Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka, obradująca pod przewodnictwem posła Pawła Śliza (Polska2050), przewodniczącego Komisji, rozpatrzyła:

– uchwałę Senatu w sprawie ustawy o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej (druk nr 2584).

W posiedzeniu udział wzięli: Arkadiusz Myrcha sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości wraz ze współpracownikami, Marek Frąckowiak prezes zarządu Izby Wydawców Prasy, Jacek Trela senator oraz Paweł Zieliński stały doradca Komisji.

W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Paulina Gabor, Daniel Kędzierski, Szymon Dziaduła – z sekretariatu Komisji w Biurze Komisji Sejmowych; Łukasz Nykiel – legislator z Biura Legislacyjnego.

Przewodniczący poseł Paweł Śliz (Polska2050):
Dzień dobry. Otwieram posiedzenie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka.

Witam państwa posłów oraz zaproszonych gości. Witam pana ministra Arkadiusza Myrchę. Witam zastępcę dyrektora Departamentu Prawa Europejskiego, pana Andrzeja Rynga. Witam głównego specjalistę z Departamentu Legislacyjnego Prawa Cywilnego, panią Marię Pijawską vel Pakulską. Witam przedstawicieli Izby Wydawców Prasy, witam pana Marka Frąckowiaka, prezesa Izby Wydawców Prasy. Witam pana senatora Trelę.

Na podstawie listy obecności stwierdzam kworum.

Porządek dzienny posiedzenia Komisji obejmuje rozpatrzenie uchwały Senatu w sprawie ustawy o szczególnych środkach ochrony w postępowaniu cywilnym osób uczestniczących w debacie publicznej. Jest to druk nr 2584.

Przechodzimy do realizacji porządku dziennego. Senat wniósł do ustawy cztery poprawki. Bardzo proszę, panie senatorze, o przedstawienie stanowiska Senatu.

Senator Jacek Trela:
Dziękuję bardzo. Dzień dobry. Panie przewodniczący, Wysoka Komisjo, tak jak pan przewodniczący powiedział, Senat wprowadził cztery poprawki do omawianej ustawy. Dwie poprawki mają charakter techniczny, natomiast dwie merytoryczny. Powiem trzy zdania o merytorycznych. Poprawka nr 1 dotyczy brzmienia art. 7 ust. 1 ustawy. Przenosi ciężar dowodu w sprawie, o której mowa w tym artykule, z pozwanego na powoda. Brzmi w ten sposób, że jeżeli pozwany złoży wniosek o oddalenie powództwa jako oczywiście bezzasadnego, powód obowiązany jest wskazać okoliczności uzasadniające powództwo, pozwalające sądowi na ocenę, czy nie jest ono oczywiście bezzasadne. Ciąg dalszy dotyczy sytuacji, w której taki wniosek będzie rozpoznawany poza rozprawą. Jest to podobne rozwiązanie.

Poprawka była konieczna z tego względu, że ustawa przyjęta przez Sejm nie w pełni wdrażała art. 12 ust. 2 dyrektywy anty-SLAPP-owej, w którym jest mowa o tym, że państwa członkowskie zapewniają, żeby w przypadku złożenia przez pozwanego wniosku o oddalenie na wczesnym etapie roszczenia to na powodzie spoczywał obowiązek uzasadnienia roszczenia, żeby sąd mógł ocenić, czy nie jest ono oczywiście bezzasadne. W rozwiązaniu przyjętym w Senacie kierowaliśmy się rozwiązaniem przyjętym w Słowenii. Jest to pierwszy kraj, który wdrożył dyrektywę anty-SLAPP-ową.  Zastosował, podobne jak my, brzmienie przepisu w naszym przypadku art. 7 ust. 1 ustawy.

Poprawka nr 2 – merytoryczna dotyczy art. 18, w którym dodaje się ust. 2. Art. 18 nowelizuje art. 4¹ Kodeksu postępowania cywilnego. Aby nie było wątpliwości, w ust. 2, który wprowadziliśmy w Senacie, jest mowa o tym, że w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy przepis ten w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do czynności procesowych podjętych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Chodzi o to, żeby w sposób niebudzący wątpliwości zapisać w ustawie, kiedy sankcje opisane w nowelizowanym art. 4¹ Kodeksu postępowania cywilnego mają zastosowanie. Nie chcieliśmy, żeby miały zastosowanie do wszystkich spraw, które były wszczęte wcześniej, gdyż byłoby to nadużycie przez pozwanych tej instytucji. Natomiast nie chcieliśmy zupełnie pozbawiać możliwości zastosowania art. 4¹ w sprawach, które się toczą, a czynności zostały podjęte już po wejściu w życie ustawy. A więc na bieżąco sądy będą mogły stosować znowelizowany art. 4¹ Kodeksu postępowania cywilnego, ale nie do czynności, które były wcześniej podjęte. Zdaniem Senatu jest to równowaga stron i właściwe rozwiązanie kwestii intertemporalnej. Dziękuję bardzo.

Przewodniczący poseł Paweł Śliz (Polska2050):
Dziękuję bardzo, panie senatorze. Stanowisko Biura Legislacyjnego.

Legislator Łukasz Nykiel:
Biuro Legislacyjne nie zgłasza uwag do zaproponowanych poprawek.

Przewodniczący poseł Paweł Śliz (Polska2050):
Dziękuję bardzo. Stanowisko rządu.

Sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha:
Pozytywne.

Przewodniczący poseł Paweł Śliz (Polska2050):
Dziękuję bardzo. Czy ktoś z pań i panów posłów chciałby zabrać głos w odniesieniu do poprawek? Pan poseł Szrot pierwszy, potem pan poseł Ćwik. Minuta, panie pośle.

Poseł Paweł Szrot (PiS):
Rozumiem, że będziemy je głosować każdą kolejno. Tak?

Przewodniczący poseł Paweł Śliz (Polska2050):
Tak, każdą poprawkę będziemy głosować po kolei.

Poseł Paweł Szrot (PiS):
OK, w takim razie tylko tyle chciałem wyjaśnić. Dziękuję.

Przewodniczący poseł Paweł Śliz (Polska2050):
Dziękuję bardzo. Pan poseł Ćwik.

Poseł Sławomir Ćwik (Centrum):
Dziękuję. Panie przewodniczący, panie ministrze, Wysoka Komisjo, szanowni goście, przede wszystkim cieszy mnie poprawka do art. 7, dlatego że wpisuje się ona w dyskusję, którą mieliśmy na posiedzeniu Komisji przed głosowaniem w Sejmie. Myślę, że faktycznie poprawka umożliwia, żeby postępowania anty-SLAPP-owe miały szansę zadziałać. Dziękuję.

Przewodniczący poseł Paweł Śliz (Polska2050):
Bardzo serdecznie dziękuję. Czy wszyscy z państwa mają karty? Pytam przed głosowaniem. Dobrze. Bardzo proszę.

Prezes zarządu Izby Wydawców Prasy Marek Frąckowiak:
Dziękuję bardzo. Marek Frąckowiak. Izba Wydawców Prasy.

Szanowni państwo, postaram się bardzo króciutko, ale chciałbym przede wszystkim powtórzyć to, co mówiłem już na wspólnym posiedzeniu komisji Senatu. Chciałbym podziękować państwu za tę ustawę w imieniu Izby Wydawców Prasy i wydawców. Jeszcze raz powtórzę, tak jak tam, że pewnie rzadko się zdarza, żeby ostatnio w Polsce media dziękowały politykom. Ja chciałbym to zrobić, dlatego że jest to rzeczywiście bardzo potrzebna ustawa w świetle tego, co się dzieje w procesach, zresztą nie tylko przeciwko wydawcom prasy. Jest to pewien proceder, który dotyka coraz szersze kręgi społeczeństwa. Jakieś unormowanie tego jest bardzo potrzebne.

Chciałbym też podziękować za pewną odwagę wyjścia poza samą dyrektywę. Dyrektywa, jak państwo wiecie, dotyczyła głównie spraw transgranicznych. Tutaj parlament zrobił krok dalej, na czym nam też bardzo zależało. Jeszcze raz za to dziękuję. Ustawa oczywiście nie wszystko reguluje, nie wszystko załatwia, ale jest to duży krok naprzód, więc jeszcze raz dziękuję. Chciałbym prosić o przyjęcie poprawek Senatu. Już rytualnie chciałbym zwrócić uwagę na to, że jest to bardzo ważny krok, ale oczywiście rozwiązuje tylko część problemów nękania procesowego nie tylko mediów, nie tylko dziennikarzy, nie tylko wydawców, ale też coraz częściej obywateli, przedsiębiorców, itd. Tą drugą, znacznie bardziej dotkliwą sprawą jest kwestia  art. 212 Kodeksu karnego. Przy okazji chciałbym wrócić do tego i prosić państwa o krok następny, to znaczy o usunięcie art. 212 z Kodeksu karnego. Za tę ustawę dziękuję bardzo.

Przewodniczący poseł Paweł Śliz (Polska2050):
Panie prezesie, dziękuję za podziękowania. Jeżeli chodzi o art. 212 i 216, uważam, że są to trafne uwagi.

Przechodzimy do głosowania. Będziemy głosować każdą poprawkę.

Proszę, głosujemy poprawkę nr 1. Kto z pań i panów posłów jest za? Kto jest przeciw? Kto się wstrzymał? Dziękuję. Bardzo proszę o podanie wyników.

Głosowało 21 posłów. Jednomyślność buduje moje serce.

Stwierdzam, że Komisja wnosi o przyjęcie poprawki Senatu.

Przechodzimy do poprawki nr 2. Kto głosuje za? Kto przeciw? Kto się wstrzymał? Dziękuję. Bardzo proszę o podanie wyników.

Głosowało 19 posłów. 13 głosów za, 6 – przeciw.

Stwierdzam, że Komisja wnosi o przyjęcie poprawki.

Przechodzimy do głosowania poprawki nr 3. Kto z pań i panów posłów jest za przyjęciem poprawki nr 3? Kto jest przeciw? Kto się wstrzymał? Dziękuję. Proszę o podanie wyników głosowania.

Głosowało 21 posłów. Za – 21 głosów, nikt nie był przeciw, nikt się nie wstrzymał.

Stwierdzam, że Komisja wnosi o przyjęcie poprawki.

I ostatnia poprawka nr 4. Kto z pań i panów posłów jest za przyjęciem poprawki nr 4? Kto jest przeciw? Kto się wstrzymał? Dziękuję.

Głosowało 22 posłów. 21 głosów za, 1 osoba się wstrzymała, nikt nie był przeciw.

Stwierdzam, że Komisja wnosi o przyjęcie poprawki.

Zamykam dyskusję.

Przystępujemy do wyboru sprawozdawcy. Dotychczas sprawozdawcą była pani poseł  Aleksandra Kot. Czy Komisja wyraża zgodę? Pani poseł?

Poseł Aleksandra Kot (KO):
Tak, tak, wyrażam zgodę.

Przewodniczący poseł Paweł Śliz (Polska2050):
Też wyraża. Dziękuję bardzo.

Wyczerpaliśmy porządek dzienny.

Dziękuję państwu za udział w posiedzeniu. Zamykam posiedzenie Komisji.