Komisja Łączności z Polakami za Granicą, obradująca pod przewodnictwem posła  Zbigniewa Konwińskiego (KO), przewodniczącego Komisji, zrealizowała następujący porządek dzienny:

– zaopiniowanie kandydata na stanowisko Konsula Generalnego RP w Barcelonie;

– rozpatrzenie i zaopiniowanie dla Komisji do Spraw Kontroli Państwowej  sprawozdania z działalności Najwyższej Izby Kontroli w 2025 r. (druk nr 2752) w zakresie działania Komisji.

W posiedzeniu udział wzięli: Ignacy Niemczycki sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych wraz ze współpracownikami, Katarzyna Czerwińska-Michalska p.o. wicedyrektor Departamentu Finansów i Spraw Publicznych Najwyższej Izby Kontroli oraz Maciej Bernatowicz kandydat na stanowisko Konsula Generalnego RP w Barcelonie.

W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Leszek Jasiński oraz Adrian Maćkiewicz – z sekretariatu Komisji w Biurze Komisji Sejmowych.

Przewodniczący poseł Zbigniew Konwiński (KO):
Dzień dobry państwu. Otwieram posiedzenie Komisji Łączności z Polakami za Granicą. Stwierdzam kworum. Witam gości obecnych na posiedzeniu: pana Ignacego Niemczyckiego sekretarza stanu w MSZ, panią Justynę Chrzanowską dyrektora Departamentu Konsularnego MSZ, panią Agnieszkę Wielowieyską zastępcę dyrektora Departamentu Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą z MSZ, panią Dorotę Mamajdę zastępcę dyrektora Biura Kapitału Ludzkiego MSZ, pana Macieja Bernatowicza kandydata na stanowisko Konsula Generalnego RP w Barcelonie, panią Katarzynę Czerwińską-Michalską p.o. wicedyrektor Departamentu Finansów i Spraw Publicznych Najwyższej Izby Kontroli.

Porządek dzisiejszego posiedzenia obejmuje dwa punkty – rozpatrzenie i zaopiniowanie dla Komisji do Spraw Kontroli Państwowej sprawozdania z działalności Najwyższej Izby Kontroli w zakresie działania Komisji za 2025 r. i zaopiniowanie kandydata na stanowisko konsula generalnego RP w Barcelonie. Ze względu na prośbę ze strony MSZ, proponuję odwrócić kolejność rozpatrywania punktów. Jeżeli nie słyszę sprzeciwu, uznam, że Komisja wyraża zgodę. Sprzeciwu nie słyszę.

Przechodzimy do rozpatrzenia pierwszego punktu porządku dziennego. Materiały dotyczące dzisiejszego posiedzenia zostały państwu udostępnione. Zaopiniowanie kandydata na stanowisko Konsula Generalnego RP w Barcelonie, proszę o zabranie głosu pana ministra i prezentację kandydata.

Sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Ignacy Niemczycki:
Bardzo dziękuję. Panie przewodniczący, państwo posłowie, Wysoka Komisjo, mam zaszczyt zarekomendować Wysokiej Komisji kandydaturę pana Macieja Bernatowicza na stanowisko Konsula Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Barcelonie. Pan Maciej Bernatowicz jest osobą z ponad 20-letnim doświadczeniem w pracy w administracji państwowej. Najpierw w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, a od 18 lat w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Biegle zna język hiszpański, angielski oraz niemiecki. Jest absolwentem Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego. Studiował na Akademii Dyplomatycznej w Madrycie, kończąc półroczny kurs poświęcony Unii Europejskiej. Ukończył też kursy dla doświadczonych urzędników państwowych na prestiżowym Instytucie Matías Romero w mieście Meksyk oraz Instytucie RUSI w Londynie.

W latach 2011–2016 był kierownikiem Referatu Ekonomicznego Ambasady RP w Madrycie, będąc jednocześnie jej rzecznikiem prasowym. Z kolei w latach 2018–2023 pracował w Ambasadzie RP w Hadze, odpowiadając zarówno za kwestie gospodarcze, jak i później polityczne. W ciągu ostatnich trzech lat pełnił funkcję zastępcy dyrektora w Departamencie Współpracy Ekonomicznej i Departamencie Ameryki oraz do ubiegłego tygodnia w Departamencie Afryki, Bliskiego Wschodu i Ameryki Łacińskiej MSZ.

To wieloletnie doświadczenie zawodowe dało mu szereg cennych możliwości do dogłębnego zapoznania się nie tylko z tajnikami funkcjonowania krajowej administracji publicznej, ale również poznania specyfiki pracy i praktycznych aspektów działania dyplomacji w kilku państwach świata. Do powyższego dodać należy fakt tyleż wielokrotnego, co długotrwałego pobytu pana Bernatowicza w Hiszpanii, gdzie miał okazję zarówno studiować, jak i pracować zawodowo w charakterze wysłannika polskich mediów. Owocem tych pobytów była publikacja książki „Hiszpania, fiesta dobra na wszystko”, która ukazała się w Polsce w 2017 r. i we wznowionej wersji w 2024 r., nakładem aż ponad 15 tys. egzemplarzy.

Reasumując, w trakcie swojej kariery zawodowej pan Maciej Bernatowicz zdobył bogate doświadczenie, będąc prawdziwym znawcą Hiszpanii. Stąd też w mojej ocenie, byłby on silnym atutem polskiej służby zagranicznej w roli konsula generalnego w Barcelonie. Biorąc pod uwagę przygotowanie kandydata oraz jego doświadczenie zawodowe i umiejętności, pragnę zarekomendować Wysokiej Komisji pana Macieja Bernatowicza na stanowisko Konsula Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Barcelonie. Dziękuję bardzo.

Przewodniczący poseł Zbigniew Konwiński (KO):
Dziękuję bardzo. Proszę o krótką prezentację samego kandydata.

Kandydat na stanowisko Konsula Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Barcelonie Maciej Bernatowicz:
Dziękuję bardzo. Panie przewodniczący, Wysoka Komisjo, szanowni państwo, dziękuję za możliwość przedstawienia priorytetów działania jako kandydata do służby w roli Konsula Generalnego RP w Barcelonie. To zaproszenie jest dla mnie zarówno zaszczytem, jak i wyzwaniem. Ufam, że doświadczenia płynące z blisko 10-letniego okresu spędzonego w Hiszpanii w różnych rolach i podczas odmiennych etapów mojego życia, od studiów poprzez pracę zawodową, zostaną należycie zagospodarowane podczas pełnienia misji konsula generalnego, o ile ta zostanie mi powierzona.

Konsulat Generalny w Barcelonie utworzony został dokładnie 30 lat temu. Jego okręg obejmuje cztery wspólnoty: Katalonię, Wspólnotę Walencji, Baleary oraz Aragonię, a także Andorę, zamieszkałe łącznie przez prawie 17 mln mieszkańców. Okręg ten odpowiada za połowę ruchu turystycznego Polski do Hiszpanii, czyli mówimy o 1,5 mln polskich obywateli rokrocznie odwiedzających ten okręg. Według najnowszych danych, w okręgu mieszka nieco ponad 50 tys. polskich obywateli, z czego połowa w Katalonii. Jest to Polonia stosunkowo młoda, która osiedliła się na tym terenie głównie w celach zarobkowych i polepszenia ogólnej jakości życia w ciągu ostatnich 10–15 lat. Jeszcze niedawno, bo do roku 2008, regiony te były atrakcyjnym celem migrantów zarobkowych, szczególnie w sektorze rolniczym, ale czasy te przeszły do historii. Myślę, że na szczęście.

Obecnie nasi rodacy coraz liczniej osiedlają się na wybrzeżu hiszpańskim, w szczególności w okolicach Alicante. Pracują zdalnie, prowadzą działalność gospodarczą lub przeprowadzają się do Hiszpanii z Wysp Brytyjskich. Odnotowywany jest wzrost napływu osób z wyższym wykształceniem, w tym prawników, lekarzy, informatyków, architektów. Polonia w tym regionie to obecnie w dużej mierze młode małżeństwa z małymi dziećmi, rodziny mieszane, także osoby starsze przeprowadzające się do Hiszpanii po przejściu na emeryturę lub kupujące nieruchomości. Stale też rośnie liczba wyjazdów turystycznych, czemu sprzyja rozwój siatki atrakcyjnych cenowo połączeń lotniczych, a zapewne niestety spotęguje ten trend niestabilna sytuacja na Bliskim Wschodzie. Niestety w kontekście tego, co na Bliskim Wschodzie się dzieje.

Z racji ewidentnej zmiany profilu hiszpańskiej Polonii, z zarobkowej na młodą, dynamiczną i coraz zamożniejszą, Konsulat Generalny w Barcelonie staje przed wyzwaniami współczesności, inspirowania miejscowych Polaków do potrzeby pielęgnowania polskich tradycji, profesjonalizacji działalności organizacji polonijnych, ich aktywizacji, jak i dbania o tworzenie warunków do wychowywania polonijnych liderów młodego pokolenia.

Powyżej naszkicowałem założenia, poniżej pragnę krótko przedstawić priorytety mojej misji. Po pierwsze, aktywizacja działań nie tylko w Barcelonie. Moją ambicją jest poszerzenie bardzo wysoko ocenianej dotychczasowej pracy konsulatu o aspekty gospodarcze, promocji współpracy naukowo-badawczej czy kulturalnej. Poza nieodzowną pracą stricte konsularną widzę możliwość dalszego rozwoju działań zmierzających do promowania Polski na wszelkiego rodzaju misjach gospodarczych, imprezach targowo-wystawienniczych czy w ramach spotkań instytucjonalnych. Katalonia była, jest i będzie regionem niezwykle wrażliwym politycznie, na co należy mieć należytą baczność w czasie poruszania się po tamtejszych salonach.

Po drugie, partnerska i efektywna współpraca z Polonią. Bazując na rządowej strategii współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025–2030 planuję współpracować z Polonią na partnerskich zasadach, wspierać przede wszystkim tych, którym się chce i którzy przynoszą wymierną wartość dodaną na rzecz wspólnoty, ze świadomością, że funkcjonujące w okręgu stowarzyszenia polonijne zmagają się z problemami natury finansowej. Będę dążył do niwelowania wewnątrzpolonijnych konfliktów. Skoncentruję się na potrzebie przekazywania pozytywnego wizerunku Polski i chwalenia się naszymi sukcesami, bo naprawdę jest czym. Służyć temu powinno zacieśnienie współpracy nie tylko między 12 organizacjami polonijnymi, lecz również z trzema konsulami honorowymi w okręgu. Będę rekomendował zorganizowanie dorocznej narady konsularnej z ich udziałem. Przyjrzę się też możliwości utworzenia polonijnej rady konsultacyjnej, której dotychczas nie powołano z racji rozproszenia terytorialnego stowarzyszeń polonijnych.

Po trzecie, fundamentalne znaczenie edukacji dla więzi z ojczyzną. W okręgu konsularnym funkcjonuje dziewięć społecznych szkół polonijnych prowadzonych przez stowarzyszenia polonijne, z czego siedem wpisanych jest do bazy szkół ORPEG. Wraz z ośrodkiem oraz Instytutem Kolbego zamierzam rozwijać kursy językowe, w tym zdalne i hybrydowe, stawiając na promocję dwujęzyczności. Szkolnictwo polskie rozwija się tu prężnie, o czym świadczy duże zainteresowanie zapisami dzieci na zajęcia. Szkoły polonijne uczestniczą w programach wymiany akademickiej. Rośnie zainteresowanie wydawaniem i przedłużaniem legitymacji szkolnej – w ostatnim roku wydano ich 250. Chciałbym podtrzymać te korzystne tendencje, jako że edukacja to klucz do trwałych relacji z Polską.

Po czwarte, kultura jako najlepsza soft power. Jestem świadom, że z racji dużego rozproszenia Polonii w regionie, która jest zintegrowana z miejscową społecznością, z racji ograniczonych środków finansowych i braku warunków lokalowych, integracja tych środowisk w sferze kultury jest dość ograniczona. Nie działają tu też klasyczne instytucje kulturalne Polonii czy większa liczba polonijnych środków masowego przekazu. Mimo wszystko postaram się zaktywizować miejscowe środowiska polonijne i podtrzymać dobrą tradycję organizowania czy to koncertów, czy międzynarodowego festiwalu kultury, programów artystycznych czy stoisk promujących naszą kulturę.

Bliskie mojemu sercu z całą pewnością będą trzy miejsca pamięci narodowej, znajdujące się w okręgu, w tym dwa żołnierzy AK, oraz pomniki wybitnych Polaków. Zdaję sobie przy tym sprawę, że warunkiem sine qua none realizacji wyżej wymienionych inicjatyw kulturalnych pozostaje zapewnienie źródła finansowania planowanych przedsięwzięć, o co będę zabiegać.

Po piąte, nieodzowna działalność medialna na miarę naszych czasów. Konsulat w Barcelonie powinien być instytucją widoczną w przestrzeni cyfrowej, w podcastach, w kontaktach z mediami lokalnymi. Zamierzam wspierać cykle publikacji internetowych konsulatów w bardziej atrakcyjny sposób, pokazujących potencjał gospodarczy i turystyczny Polski naszym hiszpańskim partnerom, przy tym rozszerzając zasięgi tych przekazów. Za kluczowe uważam zwiększenie naszej skuteczności w dotarciu do młodszej Polonii, nastolatków, aktywizację tej grupy. Za wysoce efektywny sposób budowania trwałych relacji z liderami opinii uważam realizację wizyt studyjnych do naszego kraju. Należy też w maksymalny sposób wykorzystać internet i media społecznościowe nie tylko do promowania wydarzeń polonijnych, lecz również do komunikowania pracy konsulatu, szczególnie w sytuacjach kryzysowych. Czego sobie nie życzę.

Nowoczesna promocja gospodarcza. Moja dotychczasowa ścieżka zawodowa pozwoliła mi zdobyć doświadczenie w sferze promocji gospodarczej Polski, jak i możliwość nawiązania szeregu tyleż cennych, co partnerskich kontaktów z Polsko-Hiszpańską Izbą Handlową, Związkiem Banków Polskich, BGK czy z KIG-iem. Zamierzam zatem aktywnie wspierać wszelkie inicjatywy służące promocji gospodarczej naszego kraju, w szczególności misje gospodarcze, udział w imprezach targowych, spotkaniach instytucjonalnych. Chciałbym się skoncentrować na wysoce atrakcyjnej ofercie turystycznej Polski. Barcelona pozostaje jednym z głównych ośrodków wystawienniczo-targowych na świecie i przy współpracy z ambasadą w Madrycie chciałbym włączyć hiszpańską Polonię do programu stażowego „Poland. Business Adventure”.

Punkt przedostatni, siódmy, wsparcie dla duszpasterstwa polskiego. Wprawdzie w konsularnym okręgu nie istnieją polskie parafie, to jednak kilku polskich duszpasterzy, w tym szczególnie aktywny kierujący polską kapelanią w Barcelonie, ksiądz Krzysztof Jaworski, odprawiają mszę w języku polskim, będąc niejako ucieleśnieniem ambasadora polskości.  Zamierzam podtrzymywać i pielęgnować kontakty placówki zarówno z wyżej wymienionymi, jak i księżmi Polakami pełniącymi posługę w języku hiszpańskim w ramach innych zakonów. Wychodzę tu z założenia, że duszpasterstwo polonijne odgrywa kluczową rolę w pielęgnowaniu tożsamości narodowej.

Na koniec słowo o Karcie Polaka. Chciałbym, aby była ona i trafiała finalnie do osób faktycznie związanych z Polską – w ubiegłym roku złożono 21 wniosków w okręgu – do osób nie tylko związanych z Polską emocjonalnie, lecz również językowo i kulturowo. Takiemu podejściu sprzyjać powinna promocja programów dla jej posiadaczy, w tym nauki i staży zawodowych w Polsce. Zamierzam wykorzystać fakt, że w okręgu większość osób aplikujących o Kartę Polaka to ludzie młodzi, prowadzący własną działalność, pracujący zdalnie, posiadający tam nieruchomości. Zdecydowanie uważam, że warto zagospodarować potencjał tych młodych osób.

Panie przewodniczący, Wysoka Komisjo, szanowni państwo, pragnę z tego miejsca zapewnić, że Konsulat Generalny w Barcelonie będzie miejscem otwartym na państwa inicjatywy. Proszę o systematyczne wizytacje w stolicy Katalonii, celem omówienia na miejscu naszych wspólnych pomysłów, służących zarówno wzmacnianiu środowisk polonijnych, jak i budowaniu coraz lepszej percepcji Polonii w Hiszpanii.

Przekazując zarys mojego programu działania na stanowisku Konsula Generalnego RP w Barcelonie, zwracam się do państwa o życzliwe zaopiniowanie mojej kandydatury i naszkicowanych powyżej inicjatyw. Pozostając do państwa dyspozycji, dziękuję za uwagę.

Przewodniczący poseł Zbigniew Konwiński (KO):
Dziękuję bardzo. Teraz pytania posłów. Pan poseł Samborski, pani posłanka Nowicka.

Poseł Tadeusz Samborski (PSL-TD):
Dziękuję bardzo. „Przyjeżdżajcie na konsultacje”, zażartował pan konsul generalny, a my się na żartach nie znamy i przyjedziemy, panie konsulu. Wracając do meritum sprawy, po pierwsze, pragnę pogratulować jakości tych materiałów, które Departament Konsularny przedłożył. Zarówno notatka bazowa, jak i notatka na temat Polonii jest wysoce merytoryczna. To jest prawie taki zarys pracy doktorskiej, więc jest dużo bardzo materiału faktycznego, rzeczowy materiał. Myślę, że po prostu z takim materiałem, jak się przychodzi na Komisję, to można naprawdę uzyskać dobry efekt i dobre stanowisko Komisji uzyskać.

Pana wizja pracy jest dla mnie bardzo przekonująca. To jest klarowny program, ambitny. Cieszę się bardzo, że stawia pan na kulturę. Oczywiście działalność gospodarcza jest istotna, ale też dostrzega pan wszystkie te zjawiska społeczne, które zarówno wśród Polonii, jak i w społeczeństwie Barcelony i całego okręgu pojawiają się jako nowa jakość w związku z rozwojem technologii, kontaktów międzyludzkich itd. Czyli pan jakby na bieżąco jest w stanie to wszystko rejestrować i reagować. Bardzo też są przekonujące ambicje pana, jeśli chodzi o promocję Polski gospodarczą, kulturalną. Ja osobiście wierzę w powodzenie pana misji i optuję, i bardzo gorąco rekomenduję, i popieram pana kandydaturę na Konsula Generalnego RP. Dziękuję bardzo.

Przewodniczący poseł Zbigniew Konwiński (KO):
Dziękuję. Pani posłanka Nowicka.

Poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dziękuję. Panie przewodniczący, Wysoka Komisjo, szanowny panie kandydacie, chciałam pogratulować tak znakomitego CV, które świadczy o bardzo dużym przygotowaniu do pełnienia tej misji pod względem językowym, profesjonalnym, znajomości kraju itd. Chciałabym zadać pytanie, właśnie mówiąc o językach. Czy pan jakoś jest w stanie porozumieć się w języku katalońskim? Jednak to jest Barcelona, to wiadomo, że tam jednak ten kataloński byłby wartością dodaną. Czyli to jest moje pytanie.

Druga rzecz, jeśli chodzi o kulturę i promocję kultury w Hiszpanii. To jest bardzo ważny wątek. Ja chciałam zasugerować, żeby oczywiście też koncentrując się na kontaktach z Polonią hiszpańską w zakresie kultury i w zakresie edukacji, o kulturze mówiąc, myśleć też o promocji polskiej kultury w Hiszpanii. I zastanawiam się, czy na przykład dałoby radę kiedyś zorganizować rok kultury polskiej w Hiszpanii. Takie znane mi są doświadczenia z Francji, bardzo udane wydarzenia. One pozwalają też zaangażować lokalne zasoby ludzkie, lokalną Polonię, często są też tam różni artyści itd., ale oczywiście również placówkę tutaj MSZ.

Wydaje mi się, co z moich kontaktów z Hiszpanią wynika, że rzeczywiście jest dobry klimat wokół Polski, a znajomość kultury polskiej chyba nie jest taka wysoka w Hiszpanii. I myślę, że tu jest coś do zrobienia. Dziękuję.

Przewodniczący poseł Zbigniew Konwiński (KO):
Pan poseł Rzepa.

Poseł Jarosław Rzepa (PSL-TD):
Dziękuję bardzo. Panie przewodniczący, szanowne panie, panowie posłowie, panie ministrze, bardzo serdecznie dziękuję za tę prezentację. Słuchało się jej bardzo dobrze. Była ona bardzo merytorycznie przygotowana, obejmowała te wszystkie zakresy, które nas szczególnie interesują, jeśli chodzi o pracę w Komisji, czyli o edukację, o którą zawsze pytamy. Natomiast miałbym pytanie, pan użył określenia młodej emigracji związanej z osiedlaniem się na tych terenach, czy mniej więcej ma pan informacje, jaka skala jest tych osiedleń Polaków w tamtym rejonie? Czy nie ma problemów w związku z tym, że właśnie tak chętnie Polacy tam chcą w tym rejonie mieszkać? Dziękuję.

Przewodniczący poseł Zbigniew Konwiński (KO):
Dziękuję bardzo. Czy są jeszcze pytania? Nie widzę. Proszę o udzielenie odpowiedzi.

Kandydat na stanowisko Konsula Generalnego RP w Barcelonie Maciej Bernatowicz:
Dziękuję bardzo. Może zacznę od języka katalońskiego. To pytanie jest trochę podchwytliwe. Znaczy, ja po katalońsku jako takim nie mówię. Rozumiem go, bo jest to język bardzo pokrewny z kastylijskim, czyli z hiszpańskim. Natomiast podchwytliwe dlatego, że pytanie, czy mówiąc po katalońsku, my przypadkiem nie chcemy wspierać Katalonii jako takiej i czy jest to w naszym interesie. Ja, tak jak wspomniałem w przemówieniu, byłbym tu ostrożny. Wiem, że są miejsca oczywiście w Katalonii, każdy z nas się z tym spotkał, gdzie w języku hiszpańskim nas po prostu nie obsłużą, udając, że tego języka nie rozumieją i proszą, żebyśmy przeszli na angielski. Natomiast oczywiście będąc tam, na pewno ten język jakoś złapię. Tylko pytanie, w którym momencie go używać i gdzie? To nie jest takie dla mnie oczywiste.

Co do roku kultury, to na pewno we współpracy z Instytutem Polskim i z ambasadą w Madrycie, to jest temat, o którym już wstępnie rozmawialiśmy. Z mojej strony na pewno będzie wola i chęć zrobienia wszystkiego, żeby do takiego projektu doprowadzić, jeżeli ocenimy wspólnymi siłami, że jest to realne w najbliższej przyszłości albo w roku 2027, albo w kolejnym.

Co do młodej migracji, to jest migracja z jednej strony sezonowa, z drugiej strony jest to migracja ludzi, którzy, tak jak wspomniałem, kupują tam nieruchomości. Natomiast nie przekracza ona 30 tys. według dostępnych danych. Ci, którzy mają nieruchomości, niekoniecznie się tam osiedlają. To znaczy mają nieruchomości i albo je wynajmują, albo dojeżdżają, albo spędzają tam kilka tygodni w roku. Natomiast są rzeczywiście ludzie, w tym na emeryturze, którzy osiedlają się w Hiszpanii. Nie odnotowujemy z tego powodu problemów ze strony Hiszpanii, że jesteśmy tam, mówiąc wprost, niemile widziani, albo że stwarza to jakieś problemy dla miejscowej społeczności.

Przewodniczący poseł Zbigniew Konwiński (KO):
Dziękuję bardzo. Były pytania, wysłuchaliśmy odpowiedzi. Przejdziemy do zaopiniowania. Będę musiał prosić, żeby kandydat opuścił salę.

[po przerwie]

Przewodniczący poseł Zbigniew Konwiński (KO):
Informuję, że Komisja pozytywnie zaopiniowała pańską kandydaturę. Gratuluję.

Kandydat na stanowisko Konsula Generalnego RP w Barcelonie Maciej Bernatowicz:
Dziękuję szanownej Komisji.

Przewodniczący poseł Zbigniew Konwiński (KO):
Przechodzimy do punktu drugiego – rozpatrzenie i zaopiniowanie dla Komisji do spraw kontroli państwowej sprawozdania z działalności Najwyższej Izby Kontroli w 2025 r. (druk 2752), w zakresie działania Komisji. Bardzo proszę przedstawicielkę Najwyższej Izby Kontroli o przedstawienie sprawozdania NIK w zakresie działalności Komisji.

P.o. wicedyrektor Departamentu Finansów i Spraw Publicznych Najwyższej Izby Kontroli Katarzyna Czerwińska-Michalska:
Szanowny panie przewodniczący, Wysoka Komisjo, szanowni państwo, mam przyjemność przedstawić, zaprezentować sprawozdanie Najwyższej Izby Kontroli z działalności NIK, które składa się z trzech rozdziałów. W pierwszym z nich przedstawiono działalność kontrolną NIK i rezultaty. W tym roku jest nieco odmiennie niż w latach poprzednich, gdyż kontrole pogrupowane są w kluczowych obszarach funkcjonowania państwa. Jest to skorelowane ze zmianami organizacyjnymi, które zostały wprowadzone w Izbie. Obszary te to finanse i sprawy publiczne, bezpieczeństwo narodowe, następnie rozwój i gospodarka, sprawy społeczne, spójność i infrastruktura oraz ostatnie, zasoby naturalne. W kolejnym rozdziale zaprezentowano współpracę Izby z interesariuszami zewnętrznymi, m.in. współpracę z Sejmem, instytucjami państwa, dialog ze społeczeństwem, z partnerami zagranicznymi. Ostatni rozdział dotyczy organizacji i budżetu NIK.

W załącznikach przedstawiono wykaz kontroli wykonania budżetu państwa, które były przeprowadzane w 2025 r. i również wykaz kontroli zakończonych informacjami, planowanych kontroli zakończonych informacjami i podpisanymi w 2025 r. oraz wykaz kontroli doraźnych. Pokrótce przytoczę takie podstawowe statystyki dotyczące działalności kontrolnej. Otóż Izba zrealizowała 168 tematów kontroli planowych i doraźnych, przeprowadziła 1472 kontrole jednostkowe zakończone wystąpieniami, kontrole przeprowadzono w ponad 1220 podmiotach.  NIK sformułowała ponad 5400 wniosków pokontrolnych, z których 86% przyjęto do realizacji bądź zostało zrealizowanych i ten wskaźnik pokazuje, że jest poprawa w stosunku do roku poprzedniego, gdzie było około 70%. NIK przedłożyła Sejmowi obok sprawozdania z działalności NIK oraz analizy wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej 75 informacji o wynikach ważniejszych kontroli, w tym dwie informacje dotyczyły wyników kontroli, które zostały zlecone przez Sejm lub jego organy, a była to kontrola Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz drugie zlecenie kontroli dotyczyło zbadania przez NIK finansowania kościołów i innych związków wyznaniowych ze środków publicznych. Kontrole te zostały włączone do planu pracy, są zrealizowane i przedstawione Sejmowi.

Przedstawiciele NIK uczestniczyli w 560 posiedzeniach komisji, podkomisjach sejmowych, w tym w posiedzeniu Wysokiej Komisji. W 2025 r. NIK sformułowała 62 wnioski de lege ferenda. W wyniku zidentyfikowanych podczas kontroli nieprawidłowości skierowaliśmy do organów powołanych do ścigania przestępstw lub wykroczeń 165 zawiadomień, którymi objęto 237 osób. Również kierowaliśmy zawiadomienia do rzecznika dyscypliny finansów publicznych.

Natomiast w okresie objętym sprawozdaniem w zakresie właściwości Wysokiej Komisji, NIK przeprowadziła kontrolę planową, która nie została wprawdzie ujęta w tym sprawozdaniu, ale ta kontrola została zgłoszona przez państwo, przez Wysoką Komisję. Była to kontrola P25085, działalność Instytutu Rozwoju Języka Polskiego im. św. Maksymiliana Marii Kolbego i nadzór uprawnionego organu nad tą działalnością. Tak jak powiedziałam, przez państwa została zgłoszona ta kontrola, ona już została zakończona i jest już rozsyłana do państwa. Myślę, że do Komisji trafi w najbliższym czasie, bo jest rozsyłana dzisiaj. Na gorąco tutaj się komunikowałam.  Ja nie będę jej omawiać, nie jest objęta sprawozdaniem, ale w związku z tym, że jest w kręgu państwa zainteresowania, to pozwoliłam sobie powiedzieć, że wpłynie ona do Komisji.

Również państwo zgłosili jako Wysoka Komisja temat kontroli, który jest realizowany w tym roku. Mianowicie jest to kontrola finansowanie zadań publicznych w zakresie wspierania Polonii i Polaków za granicą. Państwo zgłaszacie praktycznie co roku, wskazując na konieczność kontroli operatorów i całego systemu. Czyli podjęliśmy tę kontrolę, ona się rozpoczęła w maju, zgodnie z planem. W związku z tym, że trwa, też nie będę szczegółowych danych ujawniać, bo objęta jestem tajemnicą kontrolerską.

Dziękuję za uwagę i proszę o pozytywne zaopiniowanie sprawozdania z działalności NIK w 2025 r. Dziękuję bardzo.

Przewodniczący poseł Zbigniew Konwiński (KO):
Dziękuję. Otwieram dyskusję. Czy są pytania? Pan poseł Dziedziczek.

Poseł Jan Michał Dziedziczak (PiS):
Bardzo dziękuję. Proszę uprzejmie o informację, ile zadań, o które Komisja prosiła, państwo podjęliście, a ile nie? To jest pierwsze pytanie. Drugie pytanie jest związane z projektem Polonia Camp i takim szczegółowym badaniem tego bardzo drogiego, o bardzo wysokim budżecie i wielu kontrowersjach projekcie. Czy państwo się zajęliście tym projektem?

Przewodniczący poseł Zbigniew Konwiński (KO):
Więcej zgłoszeń nie widzę, tak że proszę bardzo odpowiedzieć.

P.o. wicedyrektor departamentu NIK Katarzyna Czerwińska-Michalska:
Ze zgłoszonych na 2025 r., bo mówimy o tym okresie, tematów kontroli przez Wysoką Komisję, zostały zrealizowane praktycznie wszystkie państwa zgłoszenia. Państwo podzieliliście zgłoszenia, żeby oddzielnie obejmować kontrolą każdego operatora. Czyli tych tematów było kilka, natomiast my to skomasowaliśmy w jedną koordynowaną dużą kontrolę, o której mówiłam i którą teraz przeprowadzamy w tych jednostkach. Jako kontrola też instytutu, tak jak mówiłam, była zrealizowana. Ona oczywiście była z pewnym opóźnieniem w stosunku do państwa zgłoszeń, bo państwo zgłaszali te tematy na 2025 r. Jedna została zrealizowana w 2025 r., druga z nich jest zrealizowana teraz.

Natomiast jeśli chodzi o wydarzenie, o którym pan poseł powiedział, dotacja została udzielona na to wydarzenie Senatu. Ja tu tylko chciałam, ponieważ ja nie mogę też, że tak powiem, szczegółów kontroli, którą teraz prowadzimy, ujawniać. Natomiast ten aspekt jeden, na który też są zgłoszenia, bo oprócz tego, proszę państwa, że państwo zgłaszacie jako Komisja tematy, mamy mnóstwo zgłoszeń indywidualnych posłów, plus organizacje polonijne też do nas zgłaszają skargi, wnioski, nad którymi my też się pochylamy i bierzemy pod uwagę. Czyli wracając do tego tematu, Prezydium Senatu udzielało i podejmowało decyzję o przyznawaniu. Natomiast zgodnie z ustawą o NIK, my nie mamy możliwości kontroli tego organu, jedynie na wniosek Senatu, a takiego zlecenia nie dostaliśmy, czyli z własnej inicjatywy tej działalności w tym obszarze… Natomiast jesteśmy u operatorów i czynności kontrolne trwają. Ja nie mogę ujawniać szczegółów, tak że przykro mi, bo jestem związana tajemnicą kontrolerską.

Poseł Jan Michał Dziedziczak (PiS):
Przepraszam, bo operatorzy właśnie korzystają ze środków Senatu. A to możecie państwo to badać, czy nie możecie?

P.o. wicedyrektor departamentu NIK Katarzyna Czerwińska-Michalska:
W Senacie, wnioski państwa dotyczą również rozdysponowania i podjęcia decyzji, dlaczego ta organizacja, a nie inna ma. Tego nie możemy, bo to jest Prezydium Senatu. Natomiast na poziomie operatorów my badamy środki publiczne z różnych źródeł, bo w okresie objętym kontrolą, jak państwo wiecie, ten system wyglądał różnie, bo najpierw KPRM udzielało, środki przeszły do Senatu, też MSZ ma część środków, więc my krzyżowo będziemy badać. Natomiast ja nie mogę udzielać informacji odnośnie do takich szczegółów, bo to jest w tej chwili tajemnica kontrolerska. Podzielimy się z państwem wynikami tej kontroli. Myślę, że to będzie pierwszy kwartał przyszłego roku.

Przewodniczący poseł Zbigniew Konwiński (KO):
Dziękuję bardzo. Czy są jeszcze pytania?

Poseł Jan Michał Dziedziczak (PiS):
Chciałbym panie przewodniczący dopytać.

Przewodniczący poseł Zbigniew Konwiński (KO):
Tak.

Poseł Jan Michał Dziedziczak (PiS):
Czyli można było kontrolować decyzje w KPRM, można było kontrolować decyzje w MSZ, ale w przypadku Senatu to tylko Senat może zawnioskować o kontrolę samego siebie, a nikt inny, według ustawy?

P.o. wicedyrektor departamentu NIK Katarzyna Czerwińska-Michalska:
Albo Sejm uchwałą.

Poseł Jan Michał Dziedziczak (PiS):
Całą uchwałą.

P.o. wicedyrektor departamentu NIK Katarzyna Czerwińska-Michalska:
Tak, to jest art. 4 ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli.

Przewodniczący poseł Zbigniew Konwiński (KO):
Dziękuję bardzo. Szanowni państwo, jeśli nie usłyszę sprzeciwu, uznam, że Komisja nasza po rozpatrzeniu sprawozdania NIK za 2025 r. w zakresie działania Komisji, opiniuje pozytywnie, nie zgłasza uwag i wniosków.

Jeszcze raz to odczytam, bo chyba nieprecyzyjnie odczytałem. Jeżeli nie usłyszę sprzeciwu, uznam, że Komisja Łączności z Polakami za Granicą po rozpatrzeniu sprawozdania NIK za 2025 r. w zakresie działania Komisji opiniuje je pozytywnie, nie zgłasza uwag i wniosków. Tak? Sprzeciwu nie widzę, nie słyszę.

Zamykam posiedzenie. Dziękuję bardzo.