Podkomisja stała do spraw transportu kolejowego, obradująca pod przewodnictwem poseł Barbary Oliwieckiej (Centrum), przewodniczącej podkomisji, zrealizowała następujący porządek dzienny:
– Małaszewicze jako kolejowa brama Unii Europejskiej – bariery celne (dług celny), operacyjne i infrastrukturalne dla przewozów towarowych na szlaku Azja–Europa.
W posiedzeniu udział wzięli: Grzegorz Kozłowski dyrektor Departamentu Ceł Ministerstwa Finansów, Szymon Grygiel naczelnik wydziału w Departamencie Kolejnictwa Ministerstwa Infrastruktury wraz ze współpracownikami, Bogusław Gromadzki zastępca dyrektora ds. cła i granicy Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, Michał Mokrzański dyrektor Biura Przygotowania Inwestycji w Centrali PKP Polskie Linie Kolejowe SA wraz ze współpracownikami, Piotr Sulima dyrektor Biura Zarządzania Strategicznego PKP SA wraz ze współpracownikami, Jadwiga Sołtysek zastępca dyrektora Biura Obsługi Prawnej PKP Cargo SA wraz ze współpracownikami, Olga Palczewska-Wielińska doradca podatkowy DB Cargo Polska SA wraz ze współpracownikami, Leszek Borowiec prezes zarządu PKP Linia Hutnicza Szerokotorowa sp. z o.o. wraz ze współpracownikami, Iwona Dmitruk-Dudkiewicz dyrektor Pionu Agencji Celnych PKP Cargo Connect sp. z o.o. wraz ze współpracownikami, Łukasz Tomaszewski dyrektor Biura Utrzymania Infrastruktury Kolejowej Cargotor sp. z o.o. wraz ze współpracownikami, Dorota Zaremba członek zarządu DB Cargo Border Agent sp. z o.o. wraz ze współpracownikami, Joanna Kujko dyrektor oddziału RTSB GmbH Rail Transportation Service Broker sp. z o.o. wraz ze współpracownikami, Adrian Furgalski prezes zarządu Zespołu Doradców Gospodarczych TOR, Agnieszka Lewocka-Szcześniak prezeska zarządu stowarzyszenia Women in Rail, Jakub Majewski prezes zarządu Fundacji ProKolej wraz ze współpracownikami, Bartłomiej Winnicki przewodniczący Krajowego Sekretariatu Kolejarzy NSZZ „Solidarność 80”, Sławomir Nowosz wiceprzewodniczący Zarządu Głównego Związku Zawodowego Kolejarzy Okręgu Centralnego, Jarosław Mystkowski przedstawiciel Porozumienia Polskich Przedsiębiorców „Zjednoczony Wschód” wraz ze współpracownikami, Andrei Sakalouski prokurent Eurotrans sp. z o.o. wraz ze współpracownikami, Paulina Wojtal doradca podatkowy z Nexia Advicero oraz Katarzyna Wojciechowska radca prawny Polskiej Izby Spedycji i Logistyki.
W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Jakub Sindrewicz i Patrycja Wierzbicka – z sekretariatu Komisji w Biurze Komisji Sejmowych.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Otwieram posiedzenie podkomisji stałej do spraw transportu kolejowego Komisji Infrastruktury.
Witam wszystkich zaproszonych gości. Stwierdzam kworum.
Przedmiotem dzisiejszego posiedzenia zgodnie z przedstawionym porządkiem będzie: Małaszewice jako kolejowa brama Unii Europejskiej – bariery celne, operacyjne i infrastrukturalne dla przewozów towarowych na szlaku…
Przewodniczący Krajowego Sekretariatu Kolejarzy NSZZ „Solidarność 80” Bartłomiej Winnicki:
Pani przewodnicząca, tylko chciałem zaznaczyć: Małaszewicze.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Przeczytałam „Małaszewice”, z błędem, tak?
Przewodniczący KSK NSZZ „Solidarność 80” Bartłomiej Winnicki:
Tak.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Tak, oczywiście: Małaszewicze. Dziękuję za czujność. To jest częsty lapsus, literówka czy czeski błąd. Oczywiście trzeba być czujnym.
Szanowni państwo, pozwolę sobie przywitać wszystkich gości, ale personalnie z urzędów, a jeżeli chodzi o firmy, jakie są z nami, wszystkich państwa wymienię, natomiast przy zabieraniu głosu bardzo proszę pamiętać o tym, żeby przedstawiać się do protokołu, dobrze? To jest bardzo ważne.
Bardzo serdecznie witam przedstawicieli Ministerstwa Infrastruktury: pana Szymona Grygiela, naczelnika wydziału w Departamencie Kolejnictwa; pana Pawła Stanickiego, głównego specjalistę w Departamencie Nadzoru Właścicielskiego; pana Tomasza Dołowy, głównego specjalistę Wydziału Europy Środkowo-Wschodniej, Kaukazu i Azji Centralnej Departamentu Współpracy Międzynarodowej w MI. Witam przedstawicieli Ministerstwa Finansów. Jest z nami pan Grzegorz Kozłowski – bardzo mi miło – dyrektor Departamentu Ceł, pan Bogusław Gromadzki, zastępca dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie. Witam przedstawicieli PKP SA: pana Piotra Sulimę i pana Marcina Zarembę, naczelnika Wydziału Analiz Strategicznych PKP SA. Są z nami również przedstawiciele PKP PLK: pan Michał Mokrzański i pan Paweł Skowroński, zastępca dyrektora Biura Strategii. Pan Mokrzański jest dyrektorem Biura Przygotowania Inwestycji.
Szanowni państwo, są z nami – i tu wymienię wszystkie firmy, które się zgłosiły – przedstawiciele PKP LHS, PKP Cargo SA, przedstawiciele Cargotor sp. z o.o., PKP Cargo Connect, DB Cargo Polska, DB Cargo Border Agent, przedstawiciele RTSB GmbH Rail Transportation Service Broker. Mamy też przedstawicieli strony społecznej, czyli pana Adriana Furgalskiego, prezesa Zespołu Doradców Gospodarczych Tor, prezesa i członków Fundacji ProKolei, w tym pana Jakuba Majewskiego. Jest z nami Kamil Sikora, również pani Katarzyna Wojciechowska, radca prawny Polskiej Izby Spedycji i Logistyki. Jest z nami prezeska zarządu Women in Rail, pani Agnieszka Lewocka-Szcześniak. Jest też z nami oczywiście przewodniczący Krajowego Sekretariatu Kolejarzy NSZZ „Solidarność 80”, pan Bartłomiej Winnicki. Jest z nami członek Rady Krajowej Federacji Związków Zawodowych Kolejarzy, pan Sławomir Nowosz. Mamy też przedstawicieli Eurotrans sp. z o.o. Nie wymieniłam jeszcze pani Pauliny Wojtal, doradcy podatkowego.
Szanowni państwo, jest nas dość dużo. Żeby posiedzenie było merytoryczne, musi też być dynamiczne i nie za długie. Chciałabym, bo po to są te podkomisje, żebyście wszyscy państwo mogli wypowiedzieć się w temacie, który jest bardzo istotny, strategiczny. Wszyscy o tym wiemy. Nie musimy sobie powtarzać, jak ważnym, strategicznym punktem na naszej mapie jest port Małaszewicze, jak zyskuje na tym Polska. O tym świadczą oczywiście plany inwestycyjne, które są realizowane w porcie, ale dobrze też wiemy – i te informacje do mnie dotarły – jakie bariery stoją na przeszkodzie do rozwoju tego portu, ale też do rozwoju firm, które tam operują, współpracują. Powiem szczerze, że kiedy pierwszy raz usłyszałam o barierach celnych, to myślałam, że jest to jakiś żart, prowokacja. Trudno było w to uwierzyć. To brzmi trochę absurdalnie, dlatego chciałam to wyjaśnić u źródła i usłyszeć państwa głos: strony przedsiębiorców, strony urzędowej, strony społecznej, po to, żeby jak najszybciej rozwiązywać wszelkie problemy, które są przeszkodą w rozwoju portu Małaszewicze.
Żebyśmy mieli pełny obraz tej sytuacji, proponuję zacząć nie od tej najbardziej emocjonującej i problematycznej kwestii, jaką jest dług celny, ale od barier infrastrukturalnych, bo dobrze wiemy, że bez infrastruktury port nie będzie się rozwijał. Jak pokazują dane, początek 2026 r. to okres stabilizacji tej sytuacji po zmianach właścicielskich, po nowym systemie finansowania. Papierkiem, który dobrze sprawdza ważność inwestycji, zawsze są pieniądze, jakie są przekazywane na te inwestycje. W tym roku na rozbudowę miało być wykorzystane ponad 220 mln zł, w kolejnych latach prawie 1 mld zł: w 2027 i 2028 r. 900 i 800 mln zł.
W pierwszej kolejności oddałabym głos przedstawicielom PLK – jeżeli już mamy prezentację, to wyświetli się również prezentacja – żeby powiedzieli nam, na jakim jesteśmy etapie, jeżeli chodzi o rozwój infrastruktury. Bardzo proszę o zwięzłą wypowiedź, bo, jak zaznaczyłam, nie jest to sednem naszego dzisiejszego spotkania, ale jest to bardzo ważne tło. Oddaję głos. Rozumiem, że jako pierwszy głos zabierze pan Michał Mokrzański, dyrektor Biura Przygotowania Inwestycji PKP PLK. Dziękuję.
Dyrektor Biura Przygotowania Inwestycji w Centrali PKP Polskie Linie Kolejowe SA Michał Mokrzański:
Dziękuję bardzo. Dzień dobry państwu. Tak jak wspomniała pani przewodnicząca, od stycznia tego roku możemy szukać synergii działań ze strony Polskich Linii Kolejowych oraz Cargotor ze względu na fakt, że Cargotor jest naszą szóstą od tego czasu spółką zależną. To pozwoliło nam spojrzeć kompleksowo na działania inwestycyjne, które dotychczas były prowadzone przez obydwa podmioty. Ze strony PLK jest to inwestycja w ramach tzw. stacji Terespol Szerokotorowy. Jeśli chodzi o działania inwestycyjne po stronie Cargotor, jest to kompleksowe podejście do rejonu przeładunkowego Małaszewicze. W tym czasie, który mamy do dziś, udało nam się wspólnie wypracować zakres – tak przez nas nazywanej – fazy I działania pod kątem zadań inwestycyjnych, która obejmuje całe zadanie PLK związane z Terespolem Szerokotorowym.
Jeśli chodzi o zakres inwestycji po stronie Cargotor, jest to przede wszystkim naprawa główna linii kolejowej nr 450. Zidentyfikowaliśmy, że ten zakres rzeczowy jest wystarczający do usunięcia właśnie tego, o czym wspomina pani przewodnicząca, w zakresie barier infrastrukturalnych. To natomiast powinno iść w parze z modernizacją stacji kolejowych, czyli stacji Kobylany, stacji Kobylany Zachodnie, także budowy nowej stacji Zaborze czy budowy nowej mijanki wolny obszar celny. Uzupełniające do tego zakresu zadań są działania w zakresie automatyki kolejowej na istniejących stacjach. To Chotyłów, Bór w węźle Mętraki, w węźle Popiel. W ocenie zarówno Cargotor, jak i PLK ten zakres inwestycyjny – też w uzupełnieniu do prac na przejazdach kolejowych – pomoże nam uzyskać to, co jest potrzebne, czyli znieść ograniczenia infrastrukturalne, które napotyka się w momencie, kiedy ma się nie tylko obecną liczbę pociągów, ale też prognozowaną przy zakładanym na etapie przygotowania inwestycji wzroście ruchu kolejowego. Koordynacja nie dotyczy tutaj tylko zakresów. Rozpoczęły się już działania na gruncie. Od tego roku Cargotor może korzystać ze środków programu utrzymaniowego.
Jakie działania toczą się już obecnie? Tutaj chętnie oddam głos przedstawicielowi Cargotor. Proszę bardzo.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Bardzo proszę. Rozumiem, że chce pan dopełnić wypowiedź, tak?
Dyrektor Biura Utrzymania Infrastruktury Kolejowej Cargotor sp. z o.o. Łukasz Tomaszewski:
Tak.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Bardzo proszę.
Dyrektor biura Cargotor sp. z o.o. Łukasz Tomaszewski:
Pani przewodnicząca, szanowni państwo, Łukasz Tomaszewski, Biuro Utrzymania Infrastruktury Kolejowej Cargotor.
Uzupełniając wypowiedź pana dyrektora, rzeczywiście, jeżeli chodzi o zakres przedsięwzięcia czy zakres inwestycji, mamy to dopracowane i uwzględniliśmy wszystkie niezbędne działania, które pozwolą nam na wyeliminowanie wąskich gardeł, jeżeli chodzi o układ normalnotorowy i układ szerokotorowy.
Odnosząc się natomiast do kwestii uzupełnienia tej wypowiedzi, bardzo ważnym zdarzeniem, które miało miejsce w tym roku, była możliwość przystąpienia spółki Cargotor do programu utrzymaniowego i możliwość rozpoczęcia korzystania ze środków publicznych w ramach programu utrzymaniowego. Zwróciliśmy szczególną uwagę na potrzeby bieżące infrastruktury kolejowej Rejonu Przeładunkowego Małaszewicze, na najpilniejsze potrzeby remontowe, jeżeli chodzi o stan techniczny, wąskie gardła, jeżeli chodzi o ograniczenia prędkości, ale również na to, z czym od wielu lat się borykaliśmy, czyli zaległości utrzymaniowe wynikające z ograniczoności działania w ostatnich latach. Te środki mają na celu zrealizować zalecenia czy decyzje administracyjne, które były wydawane na tę infrastrukturę.
W pierwszej kolejności skupiliśmy się na odcinkach układów torowych, które bezpośrednio znajdują się na styku z linią nr 2 Warszawa Zachodnia – Terespol. To są linie kolejowe nr 865, 866 i 867. Chcemy zapewnić płynność wjazdu i wyjazdu na sieć kolejową kraju, żeby po stronie normalnotorowej całego Rejonu Przeładunkowego Małaszewicze nie było wąskich gardeł. Mówimy przede wszystkim o zniesieniu ograniczeń prędkości, które występują wewnątrz rejonu, a które to środki pozwolą na doprowadzenie do przywrócenia stanu pierwotnego.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Przepraszam, tylko dodam, że prezentację mamy już uruchomioną. Jeżeli chcecie państwo coś pokazać, to można to jakoś… Panie Jakubie, to pan, jak rozumiem, może tym sterować, tak? Jeżeli jest jakiś slajd, który państwo chcecie pokazać, to jest ten moment.
Dyrektor biura Cargotor sp. z o.o. Łukasz Tomaszewski:
To możemy przejść dalej, jeżeli można. Tutaj możemy się chwileczkę zatrzymać.
Jeżeli chodzi o środki na utrzymanie infrastruktury kolejowej, to w ramach programu korzystamy z trzyletniego budżetu o wartości 116 mln zł na utrzymanie infrastruktury. W tym momencie realizujemy prace na układzie torowym o wartości kontraktowej ok. 30 mln zł. Jest to blisko 9 km torów i układy rozjazdowe w przebiegu linii kolejowych, które wymieniłem. W następnej perspektywie czasowej w ramach przyznawanych środków do czasu uruchomienia fazy I działań inwestycyjnych planujemy podtrzymywać wydatkowanie na tym poziomie w ramach udzielonego finansowania i utrzymywać trend kompleksowej wymiany nawierzchni na ok. 9 km torów rocznie, ze skupieniem głównie na działania w rejonie stacji Małaszewicze w części centralnej.
Możemy przejść dalej. To, o czym mówię, to jest etap I. To są działania, które aktualnie są realizowane na infrastrukturze kolejowej. Możemy przejść dalej. Tutaj mamy przykładowe realizacje. W chwili obecnej jesteśmy na etapie kompleksowej wymiany nawierzchni w torach szlakowych linii nr 865, 866 i 867. Skupiamy się na najważniejszych układach stacyjnych, które wpływają na możliwość zapewnienia ciągłości prowadzenia ruchu kolejowego.
Możemy przejść dalej. W zasadzie to w dużym skrócie. Etap II to kontynuacja prac w ramach programu utrzymaniowego w 2027 r. na układzie torowym stacji Małaszewicze celem zniesienia ograniczeń prędkości i zapewnienia sprawnej możliwości terminali w układzie normalnotorowym w rejonie.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie. To faktycznie było jak w pigułce. Proszę nam jeszcze powiedzieć, jeżeli chodzi o harmonogram, kiedy przewidujecie państwo zakończenie całej inwestycji, modernizacji i jakie są prognozowane wzrosty przepustowości i wszystkich innych czynników.
Dyrektor biura Cargotor sp. z o.o. Łukasz Tomaszewski:
Jeżeli chodzi o harmonogram, możemy spojrzeć na dwa wymiary. Pierwszy mamy harmonogram dla działań inwestycyjnych, na które mamy wydane pozwolenie na budowę. Szacujemy, że faza I, o której wspominał pan dyrektor, to jest czas realizacji ok. pięciu lat od uruchomienia finansowania na to przedsięwzięcie. We wstępnych prognozach zakładamy rozpoczęcie, powiedzmy, na przełomie 2027 i 2028 r., w zależności od postępu prac, natomiast działania komplementarne, które się dzieją i są w ramach harmonogramu bieżącego, w ramach potrzeb utrzymaniowych, mamy opracowane i rozpisane w tzw. planie dziesięcioletnim działań utrzymaniowych na infrastrukturze kolejowej. Będziemy go systematycznie realizować w ramach przyznawanych środków jako działanie komplementarne do tego, co wydarzy się w ramach działań inwestycyjnych. Dziękuję.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie.
Tylko zapytam, czy do kwestii infrastruktury macie państwo jakieś pytania, żebyśmy konkretnie zamknęli ten temat, jeżeli chodzi o samą infrastrukturę. Bardzo proszę, tylko oczywiście proszę się przedstawić.
Prokurent Eurotrans sp. z o.o. Andrei Sakalouski:
Dzień dobry. Andrei Sakalouski, Eurotrans.
Mam pytanie. Ile środków, które będą wydzielone w ciągu trzech lat… będą naprawione… jaki procent na naprawę szerokich torów w Małaszewiczach?
Dyrektor biura Cargotor sp. z o.o. Łukasz Tomaszewski:
Jeżeli chodzi o przydzielane środki w ramach programu utrzymaniowego, nie obejmują one tutaj działań w obrębie toru szerokiego. Te działania są koncentrowane na infrastrukturze kolejowej, która jest udostępniana przewoźnikom kolejowym na zasadach minimalnego dostępu, i to jest główny obiekt, na który alokujemy te środki, natomiast sam program pozwala nam stworzyć w ramach spółki przestrzeń na wygospodarowanie budżetu przynajmniej w minimalnym zakresie, żeby utrzymywać przepustowość i przejezdność po układzie szerokotorowym. Na ten moment, jeżeli chodzi o wjazd do stacji Kobylany, każdy przewoźnik może skorzystać i dostęp do infrastruktury ze strony linii nr 60 Terespol – granica państwa… Tutaj zjazd z Polskich Linii Kolejowych i wjazd do stacji Kobylany jest możliwy i jeździmy bez ograniczeń. Oczywiście to, jeżeli chodzi o dostęp, natomiast nie mówię o samych barierach wynikających ze stanu technicznego infrastruktury, bo one są, i to dość istotne.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
OK. Chce pan dopytać, tak? Bardzo proszę.
Prokurent Eurotrans sp. z o.o. Andrei Sakalouski:
Dziękuję bardzo. My z Cargotorem bardzo dobrze współpracujemy w zakresie przepustowości, ale z naszej strony jest taka wizja, że jak szeroki tor nie będzie doinwestowany i naprawiony, jak nie będzie też podniesiona prędkość przepustowości, to naprawa po normalnym torze nie załatwi całej sytuacji w Małaszewiczach. To wszystko, co chciałem powiedzieć. Dziękuję bardzo.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie.
Szanowni państwo, jeżeli te tematy mamy już nakreślone, jeżeli chodzi o inwestycje stricte w infrastrukturę utrzymaniową, modernizację, to myślę, że kluczowe jest to, żebyśmy przeszli teraz do tematu innych barier, barier celnych, operacyjnych.
Polska Izba Spedycji i Logistyki apelowała… Przynajmniej taki sygnał do mnie dotarł jako pierwszy o bardzo niepokojących praktykach Krajowej Administracji Skarbowej, które polegają na obciążaniu przewoźników kolejowych należnościami wynikającymi z długu celnego innych podmiotów w łańcuchu dostaw. Wiem, że jest to dość skomplikowana, ale też niezrozumiała procedura.
Proponowałabym przyjąć taki porządek, żeby najpierw wypowiedzieli się przedsiębiorcy, strona społeczna, a potem poproszę przedstawiciela Ministerstwa Finansów i Krajowej Administracji Skarbowej o odniesienie się do tego. Wtedy ewentualnie będzie druga runda pytań. Bardzo też proszę, żebyśmy pilnowali czasu. Myślę, że po pięciu minutach będę sygnalizować, że czas minął, ale oczywiście proszę też się nie powtarzać i wsłuchiwać się w swoje rozmowy, dobrze? Kto z państwa chciałby zabrać głos w tej sprawie jako pierwszy? Bardzo proszę, tylko proszę przedstawić się do protokołu.
Radca prawny Polskiej Izby Spedycji i Logistyki Katarzyna Wojciechowska:
Polska Izba Spedycji i Logistyki, Katarzyna Wojciechowska, radca prawny.
Na początku chciałam podkreślić, że PISiL nie kwestionuje potrzeby skutecznego zwalczania oszustw celnych ani obowiązku ochrony interesów finansowych Polski, co jest oczywiste. Nie kwestionujemy również tego, że unijny kodeks celny nakłada konkretne obowiązki na zgłaszających, na osoby uprawnione do korzystania z procedury tranzytu, przewoźników, odbiorców i inne podmioty uczestniczące w procedurach celnych. Problem, który dostrzegamy, dotyczy natomiast sposobu, w jaki na podstawie art. 79 UKC przypisywana jest odpowiedzialność poszczególnym uczestnikom łańcucha logistycznego.
W wydawanych decyzjach organy celne przyjmują, że jeżeli dokumentacja wskazywała na jeden rodzaj towaru, a po kilku latach ustalano, że faktycznie przewożony był inny towar, to rzeczywisty towar nie został prawidłowo przedstawiony organowi celnemu, objęty czasowym składowaniem ani zgłoszony do właściwej procedury. W konsekwencji organ stwierdza powstanie długu celnego na podstawie art. 79 ust. 1 lit. a unijnego kodeksu celnego. To jest pierwszy poziom analizy: czy doszło do niewypełnienia obowiązku celnego i czy w ogóle powstał dług.
Dopiero drugi poziom dotyczy tego, kto jest realnie dłużnikiem. Art. 79 ust. 3 UKC rozróżnia kilka kategorii podmiotów. W lit. a chodzi o osobę, która sama była zobowiązana do wykonania konkretnego obowiązku. W decyzjach organ stosuje te postawy m.in. wobec podmiotów składających PDS, DSK czy zgłoszenie T1, jeżeli uznaje, że naruszyły własne obowiązki wynikające z przepisów celnych. Organ wskazuje przy tym, że przy tej podstawie odpowiedzialność ma charakter obiektywny i kwestie świadomości lub dobrej wiary nie przesądzają o jej powstaniu. Art. 79 ust. 3 lit. b dotyczy natomiast podmiotów, które nie były bezpośrednim adresatem danego obowiązku, ale działały na rzecz osoby zobowiązanej lub uczestniczyły w działaniu prowadzącym do niewypełnienia obowiązku, a jednocześnie wiedziały lub powinny wiedzieć o naruszeniu.
Właśnie dlatego uważamy, że te sprawy wymagają bardzo precyzyjnego rozróżnienia ról poszczególnych uczestników. Nie można wszystkich podmiotów traktować jednakowo tylko dlatego, że uczestniczyły w jednym łańcuchu dostaw. Trzeba najpierw ustalić, jaki konkretny obowiązek został naruszony, na kim on ciążył, a dopiero potem badać, kto jeszcze uczestniczył w danym zdarzeniu i czy można mu przypisać wiedzę albo tzw. powinność wiedzy. Z decyzji wynika również, że organy oczekują od profesjonalnych uczestników rynku daleko idącej staranności. Wskazują między innymi, że przedsiębiorca mógł na podstawie art. 134 ust. 2 UKC wystąpić o rewizję towaru przed dokonaniem zgłoszenia.
To prowadzi do podstawowego pytania systemowego: Kiedy profesjonalny operator logistyczny ma obowiązek uznać, że dokumentacja, którą otrzymał od kontrahenta, jest niewystarczająco wiarygodna i powinien żądać fizycznej rewizji towaru? Czy powinien to być każdy kontener, czy dotyczy to każdej przesyłki z określonego kraju? Czy dopiero wtedy, kiedy występują konkretne sygnały ostrzegawcze, które bardzo ciężko jest wyłapać na takim etapie? To pytanie jest szczególnie ważne w sytuacji, gdy dokumentacja jest spójna, kontener jest zabezpieczony, zgłoszenie zostało przyjęte, a procedura została następnie systemowo zamknięta jako prawidłowa przez sam organ. W jednej z analizowanych spraw T1 został przyjęty bez kontroli, a urząd przeznaczenia przekazał informację o pozytywnym wyniku i prawidłowym stanie zamknięć celnych. Skoro więc organ na tamtym etapie nie jest w stanie tego wyłapać, jak ma to robić sam przewoźnik?
Nie twierdzimy oczywiście, że taki przebieg automatycznie zwalnia przedsiębiorcę z odpowiedzialności. Twierdzimy natomiast, że przedsiębiorca powinien móc z góry ustalić, jaki standard działania pozwala mu prawidłowo wykonać obowiązki wynikające z UKC i kiedy wymagane jest podjęcie dodatkowych czynności kontrolnych. Jeżeli przedsiębiorcy mają prawidłowo wykonywać swoje obowiązki, ten standard powinien być przewidywalny z góry, a nie dopiero rekonstruowany kilka lat później w decyzjach administracyjnych.
Ma to również ogromny wymiar gospodarczy. W jednej z takich analizowanych decyzji pojedynczy kontener wygenerował ponad 367 tys. zł należności celnych i ponad 163 tys. zł VAT, i to jeszcze bez odsetek. Dlatego PISiL nie postuluje generalnego wyłączenia przewoźników, spedytorów czy operatorów z odpowiedzialności. Postulujemy natomiast, po pierwsze, bardzo precyzyjne rozróżnianie podstaw odpowiedzialności poszczególnych uczestników, zwłaszcza z art. 79 ust. 3 lit. a i b, po drugie, wypracowanie jasnego standardu dotyczącego tego, kiedy profesjonalny uczestnik obrotu powinien podjąć dodatkową weryfikację dokumentów lub wystąpić o rewizję tego towaru. Rozumiemy, że każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie, natomiast takie standardy umożliwiają przedsiębiorcom zabezpieczenie się na przyszłość. Dziękuję bardzo.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie.
Mam pytanie. Ilu z państwa ten problem dotyczy? Na ilu z państwa zostanie nałożona kara? Chciałabym jeszcze dopytać o całą tę procedurę, bo to jest kluczowe pytanie. Kiedy mówimy o odpowiedzialności przewoźnika? Gdzie jest granica pomiędzy obowiązkiem, od którego, jak słyszę, żaden przewoźnik nie chce się wymigiwać, a możliwościami przewoźnika? Jak rozumiem, nie można traktować każdego klienta jako potencjalnego oszusta, bo albo wtedy otwieranie kontenerów, weryfikacja jest standardową procedurą każdego przewoźnika… to, co – powiedzmy sobie szczerze – jak wpłynie na konkurencyjność portu Małaszewicze…. Albo wprowadzamy taką procedurę dla wszystkich, czyli wszystkich traktujemy jako potencjalnych oszustów, albo – tak jak pani apelowała – wprowadzamy jakiś standard, i to nie wstecz, ale na przyszłość.
Mam jeszcze pytanie. Jeżeli organy celne zamykają dokumentację i mają w swoim zakresie ustawowym weryfikację stanu faktycznego, czyli rozumiem, że nie zawsze jest to kontrola szczegółowa, ale jest ta weryfikacja stanu faktycznego – rozumiem, że czasem ona się sprowadza tylko do przeliczenia liczby kontenerów czy liczby jakichś urządzeń, są ewidentne uchybienia, skoro ten towar trafia potem do dalszego obiegu – to gdzie tutaj jest rzetelność służb państwowych? Jest też pytanie o odpowiedzialność przewoźników. Chciałabym poznać skalę tego problemu, zanim przejdziemy do odpowiedzi.
Dla mnie jest jeszcze jedna bardzo ważna kwestia. Rozumiem, że mówimy tutaj o unijnym kodeksie celnym. Jak ta sprawa wygląda na przyszłość? Jeżeli państwo macie takie doświadczenie, to proszę powiedzieć. Dopytam też urzędników. Jak ta sprawa wygląda w Europie, w innych portach celnych?
Bardzo proszę. Ktoś tam się zgłaszał, tak? Bardzo proszę. Proszę się przedstawić do protokołu.
Prezeska zarządu stowarzyszenia Women in Rail Agnieszka Lewocka-Szcześniak:
Dzień dobry. Agnieszka Lewocka, prezes stowarzyszenia Women in Rail.
W ramach naszego stowarzyszenia mamy zespoły robocze, m.in. zespół prawny, który zajmuje się różnego rodzaju draftami dotyczącymi naszego rynku, ale też konkretnymi sytuacjami, i ta sytuacja zwróciła naszą uwagę. Pani mecenas przedstawiła to bardzo prawniczo. Właściwie tego tematu nie oceniam, ale absolutnie go popieram. My przyjrzeliśmy się temu prawniczo, ale także pod kątem biznesu. Pozwolę sobie przedstawić nasze refleksje i zadać pewne pytania, na które oczywiście nie oczekujemy teraz odpowiedzi, ale chcemy, żeby one wybrzmiały. One są oczywiście spójne z tym, co powiedziała pani posłanka.
Nasze zdanie – i to musi wybrzmieć jasno – jest spójne z tym, co pani mecenas powiedziała, że odpowiedzialność musi uwzględniać konkretną rolę przedsiębiorcy, jego obowiązki oraz rzeczywistą możliwość zapobieżenia naruszeniu. Mamy następujące pytania. Jakie konkretne naruszenia własnych obowiązków przewoźników stanowią podstawę tych decyzji? Jakie sprawy dotyczą nieprawidłowych danych handlowych przekazanych przez inne podmioty? Pytanie drugie: Jakiego standardu weryfikacji danych o wartości, klasyfikacji i pochodzeniu towarów oczekuje KAS od przewoźnika przewożącego zamknięty kontener? Pytanie kolejne: Czy przedsiębiorcy mogą otrzymać publiczne, jednolite wytyczne pokazujące, jakie czynności należytej staranności powinni wykonywać i dokumentować przewoźnicy? Kolejne pytanie już tu padło: Ile takich decyzji wydano, na jakie kwoty, za jakie okresy i jaki jest dotychczasowy wynik postępowań odwoławczych?
Chcemy poruszyć jeszcze jeden wątek. Oczywiście firma może wygrać sprawę, ale wcześniej stracić płynność. UKC stanowi, że odwołanie nie wstrzymuje automatycznie wykonania decyzji. Przewiduje jednak wstrzymanie m.in. przy obawie nieodwracalnej szkody oraz możliwość odstąpienia od zabezpieczenia przy poważnych trudnościach gospodarczych. Tu jest nasze pytanie. Jak w praktyce stosowany jest art. 45 wobec przewoźników? Ile wniosków o wstrzymanie wykonania uwzględniono i czy badane jest ryzyko utraty płynności oraz przetrwania obsługi łańcuchów dostaw w związku z wydawanymi decyzjami? Nasz postulat jest taki, aby miejsce miała szybka indywidualna ocena wniosków o wstrzymanie z uwzględnieniem tych skutków gospodarczych.
Myślę, że to na razie tyle z naszej strony. Dziękuję bardzo.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie. Bardzo proszę.
Adwokat DB Cargo Border Agent sp. z o.o. Robert Boneczko:
Dziękuję, pani przewodnicząca. Szanowni państwo, adwokat Robert Boneczko. Reprezentuję spółkę DB Cargo Border Agent, która ma siedzibę w Małaszewiczach i która od lat specjalizuje się w obsłudze dokumentacyjnej transgranicznego transportu kolejowego właśnie na wschodniej granicy Polski.
W ostatnich miesiącach spółka otrzymuje decyzje, w których jest wskazana jako jeden z podmiotów, które ponoszą solidarną odpowiedzialność za dług celny związany z wykrytymi nieprawidłowościami. Przy tym spółka DB Cargo Border Agent nie jest przewoźnikiem. Ona na zlecenie przewoźników składa przywozowe deklaracje skrócone, tzw. PDS, i deklaracje do czasowego składowania, czyli DSK. To są dokumenty informacyjne, których złożenie jest bezwzględnym obowiązkiem wynikającym z przepisów celnych, tak że żaden towar nie może wjechać na obszar celny unii bez uprzedniego złożenia dokumentu deklaracji PDS i nie może pozostawać w czasowym składowaniu bez dokumentu DSK.
Dokumentów tych nie złoży zagraniczny eksporter czy importer, bo żeby to zrobić, trzeba dysponować odpowiednią infrastrukturą informatyczną czy wykwalifikowanym personelem. W szczególności deklaracja PDS musi być dokonana w ściśle określonym oknie czasowym, przed przekroczeniem granicy przez towar, co czyni tę czynność faktycznie trudną do zrealizowania przez podmiot, który nie ma operacyjnej obecności na przejściu granicznym. Jedynym podmiotem, który jest zdolny do efektywnego i terminowego złożenia tych deklaracji, jest podmiot, który jest wyspecjalizowany i obsługuje logistykę transgranicznego transportu kolejowego, czyli taki podmiot jak DB Cargo Border Agent, który dysponuje wykwalifikowanym personelem czy infrastrukturą informatyczną.
W tym kontekście te deklaracje są wypełniane właśnie przez tego typu wyspecjalizowane spółki na podstawie dokumentów handlowych, czyli faktur, listów przewozowych kolejowych, które są przekazywane przez inne podmioty. Mimo to polskie organy celno-skarbowe przyjęły interpretację, zgodnie z którą złożenie tych deklaracji – które sprowadza się w zasadzie do czynności technicznej, bo tu chodzi po prostu o przepisanie danych, które wynikają z faktury, listu przewozowego, do tych zgłoszeń – samo w sobie czyni podmiot składający dłużnikiem celnym solidarnie odpowiedzialnym za ten dług celny, jeżeli po latach, jak właśnie w tych sprawach, okazuje się, że towar, który miał rzekomo znajdować się w kontenerze, miał być według organów innym towarem. Są to wielomilionowe kwoty. Jedna sprawa dotyczy jednego kontenera. Nie chodzi tylko o podstawowe cło. Mamy cło wyrównawcze, cło antydumpingowe, jest od tego oczywiście VAT i odsetki od każdej z tych kwot. Według organów spółka składająca PDS i DSK ma solidarnie za te kwoty odpowiadać, mimo że pierwotnie ktoś inny wygenerował tę nieprawidłową dokumentację, ktoś inny sprowadził te towary, ktoś inny odebrał.
Organ celno-skarbowy przyjmuje w tych sprawach, że odpowiedzialność podmiotu składającego PDS i DSK w zasadzie ma charakter absolutny, na zasadzie ryzyka. W ogóle abstrahuje od kwestii działania spółki w dobrej wierze, tego, że opierała się na dokumentacji, która była spójna, bo w tej dokumentacji jest informacja o wadze, o liczbie towarów. Na podstawie tych danych trudno było dostrzec jakiekolwiek nieprawidłowości. Organ w zasadzie zrównuje odpowiedzialność podmiotu składającego PDS i DSK z odpowiedzialnością podmiotów, które świadomie uczestniczyły w tym zorganizowanym procederze.
Problem ten nie dotyczy spółki DB Cargo Border Agent. On dotyczy całego sektora, a w zasadzie sięga nawet dalej, dlatego że jedyną racjonalną reakcją rynku na utrzymanie aktualnej linii interpretacyjnej jest całkowita rezygnacja wyspecjalizowanych podmiotów ze świadczenia usług polegających na składaniu PDS i DSK. Tutaj właśnie, szanowni państwo, dochodzimy do istoty problemu. Skutkiem tego będzie całkowite zablokowanie jednej z kluczowych dróg towarowych łączących Azję z Europą Środkową, bo przyjęta przez organy odpowiedzialność za dług celny na zasadzie ryzyka – w zasadzie odpowiedzialność absolutna – jest niemożliwa do skalkulowania w cenie, jest niemożliwa do ujęcia w jakiejkolwiek formie ubezpieczenia. Obecny sposób stosowania prawa przez organy celno-skarbowe, który polega na obciążeniu odpowiedzialnością za dług celny tego typu podmioty, prowadzi do dezorganizacji obsługi celnej na wschodniej granicy unii.
Końcowa kwestia jest taka, że spółka w toku trwających sporów informowała o tych problemach organy naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej, wskazywała także na sektorowy charakter problemu. Odpowiedź, jaką dostaje, jest następująca: proszę się odwoływać, proszę składać skargi do sądów administracyjnych. Proszę zauważyć, że decyzja określająca dług celny jest wykonalna na etapie pierwszej instancji, tak jak wskazała moja przedmówczyni, a decyzja określająca VAT – na etapie drugiej instancji. Żeby dotrwać do postępowania sądowo-administracyjnego, trzeba jakoś te zobowiązania uregulować czy wstrzymać wykonanie. Abstrahując od tego, że postępowanie sądowo-administracyjne aktualnie trwa bardzo długo, nawet jeżeli wyrok pierwszej instancji będzie korzystny dla spółek, to zapewne organ będzie wnosić skargi kasacyjne i to będzie trwać kolejne trzy, cztery lata, a te zobowiązania muszą być jednak zapłacone. Tak jak powiedziałem, to są wielomilionowe kwoty. W zasadzie jedyne rozwiązanie polega na tym, żeby złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Wiadomo, że jak się to zrobi, to spółki nie dotrwają do czasu rozstrzygnięcia tych sporów przed sądami administracyjnymi. Dziękuję.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie. Bardzo proszę.
Radca prawny DB Cargo Polska SA Magdalena Saja:
Magdalena Saja, radca prawny, reprezentuję DB Cargo Polska SA. Oczywiście zgadzamy się ze wszystkimi naszymi przedmówcami co do argumentacji prawnej. Chciałabym jeszcze zwrócić uwagę na aspekt praktyczny.
Jak pani przewodnicząca słusznie zwróciła uwagę, wykonywanie obowiązków, które wynikają z przepisów prawa, nie podlega dyskusji. Należy jednakże zobaczyć możliwości praktyczne wykonania pewnych obowiązków, to, jak wygląda możliwość wykonania obowiązku czy wnioskowania do organu celnego o wykonanie obowiązku przez ten organ na podstawie art. 134 polegające na zbadaniu zawartości kontenerów, bo najczęściej do tego mogłaby się sprowadzić weryfikacja dokumentacji, w którą nikt z podmiotów uczestniczących w łańcuchu nie ma prawa ingerować, z zawartością kontenerów. Te kontenery są zaplombowane. Do czego prowadzi zerwanie plomby? Do odpowiedzialności karnej, skarbowej przewoźników i wszystkich podmiotów uczestniczących w łańcuchu.
Warto, żeby KAS zwróciła na to uwagę. Nie może oczekiwać od przewoźnika, nie może oczekiwać od podmiotu, który dokonuje odpowiednich zgłoszeń, weryfikacji czy przypuszczenia, że zaistniała sytuacja do weryfikacji kontenera. Nie może też oczekiwać, że my sami ten kontener otworzymy, dlatego że to wprost na podstawie art. 90 Kodeksu karnego skarbowego narażałoby ten podmiot na odpowiedzialność karną skarbową. Takiego oczekiwania nie można więc zgłaszać i w tym sensie należy ten element również wziąć pod uwagę. Jeżeli jakikolwiek podmiot mógł zapobiec tym nadużyciom, o których mówimy, i tak naprawdę zostały odkryte przez OLAF, to były to organy celne. To tylko organy celne. Być może należy ten system uszczelnić poprzez współpracę organów celnych, ale nie należy przenosić tego obowiązku na podmioty gospodarcze, które nie są w stanie udźwignąć tak ogromnych kwot i które – na co zwrócił uwagę pan mecenas – są bezradne w sytuacji, w której procedury administracyjne w Polsce trwają kilka lat, wymagalność tych kwot jest praktycznie natychmiastowa, a uzasadnienia decyzji, które zostały do tej pory wydane, nie zawierają żadnej argumentacji, która uzasadniałaby takie postępowanie organów celnych. Dziękuję.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie.
Bardzo proszę.
Przedstawiciel Eurotrans sp. z o.o. Wojciech Krok:
Wojciech Krok, reprezentuję Eurotrans.
Chciałem tylko zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt tej sytuacji. Wszystkie te kontenery, jak rozumiem, były prześwietlane od 2022 r. Clou argumentacji, którą przedstawiają organy celne, jest to, że towary nie zostały przedstawione organom. Zostały, bo w tych decyzjach, które otrzymujemy, jest wyraźnie napisane, że tam było widać, co jest w kontenerze. Żeby było jasne, jedziemy na tym samym koniu, zwracam tylko uwagę, że to nie jest tylko problem podmiotów gospodarczych, bo nawet jeżeli nawet nie wygramy tego na poziomie administracyjnym czy sądowo-administracyjnym, możemy wywodzić odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za zaistniałą sytuację. Wtedy ta sprawa będzie się ciągnęła, jak w tym żarcie o prawnikach. Tak jak mówię, spróbujmy wspólnie znaleźć jakieś rozwiązanie w tej sytuacji. Rozumiem, że z drugiej strony jest Komisja Europejska, która wymaga od państwa polskiego tych pieniędzy, ale może jesteśmy w stanie znaleźć jakieś rozwiązanie. Dziękuję.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie.
Bardzo proszę.
Prokurent Eurotrans sp. z o.o. Andrei Sakalouski:
Andrei Sakalouski, Eurotrans.
Chciałem jeszcze przedstawić sytuację spółki Eurotrans. Eurotrans jest przewoźnikiem kolejowym, który pracuje od 2013 r. 90% przewozów robimy w Małaszewiczach. Obsługujemy akurat połączenie szerokiego toru i normalnego toru. W spółce pracuje 110 pracowników. Na dzień dzisiejszy mamy 54 sprawy z 2021 i 2022 r. To 54 kontenery z rowerami elektrycznymi, które były przewiezione jako rowery sportowe, jakieś inne rowery pod innym kodem. Mamy dług, który jest przypisany do spółki, który przewyższa więcej niż dwa razy cały majątek i środki spółki. To znaczy, że jak te decyzje dojdą do wykonalności, to spółka przestanie istnieć i zostanie tylko możliwość obrony w sądzie, ale nie będzie żadnej działalności, nie będzie żadnych podatków, a pracownicy też nie będą mieli pracy. Na dzień dzisiejszy taką mamy wizję przyszłości. To wszystko. Dziękuję.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie.
Bardzo proszę
Koordynator ds. transportu kolejowego i spraw celnych RTSB GmbH Rail Transportation Service Broker sp. z o.o. Łukasz Dragun:
Dzień dobry. Łukasz Dragun, RTSB. Jestem również przewodniczącym Rady Gminy Terespol, na terenie której leżą Małaszewicze, więc temat jest nam bliski również samorządowo.
Szanowni państwo, chciałem zwrócić uwagę… Myślę, że dyrekcja – i ministerstwo – wypowie się o tym, ile takich decyzji w sumie wydała, natomiast jest ich bardzo dużo. Myślę, że skala problemu jest nie milionowa, a miliardowa. Uchybienia? Jak najbardziej. Myślę, że w tym momencie można byłoby śmiało zarzucić uchybienia również organom celno-podatkowym w postaci tego, że posiadając wiedzę o tym, że kontenery przejeżdżają, wiedząc, jakie towary przejeżdżają, nie zatrzymały tego procederu na samym początku. Pozwalały trwać kilka lat temu podmiotom, które nie podchodziły do tego rzetelnie, ale to na pewno nie są te podmioty, które w większości występują w decyzjach, ponieważ większość z tych podmiotów nie miała i nie mogła mieć wiedzy o tym, co w tych kontenerach się znajduje. Kontenery są zaplombowane – jak mówili przedmówcy – chińskimi plombami chińskich organów celnych, z którymi Polska i Unia Europejska ma podpisane umowy. Nie ma więc możliwości, żeby podmiot nie wierzył organom celnym innych krajów, z którymi organy polskie podpisują umowy. To jest pierwsza rzecz.
Drugą rzeczą jest to, że w decyzjach dziwnym trafem nie występuje również sam organ celny do solidarnej zapłaty długu celnego, który posiadał wiedzę o tym, jaki towar jest. Podmioty, które tam występują, nie miały wiedzy, natomiast organ celny wiedział, więc solidarnie również powinien być obciążony za dług celny.
Jeżeli chodzi o odwołanie, była o tym mowa. Największym problemem z punktu samorządowego, na który należy zwrócić uwagę, jest to, jakie bezrobocie czeka nas w najbliższej przyszłości, bo myślę, że decyzje, które są z natychmiastowym rygorem wykonalności, spowodują to, że firmy po prostu zaczną się likwidować, ogłaszać upadłość. Innego wyjścia nie będą miały. Nie ma możliwości praktycznych, żeby w Małaszewiczach otworzyć każdy kontener, a przynajmniej te, co do których ma się wątpliwości, natomiast żaden przedsiębiorca nigdy nie da stuprocentowej pewności, że jest pewny, co w danym kontenerze jest. Towar jedzie z Chin, po drodze mogą wydarzyć się różne sytuacje. Jak organ celny również wie, kontenery są otwierane, są przemyty papierosów z Białorusi, więc nie ma nad tym pełnej kontroli. To jest rząd ponad 50 kontenerów w składzie kontenerowym. Nie wyobrażam sobie, żeby funkcjonariusz był w stanie ogarnąć nawet trzy kontenery, które będzie za sobą ciągnął, więc tym bardziej przewoźnik kolejowy nie jest w stanie upilnować tego wszystkiego.
Najważniejszą sytuacją jest to, że w swoim raporcie OLAF nie wskazywał decyzji tych organów, które występowały w decyzji, i nie obciążał, natomiast służba celna literalnie czyta przepis prawny unijnego kodeksu celnego, na którym głównie się opiera, i zarzuca to podmiotom, które faktycznie dołożyły wszelkich starań, które miały w swojej możliwości zgłosić to prawidłowo. Oczywiście jest to natomiast zrozumiałe. Unia Europejska żąda pieniędzy od Polski, Polska żąda od jakichś podmiotów, z których może to ściągnąć.
Moje kolejne pytanie jest do organów celnych. Gdzie są urzędy celne innych krajów, które potwierdzały przyjazd tego towaru, który został zadeklarowany? Dlaczego Polska nie żąda zapłaty długu celnego od innych krajów? Rozumiem, że dług celny pokrywa się w pierwszym etapie, gdzie ten towar i podmioty, które są tutaj winne, wjeżdżają na teren Unii Europejskiej, natomiast wydaje mi się, że jeżeli nasz kraj nie umie współpracować z innymi krajami, to należy nie ufać i dokładnie kontrolować wszystkie towary tutaj, na miejscu, tym bardziej że narzędzia do tego jak najbardziej posiadamy.
Myślę, że to chyba będzie tyle. Uważam, że jeżeli ta sytuacja będzie postępowała dalej, nic z tym tematem się nie zrobi, to tranzyt po prostu ominie Polskę, Małaszewicze i rozbudowę infrastruktury. Wstrzymajmy się na chwilę obecną, tak uważam, ponieważ może nie być sensu. Dziękuję bardzo.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie.
Czy jeszcze ktoś z państwa chciałby zabrać głos? Jeszcze raz, tak? Bardzo proszę. Chciałabym już przejść do…
Radca prawny DB Cargo Polska SA Magdalena Saja:
Bardzo krótko chciałabym zwrócić uwagę – bo to wybrzmiało we wszystkich odpowiedziach – że teraz jest bardzo ważny moment, żeby rozstrzygnąć tę sprawę i to, jak ona powinna być dalej procedowana, dlatego że większość decyzji w tej chwili czeka na rozpatrzenie odwołań, czyli jest na poziomie drugiej instancji. Jeżeli na poziomie drugiej instancji ten problem nie zostanie załatwiony pozytywnie, pozwalając – powiem wprost – przeżyć tym podmiotom, które w tej chwili zostały pociągnięte do odpowiedzialności, to one nie mają szansy przetrwać, dlatego że, jak wiadomo, postępowania sądowe zajmą kilka lat. Dziękuję.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie.
Zgłaszał się pan i panie. Zaraz przejdziemy do…
Naczelnik Wydziału Analiz Strategicznych PKP SA Marcin Zaremba:
Niestety nie ma możliwości regresji wobec innych organów celnych spoza UE, ponieważ Polska pobiera 25% cła na koszty clenia i w tym zawierają się również straty związane z nieprawidłowym cleniem. Zostawiamy w budżecie krajowym 25% z pobieranych ceł. Proszę o tym pamiętać.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Rozumiem. Jeszcze pani chciała, tak? Jeszcze pani nie zabierała głosu. Bardzo proszę.
Zastępca dyrektora Biura Obsługi Prawnej PKP Cargo SA Jadwiga Sołtysek:
Jadwiga Sołtysek, jestem radcą prawnym i zastępcą dyrektora Biura Obsługi Prawnej w spółce PKP Cargo.
Chciałam poznać odpowiedź ze strony służby celnej. Od jakiego momentu służba celna posiadała od OLAF, czyli urzędu ds. nadużyć finansowych, wiedzę dotyczącą procedury sprowadzenia w kontenerach z Chin tak naprawdę rowerów elektrycznych, a nie rowerów spinningowych, sportowych? Kiedy służba celna otrzymała pierwszy taki sygnał? Czy służba celna, już mając taką informację, taką wiedzę, w jakikolwiek sposób przekazała przedsiębiorcom ostrzeżenie, że odbywa się taki proceder de facto nielegalnego przemytu towarów z Chin? To są dwa pytania.
Mam kolejne pytanie. Dyskusja, która się dzisiaj toczy i w której uczestniczymy, dotyczy tego sprowadzenia w kontenerach z Chin rowerów elektrycznych, ale być może służba celna posiada już dzisiaj wiedzę o innego rodzaju towarach – które były przecież przewożone do Małaszewicz Jedwabnym Szlakiem – i dzisiaj borykamy się z postępowaniami, które dotyczą rowerów elektrycznych, a być może okaże się, że jest to również jakiś sprzęt informatyczny czy jakiegoś rodzaju inne towary, a nasze spółki, nasi przedsiębiorcy, dokonując zgłoszeń celnych, składając deklaracje czasowego składowania, de facto przepisali kody, które otrzymali od swoich kontrahentów uczestniczących w tym procederze przewozu, i tych postępowań w perspektywie najbliższej przyszłości będzie dużo, dużo więcej. Dziękuję.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie.
Szanowni państwo, teraz proponowałabym oddać głos przedstawicielom Krajowej Administracji Skarbowej i Ministerstwa Finansów. Jak wystarczy czasu, to oczywiście zrobimy drugą rundę pytań, dopytań. Widzę, że sprawa jest bardzo poważna i bardzo destrukcyjnie wpływa na polskich przewoźników. Chyba wszyscy zdajemy sobie z tego sprawę.
Padło bardzo dużo pytań. Uporządkuję sobie to, jakich konkretnie odpowiedzi oczekujemy. Po pierwsze, skala problemów, czyli kwota nałożonych kar. Czy wszystkie dotyczą rowerów elektrycznych, czy były też inne towary? Tu jest bardzo zasadne pytanie: Jak wygląda komunikacja pomiędzy podmiotami celnymi a przewoźnikami czy firmami wypełniającymi deklaracje? Czy dostają informacje na bieżąco? To jest kolejne pytanie. Powtarzam też pytanie o możliwości operacyjne przewoźników. Skoro nie mogą otwierać kontenerów, jak mają weryfikować to, co przewożą? Kluczowe jest to pytanie i to, co tutaj padło: Jeżeli OLAF nie wskazywał przewoźników jako podmioty solidarnie odpowiedzialne za dług celny, to czemu KAS czy urząd celny wskazuje akurat te podmioty? Rozumiem odpowiedzialność względem organów unijnych, jako państwo jesteśmy do tego zobowiązani, ale to nie może się odbywać kosztem polskich przedsiębiorców czy w ogóle przedsiębiorców.
Bardzo proszę. Nie wiem, kto z panów będzie chciał zabrać głos jako pierwszy. Przedstawiciel Ministerstwa Finansów, bardzo proszę.
Dyrektor Departamentu Ceł Ministerstwa Finansów Grzegorz Kozłowski:
Grzegorz Kozłowski, dyrektor Departamentu Ceł.
Szanowni państwo, na samym początku chciałbym wskazać, że ani szef Krajowej Administracji Skarbowej, ani minister finansów i gospodarki nie ma w chwili obecnej uprawnień do tego, żeby przeprowadzać kontrolę w zakresie prawidłowości postępowań prowadzonych przez niezależne organy, zarówno naczelnika urzędu celno-skarbowego, jak i dyrektora izby administracji skarbowej. Jak doskonale państwo wiecie, bo cytowaliście je dzisiaj, zgodnie z przepisami kwestie odwoławcze są wyraźnie uregulowane, kwestie sądowo-administracyjne również. W tym zakresie po stronie Ministerstwa Finansów trudno jest zająć stanowisko.
Jak zostało wspomniane podczas dzisiejszego posiedzenia, podstawą wszczęcia tak znacznej ilości postępowań odnoszących się do zgłoszeń celnych jest raport OLAF-u, który został przesłany. Tu odpowiadam zadane na sali pytanie. Ministerstwo Finansów poprzez strategiczne centrum analiz w Katowicach, a więc komórkę, która jest odpowiedzialna za bezpośrednią współpracę w zakresie obsługi komunikatów OLAF-u, otrzymało pismo przekazujące ten końcowy komunikat 11 września 2024 r. Oczywiście organy celne państw członkowskich w trakcie dochodzeń prowadzonych przez OLAF są zobowiązane do współpracy, natomiast trudno oczekiwać już na etapie wstępnego dochodzenia prowadzonego przez OLAF, że organy celne będą podejmowały czynności związane z prowadzeniem postępowań i wymiarem należności, nie znając końcowego raportu. Tak jak wspomniałem, raport OLAF dotyczy lat 2021–2022 i wskazuje na działalność przestępczą, w wyniku której dokonywane były nielegalne wprowadzenia na obszar Unii Europejskiej oraz usuwane spod dozoru celnego towary przywożone z Chin, objęte należnościami – jak zostało wskazane – a więc cłem, cłem antydumpingowym, wyrównawczym. Usunięcie spod dozoru następowało zgodnie z art. 79 i to też zostało tutaj szeroko wyjaśnione.
Szanowni państwo, nieprawdą jest, że zgłaszający, przewoźnicy nie mają takiej możliwości prawnej, aby dokonywać wstępnej weryfikacji towarów, które przewożą, które zgłaszają, co do których przejmują nawet czasowe władztwo. Przepisy unijnego kodeksu celnego wyraźnie mówią, że badanie towarów może odbyć się przed dokonaniem zgłoszenia celnego, oczywiście za zgodą organu celnego, być może w obecności organu celnego, ale taka możliwość jest. Nieuzasadnione, nieuprawnione jest powoływanie się na brak podstawy prawnej do tego, aby taka czynność była realizowana. Zgłaszający, osoby, które władają tym towarem, w celu dokonania właściwego zgłoszenia celnego, złożenia deklaracji skróconej, złożenia przywozowej deklaracji skróconej, mają uprawnienie do tego, aby dokonywać takiego badania towarów.
Zdaję sobie z tego sprawę, tak jak państwo zdajecie sobie sprawę, że fizycznie otwieranie każdego kontenera nie jest możliwe, ale, szanowni państwo, po stronie organów celnych rewizja każdego kontenera też nie jest możliwa. Doskonale zdajecie sobie sprawę i wielokrotnie interweniowaliście do Ministerstwa Finansów w sprawie przedłużających się kontroli w Małaszewiczach wtedy, kiedy organ podejmował działania związane z weryfikacją towaru, który był zgłoszony jeszcze przed zwolnieniem towaru do konkretnej procedury: czy dopuszczenia do obrotu, czy procedury tranzytu. Przerzucanie odpowiedzialności na organ celny nie do końca jest więc uzasadnione, bo, jak stanowią przepisy, każda osoba w łańcuchu logistycznym ma do wykonania odpowiednie zadania, ma też oczywiście określone prawa, natomiast organ celny – co wyraźnie podkreślam – nie ma obowiązku całkowitej, pełnej weryfikacji wszystkich towarów, które wjeżdżają przez granicę. Kontrole realizowane są na zasadzie systemowej analizy ryzyka czy analizy ryzyka podejmowanej czy prowadzonej przez funkcjonariuszy, natomiast wszystkie kontrole opierają się o wskazania analizy ryzyka.
Tak jak mówię, możliwości prawne państwo macie, tylko pytanie jest takie: Czy państwo z tych możliwości korzystacie? Jeżeli tak, to czy organ celny odmawia wykonania badania towaru, realizacji kontroli wstępnej dającej państwu wiedzę, możliwość tego, że towar, do którego otrzymaliście dokumenty, również fizycznie jest zgodny z tymi dokumentami?
Jeśli chodzi o dane statystyczne, szanowna pani przewodnicząca, dzisiaj nie jestem w stanie przekazać informacji na ten temat. Oczywiście po posiedzeniu podkomisji zbierzemy te informacje w Ministerstwie Finansów, w Departamencie Ceł i przekażemy w formie pisemnej do sekretariatu podkomisji.
Tak jak wskazałem, podstawą wszczęcia postępowań był raport OLAF-u. Oczywiście organy celne zobowiązane są do pełnej, ścisłej współpracy w celu odzyskania długu, jeżeli w wyniku prowadzonego postępowania takowy dług zostanie stwierdzony. Przepisy prawa – na to też państwo wskazywaliście – pozwalają organowi celnemu na określenie szerokiego grona dłużników w ramach przysługujących mu przepisów dotyczących solidarnej odpowiedzialności. Rolą państwa jest zaspokojenie budżetu. Oczywiście macie państwo swoje uzasadnione racje i jest to, jak myślę, jedna z niewielu sytuacji, kiedy ta solidarna odpowiedzialność jest określana tak szeroko, ale przypomnę, że mamy też do czynienia z dużą skalą, z dużą ilością zgłoszeń celnych, co do których OLAF w wyniku prowadzonego dochodzenia stwierdził przestępstwa. W tym zakresie organ celny w mojej ocenie zrealizował dyspozycje wynikające z przepisów Kodeksu celnego, natomiast oczywiście kwestią do rozstrzygnięcia – czy to na etapie drugiej instancji, czy to na etapie postępowania sądowego – jest to, czy argumenty zostały uwzględnione w całości i czy dowody, które zostały zebrane w wyniku tego postępowania, stanowiły podstawę do tego, aby takie rozstrzygnięcia wydać. Tak jak powiedziałem, ani szef KAS, ani minister finansów nie jest uprawniony do tego, żeby oceniać decyzje wydane przez oba niezależne organy.
Myślę, że jeśli chodzi o wyjaśnienie ze strony Ministerstwa Finansów, ze strony Departamentu Ceł, to na razie tyle. Bardzo dziękuję.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie.
Bardzo proszę, widzę, że państwo chcą wyjaśnić, dopytać. Chciałam zapytać, czy pan Bogusław Gromadzki, przedstawiciel Krajowej Administracji Skarbowej, na tym etapie chciałby zabrać głos i odnieść się do wcześniejszych pytań i zarzutów.
Zastępca dyrektora ds. cła i granicy Izby Administracji Skarbowej w Lublinie Bogusław Gromadzki:
Szanowni państwo, pani przewodnicząca, Bogusław Gromadzki, zastępca dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie.
Chciałbym tylko uwypuklić to, że mamy do czynienia z ogromnym oszustwem, które miało miejsce. To, co padało też z sali, tego typu postulaty, żeby organ natychmiast informował o różnego rodzaju zagrożeniach… Szanowni państwo, w tej sprawie toczy się również postępowanie karne. Nie wszystkie podmioty, nie wszystkie osoby uczestniczące w obrocie międzynarodowym są uczciwe. Jak możemy sobie wyobrażać, natychmiastowe informowanie to jest też informowanie oszustów. W momencie poinformowania, tak jak w tym przypadku… Te odprawy były w 2021 i 2022 r. Wtedy, gdy dowiedzieliśmy się o tym, ten proceder już nie działał. Wydaje mi się, że to jest istotne. Na ten moment bardzo dziękuję.
Dyrektor departamentu MF Grzegorz Kozłowski:
Jest jeszcze jedna kwestia. Chciałem zwrócić państwa uwagę na szeroko artykułowany szczególnie po wybuchu wojny w Ukrainie compliance w zakresie działalności celnej, działalności spedycyjnej. Oczywiście tak naprawdę od tego okresu ze względu na cyklicznie wprowadzane przez Komisję Europejską i państwa członkowskie sankcje temat należytej staranności wybrzmiał i w tej chwili tak naprawdę wszyscy mówimy, że dla potrzeb obsługi celnej stosowanie należytej staranności jest jak najbardziej wymagane, ale państwo prowadzicie działalności od wielu, wielu lat i robiliście to, zanim jeszcze o tej należytej staranności mówiono tak szeroko. Nie wyobrażam też sobie, żeby w swoich przedsiębiorstwach prowadzenie analizy ryzyka ze względu na partnerów, ze względu na kierunki, ze względu na rodzaj obracanego towaru nie było prowadzone. To w połączeniu z badaniem towaru, o którym mówiłem, jest w stanie pomóc państwu w realizacji obowiązków celnych, o których tutaj mówiliśmy, związanych ze złożeniem zgłoszenia celnego, z przedstawieniem właściwego towaru. Dziękuję bardzo.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie.
Trochę ad vocem powiem, że informowanie oszustów też może być prewencyjnym działaniem, a kluczowa, jak tu widzę, jest informacja. Rozumiem to, bo to jest sytuacja naprawdę strasznie skomplikowana i aż nierealistyczna, bo zarówno urząd celny, jak i przewoźnicy mogą wyrywkowo otwierać kontenery i nie trafić na przemyt. Przemyt może być w następnym kontenerze. To po pierwsze. Po drugie, przepraszam, ale chyba rolą państwa powinno być informowanie, jakie podmioty sprowadzające, eksportujące i importujące towary są na liście firm podejrzanych, zagrożonych, bo przedsiębiorcy zwyczajnie nie mają takich narzędzi, żeby prowadzić jakiś wywiad.
Moje pytanie jest takie. Jak widzę, czas, kiedy był przemyt, to lata 2021–2022, raport OLAF-u to 2024 r., kary nakładano w 2026 r. To jest ogromny zakres czasu. Czy macie informację, jak długo działał importer czy eksporter, który dopuszczał się przestępstwa? Kiedy było okienko na to, żeby ukarać właściwe podmioty odpowiedzialne za to przestępstwo? W tej chwili te działania, te procedury są destrukcyjne. Chciałabym, żebyśmy w kolejnej rundzie zastanowili się, jak z tego wyjść.
Już pomijam to, że państwo przedstawiciele MF i KAS jesteście w mniejszości, reprezentujecie stanowisko i nikt wam nie zarzuca, że złamaliście jakieś procedury. Jest wręcz przeciwnie, stosujecie je bardzo literalnie, natomiast tu potrzebna jest refleksja o tym, jak wyjść z tego impasu, nie zabijając polskich przewoźników i portu Małaszewicze, bo w tej chwili to jest największy problem. Czy są jakieś inne drogi, żeby ściągnąć ten dług celny poza przewoźnikami kolejowymi? Czy to było badane? Czy to było przedmiotem, nie wiem, prac służb i dyskusji? Aż strach pomyśleć… Państwo może nawet ściągniecie te pieniądze, ale można policzyć, ile stracimy jako państwo, ilu przewoźników upadnie, ile firm upadnie i o ile w końcu zmniejszy się przepustowość przez Małaszewicze. OK, jest dłuższa trasa, ale alternatywne trasy są dostępne.
Bardzo proszę, w drugiej rundce można odnosić się do wypowiedzi przedstawicieli KAS i MF, ale spróbujmy też poszukać jakiegoś rozwiązania. Jesteśmy w tak dobrym punkcie, że jesteśmy na etapie odwołań. Państwo złożyliście odwołania i być może trzeba będzie jeszcze spotkać się z Ministerstwem Sprawiedliwości i tutaj nakreślić ten temat. Nie zapraszaliśmy ministra sprawiedliwości, nie wskazałam takiej konieczności, ale mam w głowie taką rozmowę. Bardzo proszę, oddaję głos po raz kolejny.
Prokurent Eurotrans sp. z o.o. Andrei Sakalouski:
Na temat badania towaru chcę trochę wytłumaczyć, jak to się dzieje. Jako przewoźnik posiadamy certyfikat AEO. To oznacza, że mamy wewnętrzne procedury kontroli m.in. klientów. Mamy procedury przed tym, jak podpisać umowy. Sprawdzamy, badamy itd. W 2021, 2022 r. mieliśmy, mamy takiego klienta, spółkę RTSB. Państwo siedzą obok, bo też są na liście tych decyzji i też mają problemy z tym, żeby to wszystko zapłacić.
Jak przeprowadzimy tę procedurę, jak zbadamy naszego klienta, później podpisujemy umowę, zaczynamy wykonanie tych przewozów. Jadą w naszym kierunku chińskie kontenery. One dojeżdżają do Brześcia. Mamy dokumenty przed wjazdem kontenera do Polski, mamy te dokumenty, weryfikujemy te dokumenty, wprowadzamy do systemu, żeby poinformować urząd celno-skarbowy. W tej chwili kontenery są w Brześciu. Dopóki nie poinformujemy urzędu celno-skarbowego, ten kontener nie przyjedzie do Polski, nikt go nie otworzy, nikt fizycznie nie popatrzy, co tam jest w środku. Później, jak zgłaszamy i wysyłamy ten komunikat, odpowiedzialność ponosimy my. Kontener jeszcze nie przyjechał, jeszcze nie przekroczył granicy, jeszcze nie przejechał przez rentgen, nikt nie ma możliwości go otworzyć i popatrzeć, a już ponosimy odpowiedzialność. Jak on dojeżdża do terminalu, kontenera już nie dotykamy, bo jesteśmy przewoźnikiem, który łączy szeroki tor pomiędzy koleją białoruską a terminalem. Nie robimy tej jedynki, nie odprawiamy tego ładunku, niczego nie robimy. Jedyne, co robimy, to informujemy urząd, że będzie taki ładunek, na podstawie dokumentacji, którą dostaliśmy od naszego, weryfikowanego przez nas klienta, i teraz ponosimy za to odpowiedzialność.
Po drugie, kontener przejeżdża przez rentgen. Żeby uniknąć tej odpowiedzialności dla przewoźnika, każdy kontener musimy zgłosić, bo już ponosimy odpowiedzialność, a nie wiemy, co tam jest. My musimy to zgłosić. Jeżeli zgłaszamy wszystkie te kontenery, to po pierwsze blokujemy urząd celno-skarbowy, bo on nie jest w stanie tego obrobić, a po drugie tracimy klienta, bo klient powie: „Chiński klient oczekuje, że kontener dojedzie z Chin do Hamburga za 14 dni, a wy tracicie dwa tygodnie tylko w Małaszewiczach na weryfikację waszych klientów”, i spółka upada. Już nie ma tego przewoźnika. Jest jakiś inny, który przyjmuje to ryzyko. Taką sytuację mamy z kontrolą.
Teraz mamy sprawę OLAF-u z lat 2021–2022. Skąd wiemy, że nawet jeżeli dogadamy tam jakieś terminy i w ciągu 20 lat będziemy spłacali te nasze zadłużenia, za pół roku nie przyjdzie następny raport OLAF-u, w którym zamiast rowerów elektrycznych będzie, nie wiem, odzież, buty lub podłogi, które też są wymienione w raportach OLAF-u, które już są, i też nie będziemy ścigani za należności, których ktoś gdzieś nie zapłacił? To jest kolejny problem, bo nawet jak teraz druga instancja zdecyduje, że trzeba płacić… To kolejny temat. Wszyscy przewoźnicy, którzy są w tej sali, pracują w Małaszewiczach, mają lokomotywy na szerokim torze i tak naprawdę tych przewoźników jest pięciu, sześciu. Każdy dostanie duże, miliardowe kwoty, które zablokują ich działalność, i Jedwabny Szlak przez jakiś czas nie będzie istniał, póki nie powstaną nowe podmioty, które będą miały lokomotywy, które mogą to obsługiwać po szerokim torze. W takim sposób po decyzji drugiej instancji Jedwabny Szlak będzie na jakiś czas rozerwany, nie wiem, na jaki. To jest taki temat.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Proszę kończyć wypowiedzi, bo jeszcze jest więcej osób. Dodam, że rynek nie znosi próżni, więc jakakolwiek przerwa dla Małaszewicz może mieć fatalne konsekwencje. Bardzo proszę.
Koordynator ds. transportu kolejowego i spraw celnych RTSB GmbH Rail Transportation Service Broker sp. z o.o. Łukasz Dragun:
Szanowni państwo, doprecyzuję. Art. 127 ust. 3 unijnego kodeksu celnego: „Przed wprowadzeniem towarów na obszar celny Unii składa się przewozową deklarację skróconą w urzędzie celnym pierwszego wprowadzenia”. Mam pytanie do pana ministra albo do pana dyrektora. W jaki sposób mamy fizycznie dokonać weryfikacji towaru, jeżeli nie mamy pewności, w momencie – jak mówił mój przedmówca – kiedy tę deklarację przewozową musimy złożyć, gdy kontener i towar znajduje się jeszcze na obszarze Białorusi? W momencie, kiedy jakiś podmiot złożył przewozową deklarację skróconą, dopisujecie go państwo do decyzji i nakładacie na niego dług celny.
Szanowni państwo, zostaliśmy tutaj nazwani oszustami. To bardzo niemiłe ze strony urzędników. Nie jesteśmy, szanowny panie, oszustami. Skoro tak nas jednak nazwano, myślę, że można śmiało mówić o nieudolności organów celnych, które naraziły w tym momencie Skarb Państwa na stratę, dlatego że to Polska będzie musiała zapłacić Unii Europejskiej dług. W momencie, kiedy mielibyście wiedzę, a posiadaliście taką wiedzę, bo te kontenery zostały prześwietlane, mieliście wiedzę, że nie jedzie tam towar prawidłowy, chociaż do dzisiaj nikt tego formalnie, praktycznie nie stwierdził… Bazujemy prawdopodobnie wyłącznie na raporcie OLAF-u i na prześwietleniach RTG. W dniu dzisiejszym twierdzimy, że wystawiając decyzję, RTG stwierdza nam, że to są rowery elektryczne, a my dalej nie wiemy, czy tam są rowery elektryczne. Organ celny nie stwierdził tego fizycznie, naocznie. To jest stwierdzane tylko i wyłącznie na podstawie prześwietlenia, którym dysponował organ celny w momencie, kiedy wyjeżdżał. W tym momencie organ celny naraził Skarb Państwa na straty, ponieważ to Polska będzie musiała zapłacić należności UE. Gdybyśmy temu zapobiegli, gdyby funkcjonariusze w 2021 r. zapobiegliby temu procederowi, to nie mielibyśmy teraz jako Skarb Państwa i automatycznie my jako przedsiębiorcy do zwrotu takich środków.
Niemiłe jest to, że nazywają nas państwo oszustami. Jeżeli takie jest podejście i w tak bezpośredni sposób na oficjalnym spotkaniu państwo o tym mówicie, to widzimy państwa nastawienie do podmiotów, które chcą legalnie pracować, dawać pracę i płacić podatki. Tu nie było już możliwości fizycznej kontroli. Nie będę nic mówić na temat tego, że nawet po zgłoszeniu PDS i złożeniu wniosków o kontrolę Małaszewicze zostaną zablokowane w trzy dni.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Mam pytanie, przepraszam. Czy na podstawie rentgena kontenera można stwierdzić, czy ten rower jest elektryczny, czy sportowy?
Dyrektor departamentu MF Grzegorz Kozłowski:
Szanowni państwo, przede wszystkim odnosząc się do podniesionej kwestii i tego, że zostaliście państwo urażeni, zwracam uwagę, że intencją pana dyrektora Gromadzkiego było szerokie przedstawienie kwestii ewentualnego informowania o ryzykach, w wyniku którego również osoby, podmioty trudniące się przestępstwami uzyskują taką informację. Nie było to adresowane bezpośrednio do was. Prosiłbym, żeby tak to odbierać.
Odpowiadając na pytanie dotyczące możliwości urządzeń RTG, nie da się, szanowni państwo, jednoznacznie stwierdzić, czy w danym kontenerze były rowery elektryczne, czy nie było rowerów elektrycznych. Nie mówię, że nie ma takich możliwości, tylko – jak doskonale wiecie, bo jesteście fachowcami – wszystko zależy od tego, jak ten towar jest zapakowany w tym kontenerze. Jeżeli w całym kontenerze będzie złożony rower elektryczny, to myślę, że funkcjonariusze nie będą mieli problemu z tym, żeby stwierdzić, że ten rower elektryczny jest. Jeżeli natomiast w kontenerze będzie tzw. groch, mydło i powidło i wśród tego towaru również rozłożone rowery elektryczne – oddzielnie akumulator, oddzielnie kierownica, oddzielnie koła, łańcuch itd. – to, szczerze powiedziawszy, konia z rzędem temu, kto jest w stanie na podstawie takiego skanu stwierdzić, że mamy do czynienia z rowerem elektrycznym, który jest przewożony w tym kontenerze. Oczywiście, tak jak powiedziałem, nie jestem w stanie i nie mam takich możliwości, aby oceniać postępowania. Jeżeli uznaję, że wydane zostały decyzje, to organ wydający decyzję miał podstawę do tego, aby taką decyzję wydać.
Odpowiadając na pytanie pani przewodniczącej odnośnie do solidarnej odpowiedzialności czy wskazywania dodatkowych dłużników, tak, organ celny każdorazowo bada możliwość zaadresowania decyzji wyłącznie do importera czy głównego zobowiązanego, natomiast sytuacja jest badana i prawdopodobnie – bo też nie mam dostępu do materiału dowodowego – niektóre z podmiotów, które zostały wskazane przez OLAF, już wtedy nie istniały.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Przepraszam, tylko się odniosę. Usłyszałam słowo „oszust”, ale odniosłam to do eksporterów, do tego, że usłyszą to przemytnicy. Do tego to odniosłam, nie zarzucałam nikomu złej woli. Jestem tu od tego, żeby też pilnować porządku i kultury prowadzenia posiedzenia. Jeżeli tak to zostało zinterpretowane, to myślę, że pan Gromadzki sam musi to sprostować, jeżeli państwo poczuli się urażeni i odnieśli to do siebie, bo to było nieprecyzyjne, a w takiej atmosferze nie możemy rozmawiać. Jak widać, problem jest poza urzędem celnym, tym bardziej poza przewoźnikami, którzy nie mają narzędzi.
Mam jeszcze konkretne pytanie. Jaki dług został nałożony na Polskę? Jaki dług wynika z tego raportu? O jakiej kwocie mówimy? Jakich pieniędzy państwo szukacie? Pan chciał zabrać głos, bardzo proszę.
Zastępca dyrektora ds. cła i granicy IAS w Lublinie Bogusław Gromadzki:
Jeśli można, pani przewodnicząca. Pani przewodnicząca i pan dyrektor oczywiście dobrze zrozumieli moją wypowiedź. Absolutnie nie jest moją intencją obrażać podmioty. Nasza instytucja, Krajowa Administracja Skarbowa, wspiera, naprawdę wspiera legalnie działających przedsiębiorców. Można powiedzieć, że każdego dnia dokładamy wszelkich środków i działań do tego, żeby tym podmiotom funkcjonowało się lepiej. Są tutaj też państwo z RTSB i inni przewoźnicy. Od kilku lat cyklicznie organizowaliśmy spotkania z przedstawicielami terminali w Małaszewiczach, na których omawialiśmy różnego rodzaju problemy, związane przede wszystkim z tym, o czym wspomniał już wcześniej pan dyrektor Kozłowski: kontrolami, które odbywały się w Małaszewiczach.
Szanowni państwo, jeśli chodzi o funkcjonowanie tego miejsca, to w ogromnej większości te towary przepływają tamtędy bez żadnych problemów. Tak jak tutaj, mamy natomiast do czynienia z naprawdę dużą sprawą, myślę, że może nawet największą w historii polskiego celnictwa ostatnich wielu, wielu lat. Dziękuję bardzo.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie. Większość towarów jest przewożona legalnie, wszystko się zgadza, ale ten mały problem, jak widać, może położyć przewoźników i sprawić, że stracą płynność. To jest bardzo poważna sprawa.
Bardzo proszę. Szanowni państwo, na posiedzeniach zawsze jest tak, że im bliżej końca, tym chętniej wszyscy zabierają głos, więc już teraz muszę pilnować czasu, żeby wszyscy się wypowiedzieli, bo za pół godziny powinnam być na posiedzeniu innej komisji. Bardzo proszę, krótko, dwie, maksymalnie trzy minutki.
Przedstawiciel Eurotrans sp. z o.o. Wojciech Krok:
Kompromisowo mamy możliwość umorzenia tego cła, kierując się zasadą słuszności – to art. 120 unijnego kodeksu celnego – tylko że doświadczenia w zakresie wniosków uznaniowych składanych do organów podatkowych są, powiedziałbym, niezbyt pozytywne. Czy mogą państwo rozważyć umorzenie tego cła, kierując się zasadą słuszności wobec przewoźników na podstawie art. 120 unijnego kodeksu celnego? Prawnie taka możliwość istnieje. Czy ona jest z waszej strony realna? Dziękuję.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Bardzo proszę.
Jeszcze dopytam. Czy nakaz natychmiastowej wykonalności jest w takich sprawach obligatoryjny? Czy to była nadgorliwość, czy państwo naprawdę macie zapisane w przepisach, że takie decyzje musicie wydawać od razu z nakazem natychmiastowej wykonalności, który tutaj też jest problemem?
Dyrektor departamentu MF Grzegorz Kozłowski:
Szanowni państwo, jeśli chodzi o należne cło, decyzję w tej sprawie każdorazowo podejmuje naczelnik urzędu celno-skarbowego, organ prowadzący postępowanie na podstawie zebranego materiału, natomiast w przypadku podatku VAT takie zawieszenie stronie przysługuje.
Jeszcze dwa słowa na temat współpracy z Komisją Europejską. Chcę się odnieść też do pytania pana mecenasa. Szanowni państwo, jeśli chodzi o współpracę z Komisją Europejską, z Dyrekcją Generalną ds. Budżetu, z Europejskim Trybunałem Obrachunkowym, w Polsce praktycznie co roku przeprowadzane są audyty KE, co dwa, co trzy lata audyty ETO. Spraw, które badane są przez KE na podstawie próbek, jest naprawdę bardzo dużo. Wczoraj zakończył się audyt prowadzony przez KE w zakresie antydumpingu. Czekamy na przygotowane sprawozdanie. W sytuacjach, kiedy widzimy, że dług nie powstał w Polsce, Polska stara się z KE prowadzić korespondencję, być w dialogu i przekonywać do tego, aby ten dług nie był należny w stosunku do państwa polskiego. Nie zawsze to się udaje. Sprawy trafiają też przed Europejski Trybunał Sprawiedliwości, w wyniku którego orzeczeń były przypadki, że Polska zobowiązana była do zapłaty dużej kwoty.
Jeśli chodzi o sprawę z raportu OLAF-u, kwota na pewno przekracza 120 mln euro, ale w tym zakresie będę to musiał jeszcze uszczegółowić.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dobrze, to ja dopytam. Czy w sprawie tego konkretnego długu nałożonego na Polskę polska strona wystąpiła już do ETS o… umorzenie, jak rozumiem?
Dyrektor departamentu MF Grzegorz Kozłowski:
Procedura wygląda tak, że raport, który został dostarczony Polsce, zobowiązuje państwo polskie do podjęcia odpowiednich działań. Tymi działaniami są prowadzone postępowania i egzekucja należności. Jeżeli działania organów krajowych nie przyniosą rezultatu, wówczas kraj zobowiązany jest do zapłaty długu, należności, która została określona przez OLAF czy w późniejszym terminie przez Dyrekcję Generalną ds. Budżetu. Na dzień dzisiejszy czynności, które są prowadzone, zmierzają do egzekucji należności wynikających z decyzji.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Tak, ale czy ma pan wiedzę, czy Polska odwołała się od tej decyzji, skoro dług…
Dyrektor departamentu MF Grzegorz Kozłowski:
Jeśli chodzi o przedstawienie raportu końcowego OLAF-u, to nie ma takiej procedury, żeby kwestionować ten dokument. Po to są prowadzone postępowania administracyjne, postępowania celne, ewentualnie uznanie, czy kwestie zawarte w raporcie dają podstawy do tego, żeby wydać decyzję i wymierzyć należności, czy też nie, ale wtedy już wchodzimy w interakcję z Komisją Europejską i mamy konieczność udowodnienia, że dług celny nie powstał w Polsce.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Proszę jeszcze raz się przedstawić, dobrze? Ja już panią zapamiętałam, ale to do protokołu.
Zastępca dyrektora biura PKP Cargo SA Jadwiga Sołtysek:
Jestem Jadwiga Sołtysek, radca prawny PKP Cargo SA w restrukturyzacji.
Mam pytanie do pana przedstawiciela Ministerstwa Finansów. Czy dokument, o którym pan mówi, ta decyzja – nie wiem, jaki ma charakter prawny – czyli dokument nakładający na Rzeczpospolitą Polską karę nie mniejszą niż 120 mln euro, to dokument, z którym przewoźnicy mogą się zapoznać, czy to jest dokument oklauzulowany, tajny? Czy on jest publicznie dostępny?
Dyrektor departamentu MF Grzegorz Kozłowski:
Nie, ten dokument jest skierowany do organów krajów członkowskich.
Prezes zarządu Fundacji ProKolej Jakub Majewski:
Czyli podlega udostępnieniu w trybie informacji publicznej.
Dyrektor departamentu MF Grzegorz Kozłowski:
Nie spotkałem się z taką sytuacją.
Prezes zarządu Fundacji ProKolej Jakub Majewski:
To my jako fundacja jutro wystąpimy o niego.
Koordynator ds. transportu kolejowego i spraw celnych RTSB GmbH Rail Transportation Service Broker sp. z o.o. Łukasz Dragun:
Szanowni państwo, chciałbym sprostować to, co mówi minister… Przepraszam, to ktoś z ministerstwa, tak? Ten raport jest dostępny, jak najbardziej. Jest możliwość wglądu do niego, oczywiście z wyłączeniami, że nie wszystkie dokumenty, załączniki, które w nim się znajdują, są udostępnione.
Dyrektor departamentu MF Grzegorz Kozłowski:
Ale tu mówi pan już o wglądzie w akta postępowania?
Koordynator ds. transportu kolejowego i spraw celnych RTSB GmbH Rail Transportation Service Broker sp. z o.o. Łukasz Dragun:
Mówię o raporcie OLAF-u, tak.
Dyrektor departamentu MF Grzegorz Kozłowski:
Mówi pan o wglądzie w akta postępowania, elementem którego jest ten raport?
Koordynator ds. transportu kolejowego i spraw celnych RTSB GmbH Rail Transportation Service Broker sp. z o.o. Łukasz Dragun:
Dokładnie, tutaj stroną decyzji jest w tym momencie PKP, więc jak najbardziej ma prawo wglądu w akta i dostępu do tego raportu.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
To bardzo prosiłabym jeszcze o odpowiedź na moje pytanie. Jaka jest zwyczajowość? Czy takie decyzje z państwa strony zawsze są wystawiane z klauzulą natychmiastowej wykonalności?
Zastępca dyrektora ds. cła i granicy IAS w Lublinie Bogusław Gromadzki:
Oczywiście tutaj rozmawiamy o decyzji w pierwszej instancji, którą wydaje naczelnik urzędu celno-skarbowego, natomiast jest to objęte klauzulą natychmiastowej wykonalności.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Wszystkie?
Zastępca dyrektora ds. cła i granicy IAS w Lublinie Bogusław Gromadzki:
Tak, tak, natomiast – pan mecenas o tym wspominał – jest taka możliwość, że organy celne badają sytuację finansową firmy, jej kondycję. Wtedy istnieje taka możliwość, żeby na czas postępowania wstrzymać rygor natychmiastowej wykonalności. Jako Izba Administracji Skarbowej w Lublinie z założenia dokonujemy takich badań i te decyzje nie zawsze są wykonywane. Dziękuję bardzo.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Rozumiem, że wystąpiliście państwo o wstrzymanie tego rygoru natychmiastowej wykonalności.
Prokurent Eurotrans sp. z o.o. Andrei Sakalouski:
Tak, ale nas to nie ratuje.
Przedstawiciel Eurotrans sp. z o.o. Wojciech Krok:
A co z tym umorzeniem cła na zasadzie słuszności? Możecie je umorzyć, czy nie możecie?
Dyrektor departamentu MF Grzegorz Kozłowski:
Po zakończeniu wszelkich procedur związanych z egzekucją.
Radca prawny DB Cargo Polska SA Magdalena Saja:
Chciałabym zapytać, jak będzie weryfikowana należyta staranność przy rozpatrywaniu odwołań. Nieco zaniepokoiły nas wypowiedzi zmierzające do tego, że ta należyta staranność jest jednostronna. Ona obowiązuje przewoźników, ale nie obowiązuje organów celnych, bo w tym samym momencie, kiedy do procedury doszło kilka lat temu, do tej należytej staranności – jak wybrzmiało z wypowiedzi – byli zobowiązani przewoźnicy, którzy nie mieli tak naprawdę żadnych mechanizmów.
Na jakiej zasadzie mieli przypuszczać, że być może chodzi o proceder o charakterze przestępczym, skoro nie mogli weryfikować kontrahentów, którzy prawdopodobnie gdzieś tam w Chinach zaplanowali tego typu działalność przestępczą wspólnie z importerami? Mówimy o odcinku, który jest już w Europie. Ci przewoźnicy odpowiadali często za bardzo krótki odcinek transportu, nie mając możliwości faktycznej weryfikacji, bo nikt nie był uprawniony do otwarcia zaplombowanych kontenerów, co de facto, jak już powiedziałam, narażałoby te podmioty na odpowiedzialność karną skarbową. Po drugie, nie naruszyli żadnych innych wymogów należytej staranności, bo ci bezpośredni kontrahenci, którzy współpracowali, nie byli w tym łańcuchu przestępczym, nie było też podstaw, więc ta należyta staranność po stronie przewoźników na pewno została dochowana. Nie mówię za wszystkich, ale na pewno została dochowana przez wielu.
Apeluję do organów celnych, które będą rozpatrywały odwołania, żeby rzeczywiście przyjrzały się indywidualnym sytuacjom i dokonały oceny należytej staranności w tamtym czasie. Jeżeli te decyzje będą wydawane, to one muszą być wydawane z odpowiednim uzasadnieniem, bo skoro teraz to na biznesie spoczywa odpowiedzialność za dług celny powstały w wyniku przestępstwa, to nie można tego oczekiwać, a oczekiwaniem przedsiębiorców jest to, że organy celne będą przestrzegać prawa, w tym przepisów unijnego kodeksu celnego, który nie nakazuje państwu polskiemu łamania tych przepisów poprzez automatyczne wydawanie decyzji bez odniesienia się do tego, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki do uznania danych podmiotów za dłużników celnych i czy dług faktycznie powstał w stosunku do tych podmiotów. Oczekujemy poważnej podstawy i niełamania przepisów prawa.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dodam jeszcze, że bardzo niepokojące jest to, że sytuacja, z którą mamy do czynienia, może powtórzyć się za rok, za dwa, za trzy przy kolejnym raporcie OLAF-u. Moje pytanie jest takie. Zwracam się do Krajowej Administracji Skarbowej i Ministerstwa Finansów. Czy wypracowaliście państwo jakieś standardy, o których tu była mowa, i wskazówki, w jakich sytuacjach przewoźnicy mają dodatkowo weryfikować, czyli zatrzymywać i otwierać te kontenery? Jak widać, nawet rentgen nie daje pełnej informacji. Bez takich wytycznych za pół roku, za rok państwo znowu możecie otrzymać raport i tym mechanizmem ukarać przewoźników. Zdajemy sobie sprawę, jakie to będzie miało skutki gospodarcze dla portu, dla polskiej gospodarki, dla całego Jedwabnego Szlaku. Czy w ogóle widzicie potrzebę takich standardów?
Dyrektor departamentu MF Grzegorz Kozłowski:
Szanowni państwo, oczywiście. Z punktu widzenia przejrzystości wszystkich transakcji i współpracy z organami administracyjnymi działanie takie jest jak najbardziej pożądane, natomiast, po pierwsze, generalnie na dzień dzisiejszy nie mamy podstawy prawnej do tego, żeby komunikację w tym zakresie prowadzić, po drugie, nie znamy profilu firm, z którymi kooperują przewoźnicy, agencje celne, w szczególności te podmioty w krajach trzecich. Jeżeli organ celny posiada jakieś informacje, to odpowiednie zastrzeżenia oczywiście trafiają do systemów celnych i już na etapie odprawy celnej ukierunkowuje się funkcjonariusza na prowadzenie odpowiedniej kontroli. Tutaj nie jest problemem samo to, czy taka kontrola była, czy nie, tylko efekt taki, że raport OLAF-u, który pojawił się kilka lat temu, spowodował lawinowe wszczęcie postępowań i w konsekwencji wydanie tych decyzji.
Oczywiście jest na to pomysł. Będziemy starać się przeprocedować rozwiązanie, które będzie dawało szefowi KAS możliwość informowania podmiotów o zagrożeniach, natomiast na dzień dzisiejszy są to wyłącznie potrzeby i pomysł taki, że faktycznie coś takiego powinno się zadziać.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Rozumiem.
Bardzo proszę.
Adwokat DB Cargo Border Agent sp. z o.o. Robert Boneczko:
Chciałem krótko odnieść się do wypowiedzi dyrektora Kozłowskiego. Po pierwsze, dyrektor prezentuje tutaj to samo podejście co organy, czyli bardzo formalistyczne odczytywanie przepisów unijnego kodeksu celnego, który określa dość szeroki krąg podmiotów odpowiedzialnych. Jak najbardziej się z tym zgadzam, ale mam wrażenie, że to stanowisko jest dość wybiórcze, dlatego że w motywie 38. preambuły unijnego kodeksu celnego jest mowa o dobrej wierze: w przypadku, gdy dług celny powstaje w wyniku niewykonania obowiązków, należy wziąć dobrą wiarę dłużnika. Pytanie nie będzie takie: „Dlaczego urzędnicy w wydawanych decyzjach w ogóle nie biorą pod uwagę tej dobrej wiary?”, bo odpowiedź będzie taka, że tutaj dyrektor nie ma wpływu na działania organów, ale pytanie jest takie: Jakie jest pana dyrektora stanowisko w tym zakresie?
Druga kwestia. Wypowiedź była taka, że przepisy celne przewidują uprawnienia umożliwiające zweryfikowanie tych kontenerów. Chciałem doprecyzować. Rozumiem, że tym uprawnieniem jest zatrzymywanie każdego poszczególnego kontenera i otwieranie go w obecności urzędników celnych? Jeden z przedmówców powiedział, że w przypadku, gdy składana jest deklaracja PDS, jest składana przed wprowadzeniem towaru na obszar Unii Europejskiej, więc na ten moment nie ma jeszcze możliwości otwarcia takiego kontenera. Jest to więc nakładanie obowiązku niemożliwego do realizacji.
Kolejna kwestia to zasada słuszności. Chciałem dopytać, co przemawia przeciwko umorzeniu długu na zasadzie słuszności jeszcze przed zakończeniem tej egzekucji administracyjnej.
Kolejna kwestia to wstrzymywanie wykonania tych decyzji. Jak najbardziej – to wynika z przepisów celnych – jest możliwość wstrzymania wykonania, natomiast z doświadczenia wiem, że urzędnicy prezentują takie stanowisko, że żeby doszło do wstrzymania wykonania decyzji pierwszej instancji, musi być dokonane zabezpieczenie. Organy oczekują, że wpłaci się kwotę x na jakiś rachunek i dzięki temu dojdzie do wstrzymania, natomiast wiadomo, że skoro spółka nie ma środków do zapłaty, to nie dokona takiego zabezpieczenia. Pytanie jest takie: Czy urzędnicy KAS przewidują możliwość wstrzymania wykonania bez zabezpieczenia? Taka możliwość jest, bo z unijnego kodeksu celnego nie wynika konieczność dokonania zabezpieczenia.
Ostatnia kwestia to kontenery i obraz RTG. W tych decyzjach urzędnicy wprost wskazują, że teza o tym, że tam znajdowały się rowery elektryczne, wynika z obrazów RTG i z opinii do tego obrazu, które powstają już po latach. Pozwolę sobie pokazać pani przewodniczącej taki przykładowy obraz, żeby miała pani ogólny obraz tego, jak to wygląda. Na tej podstawie nie da się stwierdzić, że tutaj są rowery spinningowe czy elektryczne. Tutaj nic nie widać. Na tej podstawie nie da się stwierdzić, że znajdowały się tam rowery elektryczne. To jest jeden z przykładów.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję. Ja nic nie widziałam. To jest po prostu czarny prostokąt.
Koordynator ds. transportu kolejowego i spraw celnych RTSB GmbH Rail Transportation Service Broker sp. z o.o. Łukasz Dragun:
Co ciekawe – jeśli tylko mogę dodać – to właśnie jest część dokumentacji, która jest wyłączona z akt sprawy, do których potencjalni dłużnicy nie mają dostępu. Nie mogą nawet zapoznać się z materiałem dowodowym tak ważnej wagi.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Szanowni państwo, czy ktoś jeszcze chciałby? Bardzo proszę.
Zastępca dyrektora biura PKP Cargo SA Jadwiga Sołtysek:
Jeszcze ja, bardzo krótko. Przyznam szczerze, że dla mnie interesujące jest też… To jest pytanie do państwa z Ministerstwa Finansów i z Krajowej Administracji Skarbowej. Ponieważ przewoźnikom i innym podmiotom zarzuca się, że w deklaracjach celnych, w zgłoszeniach wpisany został wadliwy kod towaru i w następstwie tego postępowania prowadzonego przez OLAF okazało się, że należało wskazać inny towar, w związku z powyższym należy zapłacić cło, podatek VAT, podwyższone odsetki itd., ale przecież w momencie, kiedy pierwszy raz ten inny towar, te rowery spinningowe przekraczały granicę celną Unii Europejskiej, w stosunku do tego towaru został już zapłacony VAT, co prawda od innego kodu towaru, ale zostało też zapłacone co do części cło. Przynajmniej w żadnej decyzji, która jest skierowana do PKP Cargo SA w restrukturyzacji, nie ma fragmentu rozważań organów – tutaj naczelnika urzędu celno-skarbowego – na temat tego, że w stosunku do takiego kontenera czy w stosunku do całego składu pociągowego objętego kontrolą zostało uiszczone przez podmiot taki i taki cło w kwocie takiej i takiej, podatek VAT w kwocie takiej i takiej, więc de facto organy celne domagają się różnicy od ciebie, przewoźniku, i innych podmiotów solidarnych. Nie wiemy, czy to jest pobranie jeszcze raz dodatkowych należności, czy to jest tylko różnica. W takim razie kto pobrał te wcześniejsze należności i gdzie te pieniądze są?
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Rozumiem. To powinno być jasno wyszczególnione.
Bardzo proszę o ostatni głos, dobrze? Chciałabym podsumować.
Radca prawny DB Cargo Polska SA Magdalena Saja:
Chciałam tylko powtórzyć pytanie pana mecenasa, które jest bardzo ważne w tej dyskusji. Co przemawia za tym, żeby nie skorzystać teraz z zasady słuszności, tylko czekać na zakończenie egzekucji? Po egzekucji państwo polskie i tak będzie musiało zapłacić ten dług, tylko że nie będzie już na rynku podmiotów, które dzisiaj płacą podatki i cła. Dziękuję.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie. Myślę, że to pytanie zostaje na ten moment nierozstrzygnięte, bo rozumiem, że przedstawiciel Ministerstwa Finansów, pan Grzegorz Kozłowski, nie ma upoważnienia, żeby na takie pytania odpowiadać, chyba że się mylę, wtedy bardzo proszę najlepiej o pozytywną odpowiedź. Jest pan w stanie odpowiedzieć, czy nie? Jeżeli nie, to chciałabym zaproponować dalsze rozwiązania.
Dyrektor departamentu MF Grzegorz Kozłowski:
Tak jak wspomniałem na samym początku, nie mamy takiej możliwości, żeby oceniać postępowania organów.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Tak myślałam.
Szanowni państwo, dzisiaj się wysłuchaliśmy. Traktuję to jako pierwszy krok. Uważam, że absolutnie potrzebne są dalsze działania, i to jak najszybsze, bo po pierwsze sprawa już teraz jest niebezpieczna dla państwa, nie tylko dla państwa, nie tylko dla firm, ale też dla przewoźników działających i operujących w całym porcie Małaszewicze, i dla portu, i dla rozwoju Jedwabnego Szlaku, bo, jak rozumiem, na ten moment nie ma żadnych zabezpieczeń przed tym, żeby sytuacja się nie powtórzyła. Dlatego na ten moment proponowałabym zakończyć posiedzenie podkomisji, a po posiedzeniu już nieformalnie chciałabym z państwem chwilę zostać, zaproponować spotkanie i konsultacje także z innymi ministerstwami: Ministerstwem Sprawiedliwości, ale też z Ministerstwem Rozwoju i Technologii, bo to jest międzysektorowa sprawa, szanowni państwo, bo wasze funkcjonowanie bezpośrednio będzie też wpływało na gospodarkę.
Myślę, że doszliśmy dzisiaj do miejsca, w którym będziemy się powtarzać, bo żeby iść dalej, musimy chociażby mieć wgląd w raport OLAF-u i zdobyć wiele innych dokumentów. Dlatego, jeżeli na ten moment nie widzę żadnych innych głosów, zakończę spotkanie. Widzę jeden głos, bardzo proszę.
Koordynator ds. transportu kolejowego i spraw celnych RTSB GmbH Rail Transportation Service Broker sp. z o.o. Łukasz Dragun:
Tak, jeden głos jako może nieformalny wniosek do pani przewodniczącej i wniosek do ministerstwa o złożenie do organów Unii Europejskiej wniosku o umorzenie tego długu. To jest moim zdaniem podstawa na dzień dzisiejszy, żeby państwo mogli dalej wstrzymać się z wykonywaniem tych decyzji. Jeżeli nie spróbujemy złożyć takiego wniosku, to nie wiem, jak unia do tego podejdzie. Jeżeli dobrze uzasadnimy, że to zlikwiduje nam na rynku bardzo dużo podmiotów i na tym stracimy, unia może się do tego przychylić. Mam tylko nadzieję, że ten wniosek będzie napisany faktycznie za przedsiębiorcami i że staniecie państwo po naszej stronie.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Ja wręcz stoję na stanowisku, że dopiero po zamknięciu tej ścieżki państwo polskie powinno wystąpić do przewoźników. To powinna być pierwsza ścieżka.
OK, ostatnie dwa głosy, bardzo proszę, i pan też, widziałam.
Naczelnik wydziału PKP SA Marcin Zaremba:
Proszę państwa, nie mamy do tego podstawy, skoro Polska pobiera 25% z nakładanego cła i zostawia na koszty clenia i na straty właśnie z tego tytułu. Państwo polskie zachowuje 25% z pobieranego cła, więc dochodzenie od Unii Europejskiej należności oznaczałoby, że chcemy pozbyć się tych 25%, które pobieramy.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
To jest bardzo ciekawe, bo to zachowuje państwo polskie, więc państwo polskie powinno zapłacić ten dług, a nie obciążać tym długiem przedsiębiorców. Dziękujemy. To też jest słuszny kierunek. Rozumiem, bo to jest ryzyko i to ryzyko jest wpisane tylko w te narzędzia i w ten system, który ma państwo, a nie przewoźnicy.
Bardzo proszę, ostatni głos z sali. Bardzo proszę.
Radca prawny DB Cargo Polska SA Piotr Pękalski:
Piotr Pękalski, DB Cargo Polska, radca prawny.
Ja tylko uzupełniająco w stosunku do tego, co mówił mój przedmówca i w stosunku do tego, co mówił dyrektor Kozłowski. Było powiedziane, że nie ma importerów, a przynajmniej jest problem ze znalezieniem osób, które rzeczywiście byłyby prawnie odpowiedzialne za długi, które się pojawiają, dlatego próbuje się przerzucić odpowiedzialność na podmioty, które są zgromadzone na sali, i na nich, jak rozumiem, przerzucić – to cytat – „wypełnienie roli państwa w zakresie zaspokojenia budżetu”. Jest to działanie niepokojące. Wydaje mi się, że nie tędy droga. Dziękuję.
Przewodnicząca poseł Barbara Oliwiecka (Centrum):
Dziękuję ślicznie.
Szanowni państwo, dziękuję za udział, za rozmowy. To jest pierwszy krok, tak to traktujemy.
Na ten moment zamykam posiedzenie podkomisji. Oczywiście protokół będzie dostępny do wglądu, tak że będzie można go przeczytać, a odsłuchać będzie można w każdej chwili, bo posiedzenie podkomisji było rejestrowane. Dziękuję ślicznie.