Komisja Gospodarki i Rozwoju, obradująca pod przewodnictwem posła Rafała Komarewicza (Centrum), przewodniczącego Komisji, zrealizowała następujący porządek dzienny:

– rozpatrzenie informacji o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2025 r. (druk nr 2630).

W posiedzeniu udział wzięli: Tomasz Lewandowski podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii wraz ze współpracownikami oraz Jacek Partyka zastępca dyrektora Departamentu Wspierania Polityk Gospodarczych Ministerstwa Finansów.

W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Katarzyna Gadecka i Cezary Gradowski – z sekretariatu Komisji w Biurze Komisji Sejmowych.

Przewodniczący poseł Rafał Komarewicz (Centrum):
Szanowni państwo, otwieram posiedzenie Komisji Gospodarki i Rozwoju.

Stwierdzam kworum i przyjęcie protokołu z poprzedniego posiedzenia Komisji wobec niewniesienia do niego zastrzeżeń.

Witam członków Komisji, pana Tomasza Lewandowskiego, podsekretarza stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, wraz ze współpracownikami oraz pana Jacka Partykę, zastępcę dyrektora Departamentu Wspierania Polityk Gospodarczych w Ministerstwie Finansów. Witam wszystkich pozostałych gości.

Porządek dzienny posiedzenia przewiduje rozpatrzenie informacji o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, stan na 31 grudnia 2025 r. (druk nr 2630). Będzie ją referował pan minister rozwoju i technologii.

Informuję, że marszałek Sejmu 9 czerwca br. skierował do Komisji Gospodarki i Rozwoju informację o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, stan na 31 grudnia 2025 r.

Szanowni państwo, przystępujemy do realizacji porządku obrad. Bardzo proszę pana ministra Tomasza Lewandowskiego o przedstawienie informacji.

Podsekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Tomasz Lewandowski:
Panie przewodniczący, szanowni państwo, w imieniu ministra finansów i gospodarki mam przyjemność i zaszczyt przedstawić informację o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych za 2025 r. Obowiązek przedstawienia takiej informacji wynika wprost z ustawy.

Zanim jednak to uczynię, wspierając się pracownikami Departamentu Rozwoju Inwestycji, pozwólcie państwo, że… Myślę, że dobrym wstępem do dyskusji o skuteczności realizowanych w Polsce instrumentów wsparcia inwestycji będą dane za 2025 r. w zakresie liczby bezpośrednich inwestycji zagranicznych realizowanych w Polsce. Otóż jesteśmy, powiedziałbym, zieloną wyspą. Być może jest to sformułowanie trochę wyświechtane, ale na mapie Europy z całą pewnością możemy o tym powiedzieć. Mamy 10-procentowy przyrost tych bezpośrednich inwestycji zagranicznych w naszym kraju w sytuacji, w której na terenie Europy wartość tych inwestycji w poprzednim roku spadła o 7%, a te gospodarki europejskie, z którymi rywalizujemy, które stanowią dla nas punkt odniesienia, miały jeszcze większe spadki: Francja to –17%, Wielka Brytania to –14%, Niemcy to –10%.

Dzisiaj w trakcie posiedzenia Komisji mamy przedstawić informację na temat jednego z instrumentów wsparcia, instrumentu stref. Patrząc na specjalne strefy ekonomiczne i podsumowując wyniki ich działalności, należy mieć na uwadze, że od kilku lat strefy nie są już aktywnym instrumentem wsparcia nowych inwestycji. Przełomowym momentem ich funkcjonowania był 2018 r. i wejście w życie ustawy o wspieraniu nowych inwestycji. Na mocy tej ustawy strefy zostały zastąpione instrumentem wsparcia stosowanym na terenie całej Polski, zwanym Polską Strefą Inwestycji.

Powyższe ma znaczący wpływ na wynik specjalnych stref ekonomicznych. Z jednej strony od drugiej połowy 2019 r. nie są już wydawane nowe zezwolenia, większość inwestycji ulokowanych w strefach jest już w pełni zrealizowana, przedsiębiorcy weszli w fazę maksymalizacji mocy produkcyjnych i zysku z działalności, a co za tym idzie – wykorzystania przysługującego im zwolnienia podatkowego. Na tym etapie nie odnotowujemy już zatem znaczącego wzrostu wartości inwestycji i liczby zatrudnionych.

Z drugiej strony mamy przedsiębiorców, którzy zrealizowali inwestycje i spełnili wszystkie warunki, ale rezygnują z zezwolenia po wyczerpaniu limitów pomocy publicznych. Oczywiście utrata zezwolenia nie oznacza, że przedsiębiorca czy przedsiębiorcy zaprzestają działalności, zwalniają załogi czy zamykają fabryki. Działalność przedsiębiorców nieposiadających zezwoleń nie jest już jednak obejmowana sprawozdawczością i nie jest uwzględniana w podsumowaniu wyników stref, a więc także w informacji z realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych skierowanych pod obrady Wysokiej Komisji.

Zanim – jeżeli pan przewodniczący pozwoli – oddam głos dyrektorowi Departamentu Rozwoju Inwestycji, warto być może wyprzedzić pytania o spadek poziomu inwestycji w specjalnych strefach ekonomicznych i o przyszłość spółek, które zarządzają strefami po 2026 r. W tym zakresie chciałbym podkreślić, że raport obejmuje wyłącznie instrument strefowy. Należy zaznaczyć, że Polska Strefa Inwestycji jest godnym następcą tegoż instrumentu. Wyniki PSI pokazują, że dla przedsiębiorców jest to ważny i atrakcyjny instrument wsparcia nowych inwestycji. Żeby to zobrazować, powiem tylko, że od początku istnienia PSI wydano łącznie 4 tys. decyzji o wsparciu dla inwestycji o deklarowanej wartości ok. 164 mld zł. Tylko w pięciu miesiącach tego roku wsparcie otrzymało 259 inwestycji o kosztach przekraczających 10 mld zł, co w porównaniu z analogicznym okresem 2025 r. stanowi wzrost o 17%, a w przypadku wartości inwestycji nawet wzrost o 41%.

Jeżeli pan przewodniczący pozwoli, oddałbym głos dyrektorowi departamentu.

Przewodniczący poseł Rafał Komarewicz (Centrum):
Bardzo proszę.

Dyrektor Departamentu Rozwoju Inwestycji Ministerstwa Rozwoju i Technologii Wojciech Pobóg-Pągowski:
Dziękuję bardzo. Szanowny panie przewodniczący, szanowni państwo, pozwolę sobie pokrótce uzupełnić wystąpienie pana ministra o dane liczbowe dotyczące funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych i stanu na 31 grudnia 2025 r.

Otóż według danych na koniec ubiegłego roku przedsiębiorcy posiadali aktywnych 1830 ważnych zezwoleń na działalność w strefach, co oznacza, że liczba zezwoleń zmniejszyła się w stosunku do końca 2024 r. o 80%. Wartość kapitału ulokowanego przez inwestorów, którzy posiadają aktywne zezwolenie, wyniosła ponad 164 mld zł. Oznacza to spadek w stosunku do 2024 r. o prawie 3 mld, czyli o ok. 1,7%. Przy tym trzeba zaznaczyć, że jest to wynik uśredniony z 14 stref. Jeżeli spojrzymy na wyniki poszczególnych stref, to spadki odnotujemy tylko w połowie z nich. W siedmiu strefach nakłady nieznacznie przekroczyły wartość z 2024 r.

Inwestorzy strefowi zatrudniali na koniec ubiegłego roku prawie 357 tys. pracowników. W ciągu ubiegłego roku zatrudnienie ogółem spadło o 12 tys. pracowników, a sama liczba nowych miejsc pracy powstałych dzięki realizacji nowych inwestycji spadła o ok. 7 tys. i wyniosła 244 tys.

Niemal 71% wyniósł udział sześciu wiodących krajów pochodzenia kapitału ulokowanego w strefach. Pierwszych sześć krajów to kraje, które już od dawien dawna zajmują te czołowe pozycje. Są to w kolejności: Niemcy, Polska, Belgia, Korea Południowa, Luksemburg i Holandia, przy czym jest tutaj znacząca przewaga dwóch pierwszych krajów pochodzenia kapitału, czyli Niemiec i Polski, które łącznie odpowiadają za prawie 45% wartości inwestycji ulokowanych w specjalnych strefach inwestycyjnych. Procentowo wygląda to tak, że kapitał niemiecki to jest 23,7%, a kapitał polski to 21,3%.

Wśród branż niezmiennie dominuje motoryzacja, na którą przypadło ponad 29% nakładów w strefach. Kolejne pozycje w strukturze branżowej, ale z trzykrotnie mniejszym udziałem, zajęli producenci wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych oraz przedstawiciele branży związanej z wytwarzaniem urządzeń elektrycznych i nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego.

Jeżeli chodzi o samo funkcjonowanie spółek zarządzających strefami, należy zauważyć, że w 2025 r. wszystkie spółki osiągnęły dodatni wynik finansowy netto. Najwyższy, przekraczający 37 mln zł zysk wypracowała spółka zarządzająca strefą wałbrzyską. Jednocześnie w 2025 r. zarządzający strefami zaangażowali ok. 118 mln zł w rozwój stref, w szczególności w budowę infrastruktury niezbędnej do realizacji inwestycji.

Podsumowując, 2025 r. charakteryzował się ujemną dynamiką zmiennych dotyczących efektów specjalnych stref ekonomicznych. Skumulowana wartość inwestycji, liczba nowych miejsc pracy i zatrudnienie ogółem w strefach spadły w porównaniu z 2024 r. Niewątpliwie jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest wprowadzenie Polskiej Strefy Inwestycji. To to, o czym już mówił pan minister. W tym momencie jesteśmy w okresie schyłkowym, jeżeli chodzi o funkcjonowanie instrumentu zwolnienia podatkowego w ramach specjalnych stref ekonomicznych, a od 2028 r. funkcjonuje nowy instrument, nowe narzędzie: Polska Strefa Inwestycji. W ramach tego instrumentu wydawane są decyzje o wsparciu, które polegają na zwolnieniu podatkowym z podatku dochodowego.

Myślę, że to wszystko. Dziękuję bardzo. Jesteśmy do państwa dyspozycji.

Przewodniczący poseł Rafał Komarewicz (Centrum):
Bardzo dziękuję za wprowadzenie. Otwieram dyskusję. Czy ktoś z państwa chciał zabrać głos w tej sprawie? Bardzo proszę.

Poseł Grzegorz Piechowiak (PiS):
Bardzo dziękuję. Panie przewodniczący, panie ministrze, dziękuję za tę informację, bo ona rzeczywiście przedstawia stan faktyczny. Właściwie co roku mamy podobne rzeczy, bo te wszystkie decyzje wygasają, dlatego jest ich mniej, ale pytanie jest jedno. Jesteśmy w połowie 2026 r. Do końca roku funkcjonują specjalne strefy ekonomiczne. Co dalej ze spółkami?

Przewodniczący poseł Rafał Komarewicz (Centrum):
Dziękuję bardzo. Bardzo proszę o odpowiedź pana dyrektora.

Dyrektor departamentu MRiT Wojciech Pobóg-Pągowski:
Panie pośle, dziękuję za pytanie. Generalnie rzecz biorąc, spółki, które były odpowiedzialne za wydawanie zezwoleń w ramach specjalnych stref ekonomicznych, wykonują też analogiczne zadania w ramach Polskiej Strefy Inwestycji. Są zarządzającymi obszarami i ta ich działalność dalej będzie kontynuowana. W tym celu dokonujemy nowelizacji ustawy o wspieraniu nowych inwestycji. W tym momencie projekt nowelizacji tej ustawy znajduje się w konsultacjach publicznych i uzgodnieniach międzyresortowych. Mamy nadzieję, że wkrótce zostanie przyjęty przez Radę Ministrów i zostanie przedłożony do rozpatrzenia przez Sejm i Senat.

Przewodniczący poseł Rafał Komarewicz (Centrum):
Bardzo dziękuję. Pan poseł Piechowiak jeszcze raz.

Poseł Grzegorz Piechowiak (PiS):
Jeszcze tylko dopytam. Czy ta ustawa dotyczy również ewentualnych zmian granic stref ekonomicznych? Mamy sytuację taką, że są miasta czy ośrodki wewnątrz województw, które są na przykład w dwóch strefach ekonomicznych. Takim przykładem jest chociażby miasto Piła, gdzie mamy z jednej strony kostrzyńsko-słubicką strefę ekonomiczną, a zaraz obok dolnośląską. Czy jest szansa na uporządkowanie tego? Strefy nie powstawały od razu wszystkie naraz i wiemy, że te tereny były dobierane kluczem możliwości rozwoju, tak to nazwijmy, a dzisiaj jest chyba czas na to, żeby spróbować jednak w jakiś sposób to usystematyzować.

Przewodniczący poseł Rafał Komarewicz (Centrum):
Dziękuję. Bardzo proszę.

Dyrektor departamentu MRiT Wojciech Pobóg-Pągowski:
Dziękuję, panie pośle. Pan poseł mówi o granicach tych obszarów, którymi zarządzają poszczególni zarządzający. Tak bym to określił. Otóż ta materia nie jest regulowana w samej ustawie, więc w tym momencie nie pracujemy nad ewentualną zmianą obszarów, którymi zarządzają poszczególne spółki strefowe. Jest to przedmiotem rozporządzenia i w sytuacji, kiedy będzie zachodziła taka potrzeba, na pewno będziemy pochylali się nad tym tematem. W tym momencie zmieniamy ustawę. Chcemy w niej zawrzeć podstawowe rzeczy związane z funkcjonowaniem Polskiej Strefy Inwestycji i tymi najbardziej palącymi sprawami. Pewnie w którymś momencie będziemy pochylali się nad – tak to nazwijmy – granicami.

Przewodniczący poseł Rafał Komarewicz (Centrum):
Bardzo dziękuję. Czy pan poseł Piechowiak chciał zadać jeszcze trzecie pytanie? Już wszystko wiemy, dobrze. Dziękuję bardzo. Kto z państwa ewentualnie chciał zabrać głos? To rozumiem, że zamykam dyskusję. Strefy ekonomiczne będą wygaszane. Rozumiemy, jaka jest sytuacja.

Czy w związku z tym jest sprzeciw wobec przyjęcia rządowego dokumentu, informacji o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, stan na 31 grudnia 2025 r.? Nie widzę takiego sprzeciwu. W związku z tym stwierdzam, że Komisja przyjęła informację i wnosi, aby Wysoki Sejm przyjął informację z druku nr 2630.

Musimy wybrać posła sprawozdawcę. Proponuję pana posła Arkadiusza Sikorę. Czy pan poseł zgadza się?

Poseł Arkadiusz Sikora (Lewica):
Tak, wyrażam zgodę.

Przewodniczący poseł Rafał Komarewicz (Centrum):
Dziękuję. W związku z tym sprawozdawcą będzie pan poseł Arkadiusz Sikora.

Na tym wyczerpaliśmy porządek dzienny posiedzenia.

Zamykam posiedzenie Komisji. Dziękuję państwu za przyjście i udział.