Komisja Gospodarki i Rozwoju, obradująca pod przewodnictwem posła Rafała Komarewicza (Centrum), przewodniczącego Komisji, zrealizowała następujący porządek dzienny:

– rozpatrzenie i zaopiniowanie dla Komisji do Spraw Kontroli Państwowej Sprawozdania z działalności Najwyższej Izby Kontroli w 2025 roku  (druk nr 2752) w zakresie działania Komisji;

– powołanie podkomisji stałej do spraw przemysłu kosmicznego i wysokich technologii.

W posiedzeniu wziął udział Dariusz Szałkowski p.o. wicedyrektor Departamentu Rozwoju i Gospodarki Najwyższej Izby Kontroli.

W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Katarzyna Gadecka i Michał Kościński – z sekretariatu Komisji w Biurze Komisji Sejmowych.

Przewodniczący poseł Rafał Komarewicz (Centrum):
Otwieram posiedzenie Komisji Gospodarki i Rozwoju, stwierdzam kworum. Witam pana Dariusza Szałkowskiego, p.o. wicedyrektora Departamentu Rozwoju i Gospodarki Najwyższej Izby Kontroli.

Porządek dzienny posiedzenia przewiduje: 1) rozpatrzenie i zaopiniowanie dla Komisji do Spraw Kontroli Państwowej Sprawozdania z działalności Najwyższej Izby Kontroli w 2025 r., druk nr 2752, w zakresie działania Komisji; 2) powołanie podkomisji stałej do spraw przemysłu kosmicznego i wysokich technologii. Przystępujemy do realizacji porządku obrad. Bardzo proszę pana dyr. Dariusza Szałkowskiego o przedstawienie sprawozdania.

P.o. wicedyrektor Departamentu Rozwoju i Gospodarki Najwyższej Izby Kontroli Dariusz Szałkowski:
Szanowny panie przewodniczący, szanowni państwo posłowie, dziękuję za umożliwienie mi przedstawienia sprawozdania z działalności NIK z zakresu obejmującego działalność państwa Komisji.

Najwyższa Izba Kontroli w 2025 r. przesłała do Sejmu 17 informacji o wynikach kontroli przeprowadzonych w zakresie państwa działalności. Te kontrole zostały zakończone i informacje o ich wynikach zostały zaprezentowane w zeszłym roku. Przedstawię skrótowo najważniejsze ustalenia i wnioski dotyczące części „Rozwój i gospodarka”, czyli obszaru, który obejmują państwa kompetencje.

Szczególne znaczenie dla gospodarczego rozwoju Polski ma efektywna transformacja energetyczna, która, uwzględniając polityczne wymagania Unii Europejskiej, ma zapewnić odbiorcom końcowym dostęp do energii po cenach ekonomicznie uzasadnionych. Według ustaleń NIK proces transformacji jest obarczony wieloma błędami i niestety ma to wpływ na obniżenie konkurencyjności polskiej gospodarki.

W działach „Gospodarka” oraz „Gospodarka surowcami energetycznymi” ustalenia NIK pozwoliły zidentyfikować najważniejsze zagrożenia i wskazać działania niezbędne do poprawy planowania, nadzoru i wykorzystania zasobów. W ramach kontroli wdrażania gospodarki o obiegu zamkniętym ustalono m.in., że w latach 2018–2022 odnotowano w Polsce pogorszenie wskaźnika cyrkularności. W ocenie NIK istnieje wysokie ryzyko nieosiągnięcia przez Polskę przyszłych unijnych celów w zakresie recyklingu oraz ograniczenia składowania odpadów. Ujawnione podczas kontroli braki w koordynacji, planowaniu i wykorzystaniu zasobów wskazują na konieczność uporządkowania systemu gospodarki o obiegu zamkniętym, a także polityki surowcowej. Niezbędne są kompleksowe działania całej administracji w celu zapewnienia stabilności energetycznej i ograniczenia marnotrawstwa surowców, a także zwiększenie efektywności działań administracyjnych.

Ustalenia NIK w dziale „Energia” dotyczyły kluczowych obszarów transformacji energetycznej, od rozwoju odnawialnych źródeł energii poczynając, poprzez wykorzystanie krajowych zasobów surowcowych, aż po systemy wsparcia dla przedsiębiorstw. Zdaniem NIK konieczne jest zdecydowane wzmocnienie planowania strategicznego oraz koordynacji działań międzyresortowych i nadzoru. Kontrole w tym obszarze ujawniły bariery prawne i organizacyjne, a także opóźnienia legislacyjne, jak również nieefektywne działania inwestycyjne. Ustalenia kontroli NIK wskazują, że wolne tempo modernizacji energetyki zagraża konkurencyjności polskiej gospodarki.

Zwracamy uwagę, że działania ministra klimatu i środowiska nie zapewniły terminowego wdrożenia do polskiego porządku prawnego dyrektyw: Red II z 2018 r. i Red III z 2023 r.  Naraziło to Polskę na ryzyko konsekwencji prawnych oraz utrudniło realizację celów OZE.

Działania NIK w dziale „Aktywa państwowe” – kontrole w spółkach z udziałem Skarbu Państwa – ujawniły istotne nieprawidłowości w zarządzaniu, nadzorze właścicielskim i realizacji strategicznych transakcji oraz inwestycji. Na przykład w trakcie kontroli dotyczącej Grupy Azoty wykazano nieskuteczną konsolidację, słaby nadzór oraz błędy inwestycyjne prowadzące do znacznych strat finansowych i tworzące zagrożenia dla wypłacalności spółki. Ponadto w ramach kontroli bloku energetycznego Ostrołęka NIK stwierdziła, że podczas rozliczenia przedsięwzięcia węglowego złamano zasady kontraktu i przyjęto, wbrew interesom spółki, alternatywne zasady rozliczania roszczeń generalnego wykonawcy.

Ustalenia NIK dotyczyły nie tylko błędów decyzyjnych, słabości nadzoru właścicielskiego i ryzyka dla interesów państwa, ale przede wszystkim wskazywały na działania naprawcze, realizacja których powinna sprzyjać racjonalniejszemu gospodarowaniu majątkiem publicznym. Realizacja zaleceń pokontrolnych NIK przez organy zarządcze spółek może wpłynąć w przyszłości na lepsze gospodarowanie ich majątkiem i trafniejsze planowanie kluczowych transakcji oraz inwestycji.

W Sprawozdaniu z działalności Najwyższej Izby Kontroli znajdziecie państwo opis wszystkich 17 kontroli przeprowadzonych w obszarze zainteresowania Wysokiej Komisji oraz krótkie podsumowanie ich wyników i efektów. Dziękuję bardzo.

Przewodniczący poseł Rafał Komarewicz (Centrum):
Dziękuję za sprawne przedstawienie informacji, panie dyrektorze. Otwieram dyskusję. Kto z państwa posłów chciałby zabrać głos w tej sprawie? Nie widzę zgłoszeń.

W związku z tym zapytam, czy jest sprzeciw wobec propozycji przyjęcia pozytywnej opinii o Sprawozdaniu z działalności Najwyższej Izby Kontroli w 2025 r.? Nie ma sprzeciwu.  Stwierdzam, że Komisja przyjęła pozytywną opinię o sprawozdaniu NIK za rok 2025.

Przystępujemy do realizacji drugiego punktu porządku dziennego. Informuję, że prezydium Sejmu w dniu 28 kwietnia br. wyraziło zgodę na powołanie podkomisji stałej do spraw przemysłu kosmicznego i wysokich technologii. Na członków podkomisji zostali zgłoszeni następujący posłowie: pani Olga Semeniuk-Patkowska, pani Klaudia Jachira, pan poseł Robert Jagła, poseł Rafał Komarewicz i pan poseł Waldemar Sługocki. Czy są jakieś uwagi lub pytania do zaproponowanego składu osobowego podkomisji? Nie widzę.

Jeśli nie usłyszę sprzeciwu, uznam, że Komisja Gospodarki i Rozwoju powołała podkomisję stałą do spraw przemysłu kosmicznego i wysokich technologii w zaproponowanym składzie. Nie słyszę sprzeciwu.

Na tym wyczerpaliśmy porządek dzienny, zamykam posiedzenie Komisji. Bardzo państwu dziękuję.