wyzwania, dlatego dopytujemy o ten harmonogram.

I ostatnie pytanie, już z mojej strony, bo nie mówiliśmy o nim: czy przewidujecie państwo jakąś formę nadzoru nad realizacją komponentu regionalnego w module II? Ponieważ moduły II i III różnią się od siebie. ORE ma bardzo silną pozycję w module III, to znaczy, de facto określa, na co są te konkursy, jak one będą rozstrzygane, jak to będzie prowadzone i ma kontrolę nad realizatorami. W module II ta rola IBE jest tak naprawdę inna – IBE wykonuje różne działania na poziomie centralnym, ale wojewodowie nie podlegają tutaj żadnym ograniczeniom. Tak więc pytanie: czy jeśli chodzi o ten najtrudniejszy chyba komponent – bo tam jest wsparcie społeczne, jak powiedziała pani dyrektor, i dla uczniów, dla nauczycieli, dla rodziców – tutaj przewidujecie jakieś wsparcie dla wojewodów, żeby to wsparcie, które będzie potem realizowane przez organizacje społeczne, w miarę możliwości ujednolicać albo dbać o jego jakość? Tyle. Dziękuję bardzo.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Może zebrałabym pytania od kilku osób. Bardzo proszę, widzę, że się zgłasza pani Górska. Czy ktoś kolejny? Ze trzy osoby. I pani tutaj. I poprosimy ministerstwo o odpowiedź, a potem kolejna tura.

Wiceprezeska zarządu Fundacji na rzecz Różnorodności Społecznej, koordynatorka Koalicji na rzecz wzmacniania roli asystentek i asystentów międzykulturowych oraz romskich Anna Górska:
Dzień dobry. Bardzo dziękuję. Joanna Górska, Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej, Koalicja na rzecz wzmacniania roli asystentek i asystentów międzykulturowych oraz romskich.

Ja również bardzo dziękuję za zorganizowanie tego spotkania i bardzo się cieszę, że mamy wreszcie szansę usłyszeć więcej na temat przyszłości programu oraz że ta deklaracja rzeczywiście jest jednoznaczna. Natomiast byłabym bardzo wdzięczna za doprecyzowanie, w jakim zakresie ewentualnie zmienił się program poza nazwą – czy jeszcze jakiekolwiek większe zmiany miały tam miejsce?

Chciałbym się upewnić, że grupa docelowa jest tak samo zdefiniowana, jak była wcześniej – czy tak jest nadal? Ponieważ mówimy jednak znacznie szerzej, że ten program jest skierowany do znacznie… Bardziej podkreślana jest rola programu wobec całych społeczności szkolnych, więc chciałabym się upewnić, jak państwo definiują tę grupę i czy nadal zostają te kryteria, które dotyczą dzieci z Ukrainy jako te, które też warunkują m.in. wsparcie, dofinansowanie zatrudnienia, asystentów międzykulturowych oraz inne formy wsparcia przewidziane w programie. Tak więc to jest takie pierwsze pytanie o w ogóle zakres zmian, których się możemy spodziewać, bo ta wersja programu, którą my, jako organizacje społeczne, widzieliśmy, to jest wersja z okolic pewnie kwietnia, mam takie wrażenie, i też taka jest w Rządowym Centrum Legislacji.

Drugie moje pytanie jest bardzo operacyjne i bardzo podbijam tutaj głos Jędrzeja Witkowskiego w sprawie harmonogramu, zwłaszcza w sprawie tego, kiedy… Ja już zaufam temu optymistycznemu założeniu, że, powiedzmy, w przeciągu najbliższego tygodnia, dwóch program będzie przyjęty przez rząd – to kiedy będą rozpisane nabory przez wojewodów i czy to już jest na tyle przygotowane, że rzeczywiście one ruszą według tego, co tam było przewidziane, czyli 14 dni roboczych od przekazania przez MEN informacji o przyjęciu programu? Jest to superkluczowa informacja z perspektywy organów prowadzących, które będą teraz musiały dosyć szybko ubiegać się o te środki. I jest to też bardzo kluczowa informacja, dlatego że przy tym harmonogramie, który się teraz kształtuje, niestety szkoły nie będą miały szansy mieć pewności, że otrzymają wsparcie z programu przed rozpoczęciem roku szkolnego, jeżeli chodzi o zatrudnienie konkretnych osób na stanowiskach asystenta międzykulturowego – czego bardzo żałujemy, ale rozumiem, że nie mogło być inaczej.

I jeszcze bardzo techniczne pytanie. W czerwcu weszło rozporządzenie dotyczące zmiany w wynagrodzeniu pracowników samorządowych, w tym wynagrodzenia asystenta międzykulturowego. Chciałabym zapytać, czy to jest jakoś uwzględnione w obecnej wersji programu, bo to wynagrodzenie zostało zasadnicze podwyższone. To chyba tyle. Na razie dziękuję bardzo.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
I trzecie pytanie – tutaj się pani zgłaszała. Damy czas ministerstwu na odpowiedź i potem zbiorę trzy kolejne.

Przedstawicielka Fundacji „Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej” Daria Żebrowska-Fresenbet:
Dzień dobry. Daria Żebrowska, Fundacja „Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej”.

Nasza fundacja przez okres dwóch lat zatrudniła w Polsce ponad 1700 asystentów międzykulturowych, w związku z czym projekt ten jest dla nas również ważny. W tej chwili prowadzimy projekt dotyczący podnoszenia kwalifikacji nauczycieli z Ukrainy i wspieramy nostryfikację tych nauczycieli, w związku z czym mamy pytanie.

Mam pytanie właśnie też o harmonogram. Tutaj pani powiedziała, że szkoły będą mogły składać wnioski do organów prowadzących od 1 stycznia tego roku – czyli to oznacza, że będą mogły wstecznie mieć sfinansowane?

Dyrektor departamentu MEN Agnieszka Sidor:
Będzie można zrefundować.

Przedstawicielka Fundacji PCPM Daria Żebrowska-Fresenbet:
Zrefundować, dobrze.

I druga rzecz to jest: w którym komponencie przewidziane są ewentualnie dodatkowe lekcje języka polskiego dla asystentek międzykulturowych – czy będzie to drugi, czy trzeci komponent? To tyle. Dziękuję bardzo.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Bardzo dziękuję.

Teraz poproszę ministerstwo o odpowiedzi.

Dyrektor departamentu MEN Agnieszka Sidor:
Bardzo dziękuję. Postaram się odpowiedzieć na państwa pytania jak najlepiej.

Kwota, jaką liczyliśmy na zatrudnienie, na dofinansowanie asystenta międzykulturowego, to było 4666 zł, czyli ta minimalna, bo kwota, która była określona w zaszeregowaniu jako dla asystenta międzykulturowego w rozporządzeniu płacowym dotyczącym administracji samorządowej była niższa, bodajże 4300 zł… Tak. Zatem liczyliśmy to po tej kwocie i po tej kwocie są środki podzielone i zaplanowane. W programie powiązaliśmy to z tym minimalnym wynagrodzeniem, czyli jeżeli to minimalne wynagrodzenie zostanie podniesione, to planujemy, żeby ta kwota też wtedy wzrosła. Ponieważ mamy w programie zaplanowany taki mechanizm, który daje ministrowi edukacji możliwość przesuwania środków w programie, tak żeby one nie były tak zablokowane, bo może się zdarzyć tak, że w jakimś województwie nie będzie dużego zainteresowania, a w innym będzie dużo większe. Tak więc też chcemy, żeby minister mógł przesuwać – po zebraniu oczywiście danych z województw z wykorzystania środków – żeby te kwoty mogły być przesuwane. I również ewentualnie między modułami, jeżeli w ramach jakiegoś modułu kwota nie zostanie wykorzystana.

Odnośnie do harmonogramu. Tak jak państwo mówili, ten program był zaplanowany na trzy lata szkolne – de facto ten pierwszy rok szkolny nam już się skończył. Natomiast planujemy w ramach modułu I, że organy prowadzące będą mogły składać wnioski obejmujące ten okres od 1 stycznia tego roku do końca roku szkolnego na zrefundowanie zatrudnienia tych asystentów. Staraliśmy się sygnalizować to też państwu w trakcie prac nad programem, przy czym, tak jak mówiła pani dyrektor Kłosowska, to też wymagało ustaleń z Ministerstwem Finansów.

Odnośnie do harmonogramu, może jeszcze zanim przejdę do konkretnych zapisów, jakie mamy w programie, to chciałabym powiedzieć, że tak, warunek udzielenia wsparcia – to, o co tutaj pani pytała – zostaje bez zmian, czyli szkoła, żeby móc otrzymać wsparcie, musi mieć wśród swoich uczniów takich, którzy przybyli z Ukrainy po wybuchu wojny. Te warunki pozostają bez zmian, więc tylko te szkoły mogą aplikować o te środki i tam to wsparcie jest kierowane. Zresztą zgodnie przecież z zapisami z programu FERS, gdzie wprost jest określone, na co komisja przekazała te środki jako dodatkowe środki dla naszego systemu.

Odnośnie do harmonogramów, to one się różnią w zależności od modułu. Moduł I. Tam ten harmonogram jest, że tak powiem, szybszy, bo też te wnioski będą po prostu prostsze. Tak więc tutaj planujemy, żeby w 2025 r. ogłoszenie naboru wniosków o udzielenie tego dofinansowania dla organów prowadzących szkoły odbyło się w 14 dni roboczych od dnia poinformowania przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania o programie oraz o podziale środków na realizację modułu I. Czyli od momentu, kiedy poinformujemy wojewodów, planujemy, żeby to było te 14 dni.

Przy czym to brzmi bardzo ambitnie, ale też staramy się przygotowywać takie materiały, żeby ułatwić wojewodom uruchomienie tych naborów, czyli wzory wniosków, też jakieś minimalne zakresy umów, żeby też ministerstwo funduszy przygotowało taki na razie roboczy materiał, który jest w konsultacjach między resortami, dotyczący uruchamiania w ogóle środków z budżetu państwa na ten program.

Podsekretarz stanu w MEN Paulina Piechna-Więckiewicz:
Widzę tę minę, rozumiem. Ale też po prostu musieliśmy tak zrobić, żeby jak najszybciej…

Dyrektor Biura Edukacji Urzędu m.st. Warszawy Joanna Gospodarczyk:
Ale pani ministro…

Głos z sali:
Do mikrofonu.

Dyrektor BE Urzędu m.st. Warszawy Joanna Gospodarczyk:
Joanna Gospodarczyk, edukacja warszawska.

Jeszcze raz doprecyzowując – od ogłoszenia programu wojewodowie mają 14 dni na uruchomienie naborów. Ale właśnie… To znaczy, rozumiem – wstecznie jesteśmy w stanie szybko policzyć, ile osób było zatrudnionych. Ale to jest też potem 14 dni… Jak długo potem my mamy nabierać panie? Ile mamy kolejnych dni na przykład, żeby złożyć na nowe, rozumiem, asystentki, bo zakładamy, że tych pań będzie więcej od września, więc ten cały proces naboru…

Wiceprezeska zarządu FRS, koordynatorka Koalicji na rzecz wzmacniania roli asystentek i asystentów międzykulturowych oraz romskich Anna Górska:
Ale to jest na cały 2025.

Dyrektor BE Urzędu m.st. Warszawy Joanna Gospodarczyk:
Właśnie nie wiem.

Głos z sali:
Do mikrofonu proszę.

Dyrektor BE Urzędu m.st. Warszawy Joanna Gospodarczyk:
Do mikrofonu, dobrze. To znaczy, jeszcze raz, pytanie moje jest takie. Rozumiem prostą kwestię związaną z refundowaniem pań zatrudnionych w tym kończącym się roku szkolnym… I panów – też nam się zdarzali. Co z tym nowym? To znaczy, czy państwo tam jakoś określili, ile będziemy mieć czasu, czy zakładamy, że będziemy mieć przynajmniej do tego 5 września jakąś możliwość akcji promującej i zatrudniającej? Dziękuję.

Dyrektor departamentu MEN Agnieszka Sidor:
Do 30 września ten drugi – na 2026.

Dyrektor BE Urzędu m.st. Warszawy Joanna Gospodarczyk:
W ruchu kadrowym.

Podsekretarz stanu w MEN Paulina Piechna-Więckiewicz:
Chciałabym powiedzieć, że „minę” to było z sympatią. Po prostu rozumiem troskę strony samorządowej o to, jak ten proces będzie przebiegał, żeby też nie było tutaj nieporozumień.

I promujmy też panów asystentów międzykulturowych. Panie doktorze, to jest ważne, tak.

Prezes zarządu CEO dr Jędrzej Witkowski:
Przepraszam, wiem, ta mina też nie była wnosząca wiele.

Dyrektor departamentu MEN Agnieszka Sidor:
Chcę też zapewnić, że jedną ze zmian, których tutaj dokonaliśmy, są oczywiście zmiany w harmonogramie. Staraliśmy się go zrobić ambitnie, ale realnie, więc organy prowadzące będą miały czas 14 dni roboczych na składanie takich wniosków.

Odnośnie do modułu II, gdzie jest w ogóle inna filozofia realizacji i nabór będzie dokonywany raz – planujemy, że ogłoszenie konkursu ofert na realizację tych działań zostanie ogłoszone do 31 sierpnia. Taki jest plan. Później składanie ofert w konkursie – planujemy, żeby to było 14 dni kalendarzowych. I później na rozpatrzenie tych ofert – 30 dni.

Co do modułu III, to też – bo to pytanie było…

Prezes zarządu CEO dr Jędrzej Witkowski:
Przepraszam…

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Poczekajcie, przepraszam – dajmy skończyć ministerstwu i potem będziemy dopytywać, dobrze?

Dyrektor departamentu MEN Agnieszka Sidor:
Odnośnie do modułu III ta formuła przetargowa została. Tu też mamy zmianę w programie w związku z przesunięciem uruchomienia tego programu – planujemy, aby szkolenia dla dyrektorów szkół odbyły się na tym pierwszym etapie, na etapie realizacji tej części przez Ośrodek Rozwoju Edukacji, czyli żeby dyrektorzy byli przeszkoleni, zanim zostanie zakończona cała procedura przetargowa i wybrani operatorzy regionalni. Tutaj mamy terminy oczywiście w dniach, już takich dat konkretnych w tym module III nie mamy, bo tu jesteśmy uzależnieni od ustawy – Prawo zamówień publicznych. Tak więc oprócz daty dziennej 31 sierpnia 2027 r., gdzie te działania muszą się zakończyć, to dat dziennych nie ma.

Odnośnie do tego… Aha, bo pan jeszcze pytał o nadzór. W ramach modułu II oczywiście IBE nie ma nadzoru. Tu raczej liczymy na współpracę, bo nadzoru być nie może, ponieważ w tej formule IBE nie ma żadnych funkcji nadzorczych, raczej ma państwa sieciować, współpracować z organizacjami, które będą realizowały.

Elementem badania jakości tego wsparcia będzie ewaluacja. Planujemy, że ta ewaluacja będzie dotyczyła każdego modułu i każdego poziomu realizacji programu. Ta ewaluacja będzie też podstawą do sporządzenia sprawozdania przez ministra edukacji, które jest ostatnim kamieniem milowym rozliczenia projektu z Komisją Europejską – to chciałabym podkreślić.

Nie wiem, czy może jeszcze o jakimś…

Podsekretarz stanu w MEN Paulina Piechna-Więckiewicz:
Było pytanie, czy były zmiany…

Dyrektor departamentu MEN Agnieszka Sidor:
Aha, zmiany.

Podsekretarz stanu w MEN Paulina Piechna-Więckiewicz:
W programie poza…

Dyrektor departamentu MEN Agnieszka Sidor:
Odnośnie do zmian – oczywiście były zmiany. Staraliśmy się na pewno bardziej podkreślić też kwestie dzieci romskich w tym programie, i to widać. Zmieniliśmy harmonogram. Staraliśmy się pokazać w tym programie, że… Tak trochę zmienić kontekst. Ponieważ idea była od początku ta sama i właściwie idea się nie zmienia, warunki się nie zmieniają, ale staraliśmy się pokazać ten szerszy kontekst – że to jest wspieranie całego środowiska szkolnego, szkoły, wszystkich tych interesariuszy, którzy w tym systemie funkcjonują i mają też wpływ na dobrostan dzieci z doświadczeniem migracji lub uchodźstwa.

Jakie jeszcze zmiany tutaj? Zmienialiśmy też dokumenty… Ponieważ w ramach tego programu tak naprawdę procedujemy cały czas sześć dokumentów. To nie jest tak, że to jest sam program – to jest też rozporządzenie, to są uzasadnienia, to jest OSR i uchwała. Tak więc zmiany też dotyczyły na przykład OSR – dostaliśmy uwagę, że tam pewne rzeczy trzeba wyjaśnić czy doprecyzować. W OSR zaplanowaliśmy środki na etaty dla wojewodów, więc tu zmiany dotyczyły też tej kwestii. Że tak powiem, clou się nie zmienia – sedno jest takie, jakie państwo znają. Ewentualnie staraliśmy się dostosować i urealnić harmonogramy. Dziękuję.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Czy pan Jędrzej Witkowski chciałby jeszcze dopytać? I będę przyjmowała kolejne zgłoszenia do pytań ewentualnie.

Prezes zarządu CEO dr Jędrzej Witkowski:
Ja w sprawie modułu II, bo wydaje mi się, że ustawa o działalności pożytku publicznego mówi, że minimum 21 dni musi być na konkurs, a pani dyrektor powiedziała o 14 dniach kalendarzowych.

Dyrektor departamentu MEN Agnieszka Sidor:
Nie, tam powiedziałam o 21 dniach.

Wiceprezeska zarządu FRS, koordynatorka Koalicji na rzecz wzmacniania roli asystentek i asystentów międzykulturowych oraz romskich Anna Górska:
14 było powiedziane.

Dyrektor departamentu MEN Agnieszka Sidor:
Sprawdzaliśmy to z ustawą, tam jest zgodnie z ustawą 21 dni, tak.

Prezes zarządu CEO dr Jędrzej Witkowski:
Dobra, czyli będzie 21, tak? Dobra, super.

A drugie pytanie odnośnie do modułu III. Rozumiem, że wiąże nas tutaj PZP, ale czy przynajmniej, tak jak było w module I, w kwestii określenia startu naboru albo startu – jest jakaś szansa, żeby to określić w programie? Ponieważ boimy się braku tego harmonogramu i boimy się też o jakieś kolejne poślizgi czasowe, a to ważny temat.

Dyrektor departamentu MEN Agnieszka Sidor:
Planujemy, że wszczęcie postępowania przetargowego nastąpi 90 dni od powierzenia ORE tego zadania. Tak, to jest określone. Tylko muszą też mieć czas, żeby przygotować, bo to będzie duży przetarg, dużo różnych elementów, więc to również trwa, żeby to dobrze przygotować.  Ale ORE, tak jak tu rozmawiałam z panem dyrektorem, jest w gotowości cały czas.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Bardzo proszę.

Przedstawicielka Fundacji PCPM Daria Żebrowska-Fresenbet:
Mam jeszcze pytanie: czy do programu kwalifikują się bursy, internaty, które podlegają organom prowadzącym, i tam zatrudnienie asystentek międzykulturowych?

Dyrektor departamentu MEN Agnieszka Sidor:
Tak, to są placówki. Tylko że zgodnie z artykułem Prawa oświatowego, który określa, gdzie… To znaczy, nie – może nie będę tutaj… Wolę to sprawdzić, to jeszcze się upewnię. Ale nie, na pewno nie. Tutaj mamy tylko szkoły podstawowe, licea, technika i szkoły branżowe I stopnia.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Bardzo dziękuję.

Proszę o kolejne zgłoszenia. Tam panią widzę, proszę.

Wiceprezeska Fundacji „W Stronę Dialogu” dr Małgorzata Kołaczek:
Dzień dobry. Małgorzata Kołaczek, Fundacja „W Stronę Dialogu”.

Pani dyrektor przed chwilą powiedziała, że problematyka związana z edukacją dzieci romskich jest w tym programie zdecydowanie bardziej podkreślona w porównaniu do pierwszej wersji, i to widać. Usłyszeliśmy o tej zmiennej liczbie w kontekście asystenta, jeżeli w grupie są dzieci romskie. Czy mogłaby pani też wskazać inne zmiany, które tam się pojawiły? Dziękuję.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
To może jeszcze jedno pytanie, jeśli są jakieś?

A skoro nie ma, to bardzo proszę panią dyrektor o odpowiedzi.

Dyrektor departamentu MEN Agnieszka Sidor:
To znaczy, to, że dzieci romskie, te w module I, ten jeden asystent na 10 uczniów – to już było wcześniej, więc to jest. Ja mówię bardziej o takim – jak to powiedzieć? – kontekście, a mianowicie, że bardziej to jest pokazane, ta tematyka, też zgodnie zresztą z założeniami, jak chciała Komisja Europejska. Także w programie FERS jest to wprost napisane – że dzieci romskie na pewno mają być tutaj szczególnie widziane.

Mamy działania w module III w zakresie szkoleń dla kadry kierowniczej, też tę tematykę pracy z dzieckiem romskim, więc tam będzie na pewno komponent szkoleniowy.

Podsekretarz stanu w MEN Paulina Piechna-Więckiewicz:
Tutaj może też wspomogę panią dyrektor. Wydaje mi się, że to, o co chodzi pani dyrektor – której bardzo zależy na tym programie i może dlatego też tak trudno czasami nawet wyrazić emocje – to to, że przecież zgodnie z założeniami programu my też mamy obowiązek informacyjny, edukacyjny, więc poszerzenie w uzasadnieniu w programie, wskazanie wszystkich kwestii związanych z dziećmi pochodzenia romskiego też wtedy bardziej wybrzmi w kampanii informacyjnej.

Tutaj na przykład ten raport „Jesteśmy nigdzie”, prawda? W tym sensie, że chodzi o to, żeby też ta rola informacyjna, edukacyjna pozwoliła nam na edukowanie społeczeństwa, identyfikowanie problemów społeczności romskiej, ale też pokazanie, że te różnice, też wynikające z tego, z jakimi wyzwaniami mierzą się dzieci romskie – obywatele, obywatelki Ukrainy – są też czasami inne, niż my je identyfikujemy czy część społeczeństwa identyfikuje w Polsce. Myślę, że to też jest bardzo ważne, żeby ta informacja dotarła do jak najszerszej grupy osób, też do społeczności lokalnych, i żeby właśnie w ramach kampanii informacyjnych, edukacyjnych, również jak zaprosimy tutaj Komisję Europejską, to po prostu bardziej wybrzmiało.

Ja państwu akurat nie muszę tłumaczyć – zawsze trochę, przepraszam za kolokwializm, głupio tłumaczyć ekspertom rzeczy oczywiste – że my musimy też poświęcić rzeczywiście dużo tej uwagi. Pani dyrektor chciała po prostu powiedzieć, że w tych dokumentach została też podkreślona waga tej problematyki i wyzwań, z którymi muszą się mierzyć dzieci romskie właśnie pochodzące z terytorium Ukrainy. To nie jest intuicyjna wiedza dla wielu mieszkańców Polski, więc warto, żebyśmy w każdym… Wiecie państwo, narracja, język tworzą przestrzeń społeczną – myślę, że nie jestem w tym bardzo odkrywcza – więc im więcej będzie tego języka, odpowiedniego języka oczywiście, dedykowanego najbardziej szczegółowym wyzwaniom, tym będziemy mogli skuteczniej pedagogizować dorosłych, bo mam wrażenie, że czasami chyba tam są największe problemy.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Dobrze.

To jeszcze kolejne pytanie. Jeszcze pani chciała dopytać o coś.

Wiceprezeska FWSD dr Małgorzata Kołaczek:
Dlatego właśnie o to zapytałam, bo działania edukacyjne kadry i właśnie ten podział już były we wcześniejszym programie, i chciałabym się dowiedzieć, czy to uzasadnienie, o którym pani ministra powiedziała przed chwilą, przekłada się też na konkretne działania czy na przykład na pewne uwarunkowania w konkretnych konkursach, które będą zwracały na to uwagę bardziej w niektórych lokalizacjach, jeżeli chodzi na przykład o ośrodki zbiorowego zakwaterowania, gdzie dzieci ze społeczności romskiej żyją po prostu w większej grupie.

I stąd moje pytanie, bo wiemy, co było w poprzednim programie, natomiast czy to rozszerzenie uzasadnienia jakkolwiek wpływa też na działania samego programu w poszczególnych komponentach bądź też projektowanie ogłoszeń konkursowych?

Dyrektor departamentu MEN Agnieszka Sidor:
Na zapisy samego programu, czyli te merytoryczne, to nie ma wpływu, bardziej w tych dokumentach. Jak mówiłam, to jest sześć dokumentów, które procedujemy w uzasadnieniach do przyjęcia tych dokumentów – tam ta tematyka dzieci romskich została rozwinięta.

Natomiast odnośnie do naborów, to – tak jak w module II – te organizacje, które będą aplikowały o te środki, będą musiały przygotować diagnozę. Tak więc ja sobie wyobrażam, że tematyka dzieci romskich koniecznie będzie musiała się znaleźć w tej diagnozie, jeżeli w danym województwie takie potrzeby są identyfikowane. Nie wyobrażam sobie, żeby się nie znalazła. Dziękuję.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Pani Anna Górska, pani Joanna Gospodarczyk i tam jeszcze pani trzecie pytanie.

Bardzo proszę.

Wiceprezeska zarządu FRS, koordynatorka Koalicji na rzecz wzmacniania roli asystentek i asystentów międzykulturowych oraz romskich Anna Górska:
Ja mam po tych wyjaśnieniach jeszcze kilka takich pytań technicznych, doprecyzowujących. Pierwsze dotyczy właśnie stawki, którą państwo przyjmowali, czyli tej stawki 4666 zł.  Przepraszam, że rozmawiamy tak bardzo technicznie, ale to właśnie przekłada się realnie na to, co ostatecznie jest w programie. To oznacza, rozumiem, że te wskaźniki, które są podane, jeżeli chodzi o skalę zatrudnienia, będą w związku z tym niższe, bo już teraz to minimalne wynagrodzenie to jest 4780 zł, więc w kolejnych latach może być jeszcze niższe. Tak więc rozumiem, że te wskaźniki, które są zapowiedziane w programie, są raczej orientacyjne i to jest podane trochę na wyrost, w tym momencie przynajmniej.

Druga kwestia dotyczy tego, że państwo przewidują dofinansowanie na poziomie kwoty brutto – to oznacza, że koszty pracodawcy pokrywa samorząd. Chciałabym zapytać, ponieważ tam państwo mają też takie bardzo… To znaczy, ministerstwo po prostu wprowadziło wyraźne ograniczenia, które są związane oczywiście z różnymi zabezpieczeniami przed podwójnym finansowaniem – ale z jakich środków przewidują państwo, że będą mogły korzystać samorządy, żeby pokrywać te koszty pracodawcy?

I mam też pytanie, które po prostu jest pytaniem padającym ze strony organów prowadzących: czy będą mogły wykorzystywać nadal środki z Funduszu Pomocy, które do tej pory były wykorzystywane w niektórych województwach na zatrudnienie asystentów międzykulturowych?

Drugie pytanie, też dosyć techniczne, à propos modułu III. Czy w ramach szkoleń dla asystentów międzykulturowych będą mogły być szkolone także osoby, które są zatrudnione na stanowisku pomocy nauczyciela? Czyli ponownie to jest pracownik administracyjny pełniący bardzo zbliżone zadania do zadań asystentki międzykulturowej, jednak inaczej się nazywający, więc nie wiem, czy to już jest jakoś doprecyzowane w tym programie.

Mam jeszcze dwa pytania ogólne. Po pierwsze takie: czego państwo będą oczekiwać, też jako ministerstwo, od nas, jako organizacji społecznych, przy wdrażaniu programu? Ponieważ do tej pory działał Zespół do spraw Integracji Edukacyjnej Dzieci będących Obywatelami Ukrainy przy MEN, który też bardzo mocno uczestniczył w tych pracach, więc chciałabym się zapytać: czy ministerstwo nadal będzie potrzebować z naszej strony, poza ewentualnym udziałem w konkursach, jakiejś roli?

My też, jako fundacja, prowadziłyśmy w ostatnich miesiącach spotkania, które upowszechniały program, ale chciałabym się też zapytać o to, co ministerstwo planuje – zwłaszcza teraz, kiedy będą bardzo bliskie terminy, jeżeli chodzi o składanie różnego typu wniosków – właśnie żeby rozpowszechniać informacje o programie. Zwłaszcza że przez te zawirowania, które były w związku po prostu z tym, jak rozgrywała się sytuacja, pojawiło się też pewne poczucie niestabilności, czy program wejdzie, czy nie wejdzie. Tak więc też pytanie, jakie działania informacyjno-upowszechniające państwo, jako ministerstwo, planują, żeby ten program był wdrożony i żeby była o nim wiedza? Dziękuję.

Dyrektor BE Urzędu m.st. Warszawy Joanna Gospodarczyk:
Myślę, że to jest bardziej prośba…

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Jeszcze tutaj pytanie.

Dyrektor BE Urzędu m.st. Warszawy Joanna Gospodarczyk:
Tak, jeśli mogę?

Bardziej prośba niż pytanie, ale prośba może o to, żebyśmy mogli współpracować z ORE albo żeby ORE… To znaczy, sytuacja jest taka: jako miasto posiadające samorządową placówkę doskonalenia my oczywiście też wystartujemy w konkursie – mówię o module III. Realnie rzecz biorąc, te konkursy to jest jesień. Ruszymy pewnie ze szkoleniami w II semestrze tego roku szkolnego. Bardzo nam się skraca czas. A jeżeli dodatkowo pamiętamy, że wchodzą nowe podstawy programowe… Chodzi mi o absolutną odporność już na szkolenia kadry pedagogicznej. Czyli to, co w tej chwili czeka szkołę, to jest nieustające szkolenie.

Tak więc moja prośba jest taka, na ile potem Ośrodek Rozwoju Edukacji, planując warunki konkursowe, będzie jednak widział to, że sytuacja się bardzo zmieniła – skurczył się czas i de facto tych szkoleń na pewno nie będzie tyle, o ilu myśleliśmy rok temu, rozpoczynając pracę nad tym programem. Czyli to jest bardziej pytanie-prośba o to, żeby ORE miało to w tyle głowy i żebyśmy mogli cały czas, tak jak powiedziała Ania, jakoś też być w dialogu w tej sytuacji. Dziękuję.

Dyrektorka programowa szkoleń JPJO Fundacji Samodzielność od Kuchni Kamila Dembińska:
Kamila Dembińska, Fundacja SOK.

Pani ministro, pani wspomniała o języku, to ja zapytam o język. To był jeden z naszych postulatów jeszcze z grudnia 2024 r. i chciałabym zapytać o tę finalną wersję: czy jest uwzględniona tematyka nauczania języka polskiego jako drugiego, czy jako obcego, w kontekście dzieci z doświadczeniem migracji – pewnej standaryzacji tego procesu, stworzenia programu czy wsparcia dla nauczycieli?

W tej chwili IBE prowadzi też działania, w ramach których powstaje podstawa programowa do takiego przedmiotu – aż by się chciało, żeby to wszystko było spójne i żeby ten temat też się pojawił w programie. Dziękuję.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
To teraz poproszę o odpowiedzi.

Dyrektor departamentu MEN Agnieszka Sidor:
To może zacznę od najprostszego pytania odnośnie do tego, kto będzie mógł być przeszkolony w ramach modułu III. Tam mamy w definicji kadr systemu oświaty też pracowników niepedagogicznych. Tutaj po prostu nie mamy wskazane, więc rozumiemy to szeroko. Jeżeli będzie taka potrzeba, żeby jakieś stanowiska tu też były przeszkolone, to jak najbardziej oczywiście – o ile taka potrzeba będzie.

Odnośnie do prac zespołu, to nic nie wskazuje na to, żeby… Mamy zarządzenie ministra edukacji, więc zespół funkcjonuje. Na jutro mamy też zaplanowane spotkanie z panią ministrą Nowacką, więc też myślę, że państwo zostaną tutaj poinformowani już osobiście przez panią ministrę.

Jeszcze było pytanie odnośnie do Ośrodka Rozwoju Edukacji – to oczywiście będziemy mieli na względzie i też ośrodek na pewno ma to na względzie. Planowanie było na dłuższy okres, więc na pewno to będzie wzięte pod uwagę. Chcemy, żeby te działania były jak najlepiej zrealizowane.

Aha, i jeszcze nauczanie języka polskiego jako drugiego. Tak, IBE przygotowuje podstawę programową, ale to, że tak powiem, nie jest zawarte w tym programie.

I też chciałabym powiedzieć, że jako że to są środki europejskie, to musimy bardzo uważać na kwestię podwójnego finansowania. Czyli pewne działania są, załóżmy, z jakichś projektów, na przykład FERS, bądź z budżetu państwa, bądź z tego projektu – na tę kwestię uważać.

Ale oczywiście kwestia nauczania języka polskiego jako drugiego jest przedmiotem prac IBE. Tutaj planujemy przygotowanie modelowych programów nauczania dla oddziałów przygotowawczych – jest w tym programie zaplanowane takie działanie.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Bardzo dziękuję.

Podsekretarz stanu w MEN Paulina Piechna-Więckiewicz:
Jeszcze chciałabym dodać jedną rzecz, zanim pan doktor Witkowski – à propos zespołu. Ponieważ pani dyrektor poinformowała teraz o tym posiedzeniu z panią minister, więc rzeczywiście też część pytań i wątpliwości będzie mogła być rozwiana jutro, chociaż, mam nadzieję, już dzisiaj troszeczkę zostało rozwianych.

Ja też, jako pełnomocniczka do spraw zdrowia psychicznego, deklaruję, że bardzo chętnie z każdym z państwa się spotkam, bo zdajemy sobie sprawę z tego, że ten program jest oczywiście okrętem flagowym różnych działań. Ale – jak to ładnie powiedzieć? – potrzebujemy więcej działań. Jeśli chodzi o ministerstwo edukacji, to w kierunkach polityki oświatowej na następny rok szkolny  znowu mamy zdrowie psychiczne, dobrostan… Również przemoc rówieśniczą, wskazaną i zidentyfikowaną. Oczywiście my ją identyfikujemy zawsze, natomiast jest też nacisk na nią w kierunkach polityki oświatowej na ten rok szkolny.

Tutaj ja też mam już zaplanowane pewne działania, więc bardzo chętnie się z państwem spotkam – możemy się spotkać online po prostu, tak żeby uwzględnić to, że mamy taki okres, jaki mamy, wakacyjny – ponieważ te konteksty także oczywiście są istotne w planowaniu działań związanych z dobrostanem psychicznym dzieci i młodzieży. I również kwestia relacji rówieśniczej. Tak więc też tutaj dzisiaj deklaruję, że będę państwa także zapraszać na spotkanie konkretnie dedykowane tym kwestiom.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Bardzo dziękuję.

Jędrzej Witkowski.

Prezes zarządu CEO dr Jędrzej Witkowski:
Jedno pytanie dotyczące działań ORE skierowanych do dyrektorów. Czy zaplanowane będą jakieś formuły korzystania też z ekspertyzy organizacji społecznych w szkoleniach dla dyrektorów? Do tej pory to organizacje społeczne wspierały dyrektorów w radzeniu sobie z tą sytuacją. Rozumiemy tę strategiczną decyzję, żeby to scentralizować i żeby to wsparcie dotarło do dyrektorów szybciej, ale pytanie: czy tu jest jakaś przestrzeń do współpracy?

A drugi punkt dotyczy raczej informacji. My razem z International Rescue Committee przygotowaliśmy taki zestaw rekomendacji dla samorządów, które będą ogłaszały konkursy w module II. Chętnie je jakąś oficjalną drugą przekażemy także do państwa. Zawarliśmy tam szereg wskazówek pisanych z perspektywy organizacji społecznych o tym, co mogłoby być warte uwzględnienia w tym programie. Chociażby, tak na poziomie praktyki, żeby dać jakiś przykład, aby w 21 dni nie oczekiwać zrobienia pogłębionej diagnozy, tylko żeby tej diagnozy oczekiwać od organizacji, które wygrają w konkursie – jako pierwsze działania.

To są takie małe rzeczy, które, myślę, mogą poprawić jakość realizacji tych projektów, a jednocześnie ułatwić składanie wniosków. Ponieważ my się osobiście obawiamy tego, że nie we wszystkich województwach są organizacje, które mają taki merytoryczny potencjał, żeby zrealizować tak szerokie działania. Wydaje mi się, że po prostu w interesie nas wszystkich, a przede wszystkim państwa, leży też to, żeby w miarę możliwości tak interpretować zapisy tego programu, żeby one nie wykluczały organizacji na starcie i nie utrudniały złożenia wniosku. Tak więc chętnie taką oficjalną drogą, żeby to było też przejrzyste, przekażemy takie pomysły rekomendacji.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Czy jeszcze ktoś z państwa chciałby zadać pytanie?

Nie wiem, czy ministerstwo teraz jeszcze chciałoby się odnieść? Bardzo proszę.

Dyrektor departamentu MEN Agnieszka Sidor:
Bardzo dziękujemy, prosimy o przekazanie. Oczywiście… To znaczy, nie chcę teraz się wdawać w szczegóły odnośnie do modułu II i tutaj deklarować, ale rozumieją państwo, że podmioty, które będą składały wnioski w tym module, muszą znać specyfikę regionu i problemy tego regionu, żeby móc efektywnie… I to po prostu będzie weryfikowane, bo rozumiem, że tak te zapisy odnośnie diagnozy rozumiemy, że – trochę analogicznie jak w przypadku środków europejskich – żeby gdzieś realizować jakieś zadanie, jakiś projekt, to po prostu projektodawca musi znać specyfikę danej tematyki, regionu itd.

Jeszcze pani pytała o wskaźniki. Tak, one są na chwilę przeliczenia tego programu aktualne. Jeżeli te środki trzeba będzie rozdzielić inaczej, to być może te wskaźniki będą mniejsze. Ale wtedy będziemy w sprawozdaniu pokazywać, dlaczego tak się stało.

Odnośnie też do kwestii podwójnego finansowania zatrudnienia asystenta międzykulturowego, bo wcześniej na to nie odpowiedziałam. To znaczy, założenie było takie, taka była też intencja tworzenia tych zapisów, że to jest dofinansowanie, czyli organ prowadzący może zwiększyć to wynagrodzenie. W niektórych organach prowadzących może będzie wystarczające na tym poziomie, na którym jest, w innych może być konieczne jego zwiększenie i organ prowadzący może ze środków własnych dokonać tego zwiększenia.

Odnośnie do podwójnego finansowania – chodzi o to, żeby dany etat nie był sfinansowany na przykład, nie wiem, z FAMI – Funduszu Azylu, Migracji i Integracji – bądź jakiegoś innego źródła finansowania tego typu zadań. Dziękuję.

Podsekretarz stanu w MEN Paulina Piechna-Więckiewicz:
Mnie pozostaje tylko, szanowni państwo, bardzo podziękować państwu za, po pierwsze, państwa codzienną pracę, ale też wyrozumiałość i cierpliwość oraz za to, że jesteśmy w dialogu. Bardzo, bardzo państwu w imieniu ministerstwa edukacji dziękuję.

Bardzo dziękuję pani przewodniczącej za zorganizowanie tego posiedzenia podkomisji – tego, że mogliśmy tutaj też porozmawiać i, mam nadzieję, rozwiać przynajmniej część wątpliwości oraz nakreślić trochę wątków na dalszą współpracę. Bardzo, bardzo dziękuję.

Przewodnicząca poseł Dorota Łoboda (KO):
Zamykam dyskusję.

Też chciałabym, żebyśmy my – w takim momencie, kiedy narasta prawicowa radykalizacja i antymigrancka retoryka – robili swoje po prostu i żebyśmy nie poddawali się temu, tylko realizowali programy i zadania, które mieliśmy zamierzone.

Bardzo państwu dziękuję za obecność – pani ministrze, paniom dyrektorkom, ale też paniom i panom z organizacji, które również bardzo nas wspierają w tych działaniach. Bardzo też dziękuję za zaufanie i zawsze proszę, żeby odzywać do mnie czy do innych koleżanek z Komisji Edukacji i Nauki, kiedy zdarzają się sytuacje trudne, które budzą państwa emocje. My jesteśmy od tego, żeby w takich sytuacjach wyjaśniać wszelkie wątpliwości i żeby one gdzieś tam nie narastały pod powierzchnią, tylko żebyśmy mieli okazję do tego, aby o tym porozmawiać i uspokoić różne emocje, a wątpliwości wyjaśnić.

Tak że bardzo serdecznie państwu dziękuję. Na tym wyczerpaliśmy porządek dzienny. Zamykam posiedzenie.