Komisja Mniejszości Narodowych i Etnicznych, obradująca pod przewodnictwem poseł Wandy Nowickiej (Lewica), przewodniczącej Komisji, rozpatrzyła:

–  informację Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na temat planowanej na 2025 r. wysokości środków z budżetu państwa na realizację zadań mających na celu ochronę, zachowanie i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowanie i rozwój języka regionalnego oraz zasad przyznawania przez MSWiA dotacji na te cele,

– sprawy bieżące.

W posiedzeniu udział wzięli: Tomasz Szymański sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji wraz ze współpracownikami, Ryszard Galla doradca marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej do spraw mniejszości narodowych i etnicznych, Grzegorz Kuprianowicz współprzewodniczący Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, Mariola Abkowicz prezes Związku Karaimów Polskich, Jacek Słomion prezes zarządu Fundacji Kaszuby, Ludomir Molitoris sekretarz generalny Towarzystwa Słowaków w Polsce, Andrzej Romańczuk sekretarz zarządu Rosyjskiego Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego w Polsce, Adam Ostrowski specjalista do spraw legislacyjnych Związku Miast Polskich, prof. dr hab. Sławomir Łodziński pracownik Katedry Antropologii Społecznej, Studiów Etnicznych i Migracyjnych na Wydziale Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz dr hab. Lech Nijakowski stały doradca Komisji.

W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Andrzej Kniaziowski – z sekretariatu Komisji w Biurze Komisji Sejmowych oraz Dorota Zielińska-Bąk – z Gabinetu Marszałka Sejmu.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dzień dobry państwu. Witam państwa bardzo serdecznie na posiedzeniu Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych. Szczególnie witam posłów i posłanki, a także pana ministra Szymańskiego. Tym bardziej wszyscy się cieszymy, że rzadko mamy okazję mieć pana z nami. To tym większa radość, że dzisiaj może być pan z nami. Proszę państwa, bardzo serdecznie witam również naszych gości, którzy są zdalnie. W szczególności chciałabym powitać pana Ryszarda Gallę, długoletniego członka i przewodniczącego naszej Komisji, który jest doradcą marszałka Hołowni do spraw mniejszości narodowych i etnicznych.

Proszę państwa, porządek dzienny naszego posiedzenia obejmuje dwa punkty. Po pierwsze mamy rozpatrzenie informacji ministra spraw wewnętrznych i administracji na temat planowanej na 2025 r. wysokości środków z budżetu państwa na realizację zadań mających na celu ochronę, zachowanie i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowanie i rozwój języka regionalnego, a także zasad przyznawania przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji dotacji na te cele. Drugi punkt to sprawy bieżące.

Czy są jakieś uwagi do porządku? Nie słyszę, a zatem porządek dzienny uważam za przyjęty.

Bardzo serdecznie witam też panią przewodniczącą. Zapraszam do stołu prezydialnego. A pana ministra z MSWiA poproszę właśnie o przedstawienie informacji. Bardzo proszę.

Sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański:
Słychać mnie, tak? Witam serdecznie, szanowna pani przewodnicząca, szanowni państwo posłowie, szanowni państwo, w tym obecni online. Witam współprzewodniczącego komisji wspólnej pana doktora Kuprianowicza. Witam serdecznie, panie doradco. Od razu, pani przewodnicząca, pragnę zauważyć, że faktycznie moja obecność na posiedzeniu Komisji może czasami wzbudzać to, że… Nie ma mnie ze względu na to, że jednak obszar funkcjonowania i mojej odpowiedzialności leży w zakresie nadzoru nad wojewodami i współpracy z samorządem. Mam tutaj również jakby swoją odpowiedzialność, a szczególnie teraz, w tym okresie, który ma miejsce. To powoduje, że moje zaangażowanie w tamtym kierunku jest bardzo mocne, co jednak nie oznacza, że zupełnie nie mam kontaktu ze stroną mniejszościową, szczególnie z panem przewodniczącym, również w ramach naszych wzajemnych relacji z Komisją Wspólną Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych (KWRiMNiE). Takie mam wrażenie. Mam nadzieję, patrząc na pana Kuprianowicza, że również strona mniejszościowa jest w stanie to potwierdzić. Nasze ostatnie działania związane z ustaleniem regulaminu funkcjonowania były poprzedzone wielogodzinnymi spotkaniami, wzajemnymi relacjami i uzgodnieniami ze stroną mniejszościową, żeby dojść do konsensusu w zakresie regulaminu. Mam nadzieję i chyba ogólne wrażenie, że zawsze przebiegają one w dobrym klimacie konsensusu, wzajemnego zrozumienia i ustalenia głosu wspólnego. Na końcu tak naprawdę w przypadku regulaminu był dobry klimat w komisji wspólnej.

Wracając jednak do tematu dzisiejszych obrad Komisji, szanowna pani przewodnicząca i Wysoka Komisjo, jak słusznie pani zauważyła, tematem jest wysokość planowanych w budżecie państwa w 2025 r. środków na realizację zadań, które mają na celu ochronę, zachowanie i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowanie i rozwój języka regionalnego. Teraz tak. Akurat dzisiejsze posiedzenie Komisji odbywa się w wyjątkowym momencie, w wyjątkowej chwili, ponieważ aktualnie trwa debata budżetowa na sali sejmowej. Oczywiście pewną wyodrębnioną częścią są również środki, które są zagwarantowane na ten cel.

Doskonale państwo wiedzą, a szczególnie strona mniejszościowa, stowarzyszenia, organizacje oraz członkowie KWRiMNiE, tak jak i pan doradca Ryszard Galla, ile starań włożyliśmy wspólnie jako resort i ja osobiście w to, żeby dążyć do zwiększenia limitu środków przyznawanych do wykorzystania na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych. Moje starania w końcu przyniosły efekt w kontekście zwiększenia dotacji, zwiększenia środków do wykorzystania jeszcze na ten rok. W kwocie 1 mln zł udało się to osiągnąć. Na całe już szczęście wpłynęły wnioski, które do 23 października pod względem merytorycznym i formalnym zostaną przygotowane przez departament. Te pieniądze zostaną uruchomione na rzecz organizacji mniejszościowych.

Cóż się działo w zakresie przygotowywania planów budżetowych na rok 2025? Otóż w toku prac zapewniałem stronę mniejszościową, że dołożę wszelkich starań, żeby zwiększyć budżet wydatków na dotacje podmiotowe i celowe, żebyśmy mogli mieć świadomość, że w końcu coś pozytywnego w tym kierunku się zadziało. Oprócz cykliczności, tak jak wspomniałem państwu wcześniej, udało się 1 mln zł przeznaczyć na dotacje. Po konsultacji z ministrem założyłem, że będziemy wnioskować o zwiększenie limitu środków o 3 mln zł w planie budżetu państwa na 2025 r. Szanowni państwo, dokładaliśmy wszelkich starań, motywując to tym, że kwota de facto nie była w żaden sposób zmieniana od 2022 r. i że to są cały czas te same pieniądze w wysokości 18,5 mln zł.

Niestety, jak państwo wiedzą, weszliśmy w czas bardzo trudny, jeżeli chodzi o sytuację budżetu państwa w kontekście wydatków, które są spowodowane działaniami likwidującymi skutki powodzi, jak i tego, co wokół tematu się dzieje na południowym zachodzie Polski. Musimy angażować niesamowite siły i środki dla powiatów, miast i gmin, które zostały dotknięte skutkami powodziowymi. Wiemy już o kwocie przekraczającej 20 mld zł, które to pieniądze zostaną po prostu na ten cel delegowane i to oczywiście kosztem, niestety, innych wydatków.

To nie spowodowało, że osobiście odpuściłem temat, żeby przyjąć do wiadomości, że środki na rok 2025 nie zostaną zwiększone. Wniosłem poprawkę. Niestety w Radzie Ministrów nie udało się tych środków zwiększyć, bo tutaj, jak państwo wiedzą, kompetencje ma Rada Ministrów, a nie chciejstwo czy też dobra wola i zrozumienie ministra właściwego do spraw mniejszości narodowych i etnicznych. To nie oznacza, szanowni państwo, że nie będę podejmował, tak jak czyniłem to w tym roku, starań o to, żeby jeszcze w procedurze uzgadniania budżetu państwa i przyjęcia ostatecznego kształtu budżetu uzyskać te pieniądze. Tak więc aktualna jest moja deklaracja co do tego, że będę nadal wspierał i aktywnie działał na rzecz podniesienia kwot przeznaczonych na mniejszości narodowe i etniczne oraz zachowanie języka regionalnego. Będę nadal podejmował te działania.

Szanowni państwo, ale obok tego, co dzieje się aktualnie i co się działo w zakresie naszych wspólnych relacji ze stroną mniejszościową, szczególnie w ramach KWRiMNiE, mam nadzieję, że wykonaliśmy kawał dobrej pracy, wspólnie spotykając się i uzgadniając regulamin oraz sposób aplikowania o środki. Uważam, że nasze nowe otwarcie ma miejsce. Poprawiliśmy dialog. Mamy częsty kontakt z panem doktorem Kuprianowiczem, który reprezentuje stronę mniejszościową. Liczę na to, że dialog i dobry kontakt będą zachowane, ponieważ przed nami jeszcze bardzo dużo pracy w tym obszarze.

Dlatego, szanowni państwo, żeby zbyt dużo o tym nie mówić, kwota, którą w tej chwili mamy do dyspozycji, będzie kształtowała się w granicach tych samych środków, które były w 2024 r. Natomiast cały czas będę podejmował temat w debacie budżetowej. Również jako Komisja mają państwo oczywiście istotne narzędzia do tego, żeby wnioskować o większe kwoty. Będę oczywiście robił wszystko, żeby środki zostały podwyższone. Proponowałem zwiększenie o kwotę 3 mln zł. Jestem do dyspozycji. Jeżeli Wysoka Komisja uzna, że należy zawnioskować do Rady Ministrów o zwiększenie tej kwoty, będę robił wszystko, żeby podtrzymać te działania. Dziękuję serdecznie.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dziękuję, panie ministrze. O głos poprosił pan przewodniczący Zubowski. Bardzo proszę.

Poseł Wojciech Michał Zubowski (PiS):
Dziękuję. Pani przewodnicząca, panie ministrze, szanowni państwo, trzy uwagi.

Pierwsza uwaga. Panie ministrze, mówi pan, że ta kwota od 2022 r. nie była zwiększana. OK, tylko z tego, co pamiętam i co mamy w stenogramach z posiedzeń Komisji, było tak, że w latach ubiegłych były po prostu środki przeznaczane dodatkowo, które też trafiały na ten cel. Myślę, że o tym warto byłoby powiedzieć. Co do kwoty 1 mln zł, pani przewodnicząca, nie pamiętam, czy w ubiegłym roku, czy na początku tego, ale chyba jeszcze w ubiegłym roku, rozmawialiśmy o tym, że taka kwota też dodatkowo się pojawiła. Mówię o tym, co mi się wydaje i co pamiętam. Zapewne państwo jeszcze to w razie potrzeby skorygują. To raz.

Panie ministrze, mówi pan o kwocie 20 mld zł przeznaczonej na wsparcie terenów zalanych. Sam jestem z takiego terenu. Natomiast z tego, co nam wiadomo, są to środki, które są przesunięte z jednej puli na drugą, więc tak jakby – proszę wybaczyć – niezależnie od tej kwoty, o której tutaj mówimy. Strona mniejszości narodowych i etnicznych, kiedy jeszcze w poprzedniej kadencji dyskutowaliśmy sobie o kwestiach związanych z budżetem, często zwracała uwagę na rosnące koszty różnego rodzaju usług i funkcjonowania. To wynika chociażby z tego, że ceny mediów się zmieniają i one będą też wyższe. Mówi pan o staraniach o 3 mln zł. Rozumiem, że obecnie planowana kwota na rok 2025 w zasadzie jest taka jak na rok 2024, co nie znaczy, że ona nie ulegnie zmianie,  ale w chwili obecnej jest tyle samo. Tak?

Sekretarz stanu w MSWiA Tomasz Szymański:
Tak. Jeżeli można, panie przewodniczący, odnoszę się od razu. Pomyliłem się mówiąc, że od 2022 r. środki są zachowane w tej samej proporcji. Od 2022 r. one są w tej samej proporcji, gdy mówimy o zapisach ustawy budżetowej. Nie odnoszę się, panie przewodniczący, do rezerw, które są w ciągu roku przekazywane jako dodatkowe środki. To jest jedna rzecz.

Pamiętajmy, szanowni państwo, że jest integralność budżetu. Tutaj nie ma przenoszenia środków pomiędzy jednym… Budżet jest integralny. My jako państwo musimy także reagować na sytuacje, które mają miejsce i sprawnie zarządzać środkami w budżecie, również na wydatki, które są w tym momencie niespodziewane. Mamy taką sytuację, jaką mamy. Są uruchomione środki dodatkowe na rzecz osób, które zostały dotknięte skutkami powodzi, w kwotach 2 tys. zł, 8 tys. zł, 100 tys. zł i 200 tys. zł. Plus proszę pamiętać również o odtworzeniu technicznej infrastruktury użyteczności publicznej, niejednokrotnie ze zwiększeniem potencjału tychże obiektów. Dlatego też dbałość o wydatkowanie środków publicznych ma jednak wpływ na sytuację budżetową i w tym miejscu to jest bardzo ważne. Tak jak słusznie pan zauważył, mówimy o tej chwili, o dniu dzisiejszym, w momencie, kiedy trwa debata budżetowa piętro niżej czy też obok nas, dlatego mówimy o sytuacji, która ma miejsce w dniu dzisiejszym. Doskonale pan wie jako doświadczony parlamentarzysta, że to jest dopiero początek działań, ponieważ na tym etapie będzie to również praca w poszczególnych komisjach, a uchwalanie budżetu jest dopiero za kilka miesięcy. Dziękuję.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dziękuję. O głos poprosił przewodniczący Kuprianowicz. Bardzo proszę, panie przewodniczący.

Współprzewodniczący Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych Grzegorz Kuprianowicz:
Szanowna pani przewodnicząca, Wysoka Komisjo, szanowny panie ministrze, panie posłanki i panowie posłowie, chciałem zabrać głos, ponieważ to posiedzenie jest niezwykle ważnym posiedzeniem sejmowej Komisji, gdyż dotyczy ono naszej przyszłości jako mniejszości w 2025 r.

Pozwolę sobie zacząć w odwrotnej kolejności niż pan minister, bo zacznę od regulaminu. Przede wszystkim chciałbym podziękować panom ministrom Tomaszowi Siemoniakowi i Tomaszowi Szymańskiemu za to, że rozpoczął się dialog i że zmienia się atmosfera rozmowy o sprawach mniejszości. W momencie opracowywania regulaminu i zasad przyznawania dotacji na rok 2025 nastąpiła zmiana w bardzo pozytywnym kierunku. Podjęto rozmowy i wysłuchano głosu mniejszości. Jest to o tyle ważne, że wcześniej, jak zwracaliśmy uwagę, zasady przyznawania dotacji dla mniejszości narodowych i etnicznych w ciągu minionych, ostatnich lat zmieniły się bardzo radykalnie, nabierając charakteru bardzo restrykcyjnego. W naszym odczuciu były to jedne z najbardziej restrykcyjnych zasad, jeśli chodzi o przyznawanie dotacji, wśród innych instytucji publicznych. Tym bardziej jesteśmy wdzięczni za to, że ten dialog się rozpoczął i że zasady na rok 2025 są lepsze niż te, które były wcześniej. Oczywiście liczymy na to, że dialog będzie trwał i że w ciągu najbliższych miesięcy rozpoczniemy pracę nad zasadami na przyszłość, na rok 2026 i na kolejne lata. Mamy nadzieję, że atmosfera dialogu i poszukiwania dobrych rozwiązań – tak dla państwa, dla ministerstwa, jak i dla mniejszości – będzie kontynuowana. Tak więc na początek podziękowania za tę zmianę, która się dokonała.

Jeśli chodzi o kwestie finansowe, dotyczące środków z budżetu państwa, to przede wszystkim bardzo ważne dla mniejszości było to, że w ciągu ostatnich kilku tygodni pojawiła się informacja o tym, że środki na działania służące zachowaniu tożsamości mniejszości w roku 2024 zostały zwiększone o kwotę 1 mln zł. Jest to bardzo istotna informacja, ponieważ wiele organizacji mniejszościowych boryka się z poważnymi problemami finansowymi, jeśli chodzi o ich działalność bieżącą, stąd też te środki są istotne. Tu znowu podziękowania dla kierownictwa MSWiA, w szczególności dla pana ministra Tomasza Szymańskiego, za to, że te środki udało się pozyskać i one są w tej chwili w trakcie procedury ich podziału pomiędzy podmioty, które wcześniej uzyskały dotacje MSWiA.

Oczywiście muszę przyznać, że z rozczarowaniem przyjęliśmy informację o tym, że w porównaniu z poprzednimi latami nie udało się zwiększyć środków w budżecie na rok 2025. Przypomnę, że to są środki w wysokości podobnej jak w roku 2022, więc mijają trzy lata, a środki się nie zwiększają i to w momencie, gdy mamy do czynienia jednak z dużą inflacją i ze znacznym podniesieniem kosztów w różnych dziedzinach od 2022 r., a także ze wzrostem płacy minimalnej. Pozostawienie takiej wysokości środków oznacza de facto zmniejszenie realnych środków na działania służące zachowaniu tożsamości mniejszości na rok 2025. Wdzięczni jesteśmy za te działania, które zostały już podjęte przez MSWiA w celu zwiększenia środków o kwotę 3 mln zł. Bardzo prosimy o dalsze działania, ponieważ naprawdę trudno sobie wyobrazić funkcjonowanie tych podmiotów, w szczególności organizacji mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym, w takich warunkach finansowych. Przypomnę dla porównania, że w roku 2015 w ustawie zapisanych było 15 mln zł. Teraz będzie zapisanych 18 mln zł. Czyli od roku 2015 do roku 2025 te środki zwiększą się o 3 mln zł. Porównajmy ceny i płacę minimalną z 2015 r. do obecnych. One się znacznie zwiększyły w porównaniu z dotacjami.

Tak więc jest gorąca prośba do kierownictwa MSWiA z jednej strony, z drugiej zaś strony do Wysokiego Sejmu, w szczególności do państwa jako członków Komisji, o podjęcie działań w celu zwiększenia tych środków, ponieważ pozostawienie ich w tej wysokości może doprowadzić do bardzo trudnej sytuacji i załamania się pewnych działań podmiotów, które działają na rzecz zachowania tożsamości mniejszości. Przypomnę, że są one podstawowymi środkami z budżetu państwa przeznaczonymi na działania służące zachowaniu tożsamości mniejszości. Tak więc już w samej swej istocie, jak wielokrotnie zwracałem uwagę, mamy tutaj do czynienia z pewnym problemem, gdyż w innych sferach życia kulturalnego i społecznego ciężar takich działań spoczywa na instytucjach finansowanych ze środków publicznych na zupełnie innych zasadach. W przypadku mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym wszystkie podstawowe działania służące temu celowi, który jest przewidziany w ustawie o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, są finansowane wyłącznie z jednorocznych dotacji ministra spraw wewnętrznych i administracji. To jest podstawowe źródło tych środków, więc tutaj już mamy do czynienia z nierównością w stosunku do innych sfer życia, a tym bardziej, gdy te środki pozostają w takiej wysokości jak przed trzema laty.

Gorący apel ze strony mniejszości. W imieniu strony mniejszościowej KWRiMNiE chciałbym skierować do państwa prośbę o podjęcie działań w tej kwestii, aby środki zostały zwiększone. W dalszej perspektywie apeluję o to, abyśmy wspólnie zastanowili się generalnie nad modelem funkcjonowania życia kulturalnego mniejszości narodowych i etnicznych, by poszukać bardziej optymalnego, lepszego modelu, tym bardziej że za chwilę zbliża się przecież 20. rocznica uchwalenia ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym. Po tych 20 latach warto ocenić ten system, który jest, wskazując, w których miejscach on się nie sprawdza, jak i poszukać lepszych, nowych rozwiązań, a teraz przede wszystkim zastanowić się nad możliwością zwiększenia środków, które są w tym systemie, jaki obecnie funkcjonuje. Dziękuję bardzo.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Bardzo dziękuję. Bardzo proszę, panie ministrze.

Sekretarz stanu w MSWiA Tomasz Szymański:
Dziękuję serdecznie. Szanowni państwo, wiemy, bo mamy zdefiniowany problem ze stroną mniejszościową, że faktycznie wzrost najniższego wynagrodzenia, koszty związane z utrzymaniem obiektów, koszty administracyjne i socjalno-bytowe, opłaty za energię elektryczną i za gaz oczywiście powodują, że te dotacje nigdy nie są i nie będą wystarczające. To jest oczywiście zrozumiałe. Uzgodniliśmy razem, że poczynimy wszystkie możliwe kroki co do tego, żeby podjąć wspólne działania, aby zwiększyć poziom budżetowania wydatków mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowania języka regionalnego. Sam 24 września wystąpiłem do ministra finansów o zwiększenie tych środków właśnie o kwotę 3 mln zł. Tak jak powiedziałem, zapewniam państwa co do tego, że to nie jest ostatnie nasze działanie. Zrobimy wszystko. Rozmawiałem już z panem ministrem Siemoniakiem na ten temat nie dalej niż wczoraj. Mamy pewien pomysł. Państwo jednak wiedzą, że czasami jestem tajemniczy. Pan Grzegorz Kuprianowicz szczególnie wie, że jeżeli mam pomysł, to dzielę się nim wówczas, kiedy próbujemy zrobić coś więcej, żeby mówić, że jesteśmy u brzegu sfinalizowania. Zresztą Ryszard Galla również powiedział, że jest do dyspozycji w kontekście jakby negocjacji i lobbowania za zwiększeniem finansowania na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych.

Szanowni państwo, ale pragnę też państwu przypomnieć zapisy ustawy, która również w sposób jednoznaczny mówi, że minister spraw wewnętrznych i administracji nie jest jedynym dysponentem ani jedynym organem co do tego, żeby zająć się finansowaniem, współfinansowaniem czy utrzymywaniem organizacji mniejszościowych. Ustawa wprost mówi, że organy administracji publicznej, czyli de facto całe państwo, jest jakby ukierunkowane na to, żeby z państwem współpracować, jak również działać na rzecz rozwoju i utrzymywania mniejszości narodowych i etnicznych. Poza tym, szanowni państwo, wiem, że również współpracują państwo bardzo szeroko z samorządem, szczególnie z samorządem wojewódzkim, ale również z samorządami lokalnymi. Do tego mamy też Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które również jakby jest tym organem administracji państwowej, publicznej czy właściwym ministerstwem, z którym również państwo współpracują. Nie jesteśmy na szczęście jedynym ministerstwem. Ma pan jednak rację, że czasami małe organizacje żyją właśnie głównie dzięki naszym dotacjom podmiotowym, żeby po prostu mogły funkcjonować, aczkolwiek wachlarz podmiotów, które udzielają wsparcia, żeby kultywować, urozmaicać i rozwijać tradycje mniejszości narodowych, jest bardzo szeroki. Dlatego też będę państwa wspierał w każdym działaniu zmierzającym do tego, aby zachęcać inne instytucje, w tym instytucje kultury i instytucje samorządowe, a to z racji tego, że mam nadzór również nad samorządami, żeby to finansowanie było zachowane. Dziękuję.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dziękuję, panie ministrze. Głos teraz zabierze pan Ryszard Galla. Bardzo proszę.

Doradca marszałka Sejmu do spraw mniejszości narodowych i etnicznych Ryszard Galla:
Bardzo dziękuję, pani przewodnicząca. Szanowni posłanki i posłowie, drodzy goście, chciałbym się przyłączyć do podziękowań, szczególnie dla pana ministra Tomasza Szymańskiego, za – powiedziałbym – otwartość we współpracy ze stroną mniejszościową. Myślę, że efekt osiągnięcia porozumienia co do regulaminu czy też zasad przyznawania środków dotacyjnych na 2025 r. poszedł bardzo sprawnie. Sądzę, że tutaj także i otwartość strony mniejszościowej spowodowała, że rzeczywiście mamy jeszcze trochę czasu na to, żeby w tej chwili przygotować się we właściwy sposób do wykorzystania tych środków w najbliższym roku.

Dziękuję także za 1 mln zł. Chciałbym tu bardzo wyraźnie powiedzieć, że to jest 1 mln zł, na który dzisiaj już strona mniejszościowa złożyła wnioski. Mam nadzieję, że ta kwota będzie wykorzystana w maksymalnej wielkości. W ubiegłym roku była przyznana kwota 700 tys. zł, ale dosłownie rzutem na taśmę, jeśli dobrze pamiętam. No i chyba nie w całości została ona przez stronę mniejszościową wykorzystana, a szkoda. Mam nadzieję, że w tym roku będzie nieco lepiej.

Natomiast chciałbym tutaj, pani przewodnicząca, zaapelować do szanownej Komisji. Myślę, że głos Komisji byłby ważnym elementem wsparcia, jeśli chodzi o zwiększenie dotacji na mniejszości narodowe i etniczne. W tej chwili tam jest kwota 18 171 000 zł, więc 3 mln zł naprawdę byłyby wzmocnieniem, chociażby tylko ze względu na wzrost cen, jaki w ostatnim okresie się pojawił. Natomiast żeby tutaj osiągnąć sukces, to zwracam uwagę na listopad, który jest czasem pracy w Komisji Finansów Publicznych. Musi pojawić się skuteczny wniosek, a taki wniosek to także i wskazanie źródła pochodzenia środków, które chcemy przeznaczyć na mniejszości narodowe i etniczne.

No i nie ukrywam, panie ministrze, że tu byłby apel, aby pan jednak podpowiedział Komisji, choć może nie dzisiaj na posiedzeniu Komisji, w którym miejscu te środki mogą być pozyskane, na które to właśnie MSWiA bądź też minister finansów wyrażą zgodę, bo składanie wniosku bez wskazania pokrycia wydatku będzie nieskuteczne. Jeśli więc cokolwiek mamy zrobić, to na pewno musimy mieć wskazane rzetelne źródło, z którego 3 mln zł byłyby zabrane. Oczywiście nie wierzę w to, żeby 3 mln zł były stratą dla spraw powodziowych, bo tam są przecież miliardy złotych, więc myślę, że w jakiś sposób ministerstwo i strona rządowa znajdą skromne 3 mln zł, by wesprzeć stronę mniejszościową. O to bym bardzo prosił i już od razu dziękuję, panie ministrze. Dziękuję.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dziękuję. Rozumiem, że pan minister chce się od razu odnieść. Bardzo proszę.

Sekretarz stanu w MSWiA Tomasz Szymański:
Widać, że Ryszard Galla jest doświadczonym parlamentarzystą. Doskonale wie, jak wygląda kwestia przepływu pieniądza w uchwalaniu ustawy budżetowej i wskazania źródła finansowania, tym bardziej że od 1 września każdy projekt ustawy, który wychodzi, musi być obarczony oceną skutków regulacji (OSR), a więc i wskazaniem, skąd te pieniądze pochodzą. Szanowni państwo, dbałość o środki publiczne tym bardziej nabiera teraz innego znaczenia. Dzieje się to w momencie, kiedy Polska jest w procedurze nadmiernego deficytu. Chciałbym, żeby państwo o tym pamiętali, ponieważ to też nie jest bez przyczyny. Oglądanie złotówki nie raz, ale trzykrotnie ma swoje realne uzasadnienie. To jest jedna rzecz.

Oczywiście, panie doradco, wskażę źródła finansowania, ponieważ mam pewien pomysł. Jesteśmy jednak na etapie wstępnym prezentacji i debaty budżetowej. Nie chciałbym wszystkiego mówić. Mamy z panem ministrem Siemoniakiem pewien pomysł, który wczoraj omawialiśmy, ale z różnych względów nie chciałbym go teraz wskazywać, bo wszystko, co powiem, może być użyte w niewłaściwy sposób. Dziękuję.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dziękuję bardzo. A zatem kontynuujemy kolejne głosy. Pan przewodniczący Molitoris, bardzo proszę.

Sekretarz generalny Towarzystwa Słowaków w Polsce Ludomir Molitoris:
Szanowna pani przewodnicząca, szanowni panowie posłowie, panie ministrze, też chciałbym się przyłączyć do podziękowań, ale niestety nie mogę, bo 1 mln zł na ten rok to jest tragedia. Proszę sobie wyobrazić, że ceny ogrzewania i gazu wzrosły w Polsce o 270%. Co będziemy robić? Proszę państwa, jeśli mamy zatrudnionych pracowników, to zeszli już oni na najniższą krajową i za chwilę nam będą uciekać, szukając lepszych płac, bo oni muszą z czegoś żyć. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji musi to uwzględniać przy planowaniu budżetu. To nie jest tak, że mamy wygórowane żądania.

Ministerstwo jest organem właściwym. Jeśli ministerstwo nie czuje się na siłach, zawsze może wystąpić do prezesa Rady Ministrów o przekazanie spraw mniejszości ponownie do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, abyśmy nie byli w ministerstwie petentami, ale aby nasze sprawy były rozwiązywane zgodnie z różnymi zobowiązaniami, które Rzeczpospolita Polska poprzyjmowała. Otóż proszę sobie wyobrazić, że w MKiDN co roku uwzględniano wskaźnik inflacji. W MSWiA tak się nie dzieje. Realnie więc wysokość środków przekazywanych na mniejszości narodowe systematycznie spada. Podejrzewam, iż to jest już zwijanie polityki w tym zakresie, bowiem nie podnosić w sytuacji, kiedy minister finansów mówi, że wzrost kosztów w ostatnich kilku latach nastąpił o 50%, pani Lubnauer mówi, że o 40%, a ministerstwo nie planuje podwyżki na przyszły rok… To, że gdzieś tam może znajdzie, to można powiedzieć: „Tak, to jest pozytywne działanie”, ale nie wiadomo, czy ono się spełni.

Proponowałbym więc, aby ministerstwo, jeśli rzeczywiście chce być organem właściwym, miało pozytywne podejście, bo proszę sobie wyobrazić, że ta skala komplikowania zasad przyznawania dotacji, jaką ministerstwo chciało wprowadzić… Tego nie ma w innych ministerstwach. Tego nie ma nigdzie. Odnieśliśmy małe zwycięstwo, bo udało się to zatrzymać. To nie jest zwycięstwo. Pani przewodnicząca dwa czy trzy lata temu apelowała do przedstawicieli MSWiA o odbiurokratyzowanie. Powieliła prośbę ówczesnego szefa partii rządzącej, żeby wszystko odbiurokratyzować, bowiem mamy nadmiar różnych rzeczy. Teraz cieszymy się, że zatrzymaliśmy kolejną komplikację. To nie idzie w dobrym kierunku. W zasadzie to za chwilę nie będziemy w stanie realizować niektórych zadań, a przecież Polska twierdzi, że stosuje proaktywną politykę. Nie można tak.

Na przykład dotację na miesięcznik „Život” od roku 2006 mamy na tym samym poziomie. Proszę państwa, przez 18 lat. Tam musimy mieć tłumaczy, ludzi z wykształceniem i bardzo dobrze przygotowanych. Mamy teraz 2/3 dotacji. To jest płaca minimalna. Skąd mamy te pieniądze zdobywać? Inne ministerstwa, jak i w szczególności samorządy nie wspierają nas. Przykładem jest subwencja oświatowa. Tylko 15% środków jest wydawanych zgodnie z przeznaczeniem i na cel, idąc za uczniem. Reszta po prostu gdzieś ginie po drodze.

Tak dalej nie może być. Apeluję tu do ministra, aby podjął rzeczywiste działanie, bo takie deklaracje od obecnego rządu słyszałem, że to będzie obywatelskie podejście, a to jest takie podejście, które uwzględnia założenia społeczno-ekonomiczne rozwoju państwa polskiego. Takim założeniem i wyznacznikiem dla tej polityki jest płaca minimalna, którą rząd niemal podwoił, a my jesteśmy cały czas tam, gdzie byliśmy. Być może się coś zmieni. Na tym odpowiedzialna polityka nie polega. Dziękuję bardzo.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dziękuję bardzo. Zanim udzielę głosu pani posłance Królak, to chciałabym powiedzieć dwa słowa w nawiązaniu do tego, o czym mówił pan Galla, jak i do jego apelu skierowanego do Komisji o zabranie głosu w sprawie zwiększenia budżetu. Po pierwsze chciałabym tutaj z jednej strony wyjaśnić, że Komisja co do zasady nie opiniuje budżetu, natomiast oczywiście zdarzyło się, że taką opinię raz przedstawiliśmy, choć oczywiście bezskutecznie.

Tu jednak chciałabym zwrócić się do pana ministra, bo rozumiem, że negocjacje dotyczące zmian budżetowych są bardzo newralgiczne. W związku z tym w momencie, w którym głos Komisji mógłby wspomóc te działania, o których pan mówi, byłabym bardzo wdzięczna, bo my ten głos… Pod warunkiem, że – jak rozumiem – ze strony członków i członkiń Komisji nie ma oporu przeciwko zabraniu w razie czego głosu w sprawie zwiększenia budżetu. Wszyscy jesteśmy za zwiększeniem, prawda?

Sekretarz stanu w MSWiA Tomasz Szymański:
Ale jako dezyderat?

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Jako dezyderat, tak, ale skierowany do pana… Do kogo?

Sekretarz stanu w MSWiA Tomasz Szymański:
Albo do premiera, bo do ministra właściwego to raczej nie, albo do ministra finansów.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Do ministra finansów? No dobrze, to…

Sekretarz stanu w MSWiA Tomasz Szymański:
To jest na roboczo na razie dyskutowane…

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dobrze, to w każdym razie, żeby jeszcze głos Komisji wybrzmiał podczas tej dyskusji… Myślę, że warto. Wszyscy skorzystają.

Poseł Katarzyna Królak (KO):
Teraz ja, tak?

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Tak.

Sekretarz stanu w MSWiA Tomasz Szymański:
Jeżeli można, szanowni państwo, to znaczy… Nie chciałbym używać sformułowań typu „mamy zwycięstwo”, że ktoś się może czuć pokonany, panie Ludomirze, ponieważ mam wrażenie i odczucie, że było to poprzedzone szerokimi konsultacjami. Tu nie było czegoś takiego, że ktoś kogoś próbował wykiwać, tylko to było oparte na partnerskim zrozumieniu, dyskusji i dialogu. Takie mam odczucie, więc używanie słów, że ktoś może się czuć pokonany, bo ktoś zwyciężył, jest chyba niewłaściwe. To jest jedna rzecz.

Proszę też nie zarzucać ministerstwu stagnacji, ponieważ po raz kolejny informuję, że jako minister właściwy do spraw mniejszości wystąpiłem o zwiększenie budżetu, mając na uwadze to, że mam świadomość tego, o czym już wspomniałem, że koszty funkcjonowania są wyższe. Natomiast Rada Ministrów funkcjonuje kolegialnie i robi pewne założenia, a na końcu to Sejm przyjmuje ostatecznie projekt budżetu, oczywiście po debatach w komisjach merytorycznych. Tak że jest wyczucie potrzeb. Mam nadzieję, że całość Komisji – bez względu na przynależność polityczną jej członków – jest za tym i ma poczucie, że ten budżet powinien być zwiększony. Myślę, że tutaj mamy to samo zdanie. Dziękuję.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dziękuję bardzo. Przedtem jeszcze pani posłanka Królak, a potem pan poseł Piecha. Bardzo proszę.

Poseł Katarzyna Królak (KO):
Myślę, że bardzo dobrym pomysłem byłoby uporządkowanie, bo jest wiele różnych innych, w tym resortowych, możliwości pozyskania dotacji, jak np. programy ministra kultury i dziedzictwa narodowego. Jest program „Czasopisma”, specjalny program dedykowany organizacjom pozarządowym (NGO), ale też program „Kultura dostępna”, są wydarzenia artystyczne i wydarzenia szkoleniowe. Fajnie więc byłoby to uporządkować dla organizacji, które może nie mają wiedzy.

A teraz trzy pochwały. Po pierwsze – elektroniczny system składania wniosków, po drugie – karta oceny merytorycznej w dokumentacji konkursowej, po trzecie – mowa o ekspertach zewnętrznych.

Odpowiednio i pytania. Po pierwsze – karta oceny merytorycznej jako załącznik do dokumentacji konkursowej. Czy organizacje, które złożą wnioski o dofinansowanie, mogą liczyć na kartę oceny merytorycznej dokonanej przez ekspertów? W jak długim czasie planują państwo pozyskać tylko i wyłącznie ekspertów zewnętrznych, czyli fachowców do oceniania projektów, a nie pracowników resortowych? Po trzecie, czy będzie… Czy planujecie albo nie ocenę strategiczną? Czyli ekspert ocenia marnie wniosek, a polityk przychodzi i oceną strategiczną daje dofinansowanie. Czy w ogóle macie takie pomysły?  Nie daj Boże, bo to relikt ostatnich ośmiu lat. To szczególnie ważne dla NGO, żeby takich sytuacji nie było. Dziękuję.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dziękuję.

Sekretarz stanu w MSWiA Tomasz Szymański:
Widzę, że pani poseł absolutnie tutaj przygotowana do pracy…

Poseł Katarzyna Królak (KO):
Nie, 20 lat w NGO i projektach.

Sekretarz stanu w MSWiA Tomasz Szymański:
Mam świadomość. Oczywiście te rzeczy, które pani wymieniła, podlegały właśnie naszym negocjacjom i wzajemnym konsultacjom w zakresie przygotowania regulaminu. Oddam głos panu naczelnikowi Marciniakowi.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Już, tak? Pan, a nie…

Radca ministra w Departamencie Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Andrzej Marciniak:
Dzień dobry. Pani przewodnicząca, pani poseł, szanowni państwo…

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dla porządku może właśnie powiem, że udzielam panu głosu.

Radca ministra w departamencie MSWiA Andrzej Marciniak:
Bardzo dziękuję. Pani poseł, dziękuję bardzo za pochwałę dotyczącą elektronicznego prowadzenia naboru wyłącznie w postaci czy przy użyciu elektronicznego systemu udzielania dotacji (ESUD). Cieszymy się bardzo, bo dążyliśmy do tego od kilku lat, a i od kilku lat uprzedzaliśmy naszych partnerów o tym, że taki moment nastąpi. Nastąpił.

Co do karty merytorycznej oceny oferty, to przewidywaliśmy… Pierwotny projekt regulaminu ofert, który powstał w ministerstwie, zakładał istnienie takiej karty. Na wniosek strony mniejszościowej odstąpiliśmy od takiego dokumentu. Pozostała tylko karta oceny formalnej. Natomiast ta karta dotycząca oceny merytorycznej w tym momencie nie stanowi elementu regulaminu.

Co do ekspertów zewnętrznych, to sytuacja wygląda też bardzo podobnie. Pierwotny projekt regulaminu przewidywał korzystanie z pomocy ekspertów zewnętrznych przy ocenie ofert realizacji zadań publicznych. W tym przypadku również pan minister wsłuchał się w głos strony mniejszościowej. Przy delikatnej modyfikacji dotychczas obowiązujących zasad, ale zostało utrzymane, że oferty będą oceniane na zasadzie parytetu przez pracowników departamentu i przez ekspertów wskazanych przez członków KWRiMNiE będących przedstawicielami mniejszości narodowych i etnicznych. Dziękuję bardzo.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dziękuję bardzo. Udzielam głosu panu posłowi Piesze. Bardzo proszę.

Poseł Bolesław Piecha (PiS):
Oczywiście odniosę się do spraw technicznych, bo z tego, co rozumiem, projekt budżetu został dzisiaj złożony przez rząd do pierwszego czytania.

Sekretarz stanu w MSWiA Tomasz Szymański:
Tak, trwa debata.

Poseł Bolesław Piecha (PiS):
No więc w związku z tym mówimy już o innym etapie, bo jakby właścicielem ustawy budżetowej w tej chwili jest Sejm i to nie podlega żadnej dyskusji. Z tego, co wiem, tutaj mamy postulaty, żeby spróbować zwiększyć ten budżet o 3 mln zł. Procedura według mnie jest prosta. Dezyderat nic nie pomoże, bo nie sądzę, żeby rząd był skłonny wprowadzać autopoprawkę w trakcie prac w komisjach. Dla mnie byłby to straszny ewenement. Czyli zostaje poprawka. No i tylko tyle. Ktoś musi przygotować tę poprawkę. Któryś z posłów musi ją zgłosić. W zasadzie innej drogi specjalnie nie ma. Apele o dezyderaty niczego nie zmienią, chyba że rząd ma taką politykę, że wyznaczy posła z Komisji Finansów Publicznych, który taką poprawkę złoży, do czego nie namawiam. Dziękuję.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dziękuję bardzo. Czy są jeszcze jakieś głosy? Czy pan minister chciałby się też odnieść do tego, co powiedziano? Może jeszcze jakieś głosy, a potem o ostateczne już odpowiedzi zwrócę się do pana ministra. Nie widzę, nie słyszę. Zatem, panie ministrze, bardzo proszę.

Sekretarz stanu w MSWiA Tomasz Szymański:
Szanowni państwo, dziękując za tę debatę na temat stanu finansowania zadań, dotacji podmiotowych, ale głównie organizacji mniejszościowych, pragnę wyrazić… Tak jak zresztą na początku mówiłem w ogóle o współpracy i o zajmowaniu się sprawami mniejszościowymi, wyrażam absolutnie chęć daleko idącego konsensusu i dialogu, którego brakło, bo wiem to od strony mniejszościowej, z poszanowaniem jednej i drugiej strony, ze zrozumieniem jednak sytuacji prawnych, które funkcjonują, aczkolwiek jestem jakby pozytywnie nastawiony co do tego… Jako kierownictwo ministerstwa ze zrozumieniem podchodzimy do państwa oczekiwań, szczególnie właśnie tych związanych z funkcjonowaniem w ramach prawnych, czyli poprzez regulaminy, ale głównie też z koniecznością znalezienia środków finansowych, żeby państwo w sposób efektywny mogli działać na rzecz mniejszości i rozwoju języka regionalnego, ponieważ mamy absolutne poczucie, że tutaj państwo bierze za to pełną odpowiedzialność. Proszę tylko również pamiętać, że nie jesteśmy wyłącznym podmiotem do finansowania tego typu zakresu. Jest szereg instytucji i podmiotów, które również są temu dedykowane z mocy ustawy o mniejszościach. Dziękuję serdecznie.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Bardzo dziękuję. Tak jak już wcześniej mówiłam, Komisja raczej tych poprawek nie przygotuje…

Poseł Bolesław Piecha (PiS):
Dezyderat jest niemożliwy.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Tak, więc…

Poseł Bolesław Piecha (PiS):
W ogóle do niczego. Tutaj jest potrzebna konkretna poprawka, zgodnie z logiką legislacyjną, czyli ze wskazaniem źródła sfinansowania. Ktoś taką poprawkę może przygotować. Trzeba ją złożyć albo w trakcie prac w Komisji Finansów Publicznych, bo my nie opiniujemy budżetu, albo już na sali sejmowej. Taka jest po prostu droga. Ze swojego doświadczenia tak to odczytuję.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Pan poseł ma rację, tak że…

Doradca marszałka Sejmu Ryszard Galla:
Najprościej jest złożyć wniosek do Komisji Finansów Publicznych. Najprościej. Może go nawet jeden poseł złożyć, a myślę, że Komisja także mogłaby złożyć ten wniosek.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Ku rozwadze poddaję te wnioski.

Proszę państwa, to ten punkt zamykam i przejdę do kolejnego. Sprawy bieżące. Czy ktoś z państwa chciałby zgłosić sprawę bieżącą? Bardzo proszę, pan Andrzej Romańczuk, sekretarz Rosyjskiego Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego. Bardzo proszę.

Sekretarz zarządu Rosyjskiego Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego w Polsce Andrzej Romańczuk:
Mam nadzieję, że się udało włączyć mikrofon. Dziękuję bardzo. Szanowna pani przewodnicząca, panie i panowie posłowie, panie ministrze, po raz kolejny niestety muszę wystąpić z tym, że od prawie trzech lat KWRiMNiE nie działa w pełnym składzie, bo od niemal trzech lat nie ma tam przedstawiciela mniejszości rosyjskiej. Jest tak od śmierci w lutym 2022 r. naszej poprzedniej przedstawicielki. Procedury powołania nowego przedstawiciela, które były wszczęte w 2022 r. i powinny dobiec końca do 15 grudnia 2022 r., z niewiadomych przyczyn do tej pory nie dobiegły końca. Zaraz będziemy mieli trzy lata, jak nie mamy przedstawiciela w komisji wspólnej.

W styczniu przyszłego roku mamy 20-lecie ustawy o mniejszościach. We wrześniu przyszłego roku mamy 20-lecie funkcjonowania KWRiMNiE. Czy ma być to 20-lecie parodii, czy 20-lecie pełnego funkcjonowania? Przepraszam bardzo, ale w tej chwili to można odbierać jako swego rodzaju parodię, jeżeli przez ponad dwa lata, a dokładnie przez prawie trzy, nie można powołać przedstawiciela jednej mniejszości narodowej, niedużej jak na skalę polską, liczącej niecałe 13 tys., a według innych danych 15 tys. osób, bo to wszystko zależy od tego, jak interpretujemy dane ze spisu. No to chyba…

Nie wiem, w czym jest problem. Zwłaszcza że, jak mówię, mieliśmy obietnicę w grudniu 2022 r., że sprawa jest już w podpisie u ówczesnego ministra i że na pewno do końca 2022 r. zostanie to rozstrzygnięte, po czym minął cały rok 2023 i praktycznie prawie cały rok 2024, a sprawa dalej jest w toku. Przepraszam, że w taki sposób, ale to nie jest kwestia miesiąca, tylko to jest kwestia trwająca od kilku lat. Niestety w tym momencie nasz przedstawiciel nie może też uczestniczyć w pracach KWRiMNiE i to w tak ważnych kwestiach, jak omawianie budżetu na przyszłe lata czy zasad dalszego funkcjonowania komisji wspólnej. To moim zdaniem jest rzeczą poważną, zwłaszcza że ustawa mówi wprost o 14 mniejszościach, a w tej chwili mamy de facto 13 mniejszości funkcjonujących w ramach komisji wspólnej.

Bardzo bym prosił o jakąś odpowiedź. Miejmy nadzieję, że do tego 20-lecia funkcjonowania ustawy te braki zostaną uzupełnione. Dziękuję bardzo.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dziękuję. Panie…

Sekretarz stanu w MSWiA Tomasz Szymański:
Chciałbym powiedzieć, pani przewodnicząca, że to nie jest takie proste. Tak, odpowiem pani przewodniczącej na piśmie.

Przewodnicząca poseł Wanda Nowicka (Lewica):
Dobrze. Dziękuję bardzo. W związku z tym, że już nie ma więcej spraw różnych, dziękuję bardzo.

Zamykam posiedzenie naszej Komisji. Do widzenia państwu.