Komisja do Spraw Unii Europejskiej, obradująca pod przewodnictwem poseł Agnieszki Pomaskiej (KO), przewodniczącej Komisji, rozpatrzyła:

I. informację o dokumentach, w stosunku do których prezydium wnosi o niezgłaszanie uwag: COM(2025) 847, COM(2026) 20, 22 (art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej oraz Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej); COM(2026)  1, 5, 7, 8, 14, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 33 (art. 8 ust. 2 ustawy z dnia  8 października 2010 r.); COM(2026) 9, 36 (art. 151 ust. 1 regulaminu Sejmu z uwzględnieniem art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 października 2010 r.),

II. w trybie art. 151 ust 1 regulaminu Sejmu z uwzględnieniem art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 października 2010 r. informację o posiedzeniu Rady ds. Zagranicznych które odbędzie się w dniu 23 lutego 2026 r.

III. w trybie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 8 października 2010 r. Wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie przyjęcia Programu badawczego Funduszu Badawczego Węgla i Stali, wieloletnich wytycznych technicznych dotyczących tego programu i wieloletnich wytycznych finansowych dotyczących zarządzania majątkiem Funduszu Badawczego Węgla i Stali oraz uchylająca decyzje 2003/77/WE i 2008/376/WE (COM(2025) 760 wersja ostateczna) oraz odnoszący się do niego projekt stanowiska RP.

W posiedzeniu udział wzięli: Władysław Teofil Bartoszewski sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych wraz ze współpracownikami, Adam Szeptycki podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego wraz ze współpracownikami.

W posiedzeniu udział wzięli pracownicy Kancelarii Sejmu: Agata Jackiewicz, Joanna Heger – z sekretariatu Komisji w Biurze Spraw Europejskich i Współpracy Międzynarodowej BSEM; Konrad Kuszel – ekspert ds. legislacji w Biurze Ekspertyz i Ocen Skutków Regulacji, Adrian Grycuk – specjalista ds. systemu gospodarczego w BEOS.

Przewodnicząca poseł Agnieszka Pomaska (KO):
Dzień dobry. Witam państwa na posiedzeniu Komisji do Spraw Unii Europejskiej. Witam panie posłanki, panów posłów i pana ministra. Przechodzimy od razu do pkt I, czyli informacji o dokumentach Unii Europejskiej, w stosunku do których prezydium wnosi o niezgłaszanie uwag. Są to dokumenty w trybie art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej oraz Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej COM(2025) 847, COM(2026) 20, 22; w trybie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 8 października 2010 r. COM(2026) 1, 5, 7, 8, 14, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 33 oraz w trybie art. 151 ust. 1 regulaminu Sejmu z uwzględnieniem art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 października 2010 r. COM(2026) 9 i 36. Czy państwo posłowie chcą zgłosić jakieś uwagi do wymienionych przeze mnie dokumentów? Nie widzę. W związku z tym stwierdzam, że Komisja postanowiła nie zgłaszać uwag do wymienionych przeze mnie dokumentów.

Przechodzimy do pkt II, czyli informacja Rady Ministrów o posiedzeniu Rady ds. Zagranicznych, która odbędzie się 23 lutego. Bardzo proszę pana ministra Władysława Teofila Bartoszewskiego o przedstawienie informacji, a panie posłanki i panów posłów o uciszenie dyskusji. Bardzo dziękuję.

Sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski:
Szanowna pani przewodnicząca, Wysoka Komisjo, 25 lutego odbędzie się kolejne posiedzenie Rady ds. Zagranicznych Unii Europejskiej. Nie mamy w tej chwili żadnych projektów aktów ustawodawczych, a jeśli chodzi o plan posiedzenia, składa się on głównie z dwóch punktów. W posiedzeniu będzie uczestniczył wicepremier, minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski. Składa się on z dwóch punktów. Jeden to jest dyskusja na temat kontynuacji agresji rosyjskiej i wojny na Ukrainie oraz sytuacji w regionie Bliskiego Wschodu, a poza tym będzie nieformalna dyskusja Rady na temat zagranicznych manipulacji informacjami i ingerencjami w informacje, tak zwane FIMI.

Lutowe posiedzenie Rady ds. Zagranicznych odbędzie się w przeddzień czwartej rocznicy agresji rosyjskiej na Ukrainę. W posiedzeniu tym weźmie udział osobiście Andrij Sybiha, czyli minister spraw zagranicznych Ukrainy, a 24 lutego w Kijowie będzie marszałek Czarzasty i wicepremier Radosław Sikorski.

Przewidujemy, że dyskusja na tej Radzie będzie się koncentrować na temacie przebiegu procesu pokojowego, gwarancji bezpieczeństwa, a także bardzo trudnej sytuacji energetycznej Ukrainy. Drugi temat, drugi wątek dyskusji to najprawdopodobniej będzie temat globalnego outreach w kontekście przeciwdziałania rosyjskiej dezinformacji oraz zwalczanie floty cieni.

Polska, wicepremier Sikorski wskaże brak przełomu po ostatnich rozmowach trójstronnych Ukrainy, USA i Rosji w Abu Zabi. Naszym zdaniem Rosja nie daje żadnych znaków, że ma jakieś intencje deeskalacji. Kontynuuje agresywne ataki na Ukrainę, w tym na ludność cywilną i infrastrukturę krytyczną. W związku z tym oczekujemy, że FAC przyjmie na posiedzeniu 20. pakiet sankcji przeciwko Rosji i wspierającej ją Białorusi. Propozycję projektu tego 20. pakietu, przedstawioną przez Komisję Europejską i ESDZ, oceniamy bardzo pozytywnie, ponieważ sankcje są wymierzone w rosyjski sektor energetyczny oraz finansowy, utrudniając Rosji omijanie sankcji za pośrednictwem kryptoaktywów, a także we wspierające ją podmioty w krajach trzecich. Zdecydowanie popieramy wszelkie działania prowadzone przez Komisję Europejską i ESDZ w celu zwalczania floty cieni, czy jak to określa wicepremier Sikorski, floty złomu.

Zbliżając się do masy krytycznej statków już objętych sankcjami, konieczne jest skupienie się na dalszym sankcjonowaniu ekosystemu floty cieni i elementów wspierających. Oczekujemy zaprezentowania podczas posiedzenia FAC wademekum ESDZ na temat dobrych praktyk związanych z flotą cieni. Po raz kolejny podkreślimy nasze wsparcie, jeśli chodzi o akcesję Ukrainy do Unii Europejskiej, przy zachowaniu, co też podkreślimy, warunkowości i merytorycznego charakteru procesu rozszerzenia. Proces rozszerzenia musi przebiegać w sposób przewidywany przez zasady Acquis Communautaire i nie mieć charakteru czysto politycznego.

Jeśli chodzi o sytuację na Bliskim Wschodzie, to sytuacja na Bliskim Wschodzie jest w dalszym ciągu niejasna, ponieważ sytuacja w Strefie Gazy jest przedmiotem dyskusji. Nie jest całkiem jasne, jak plan pokojowy dla Gazy, który został zaakceptowany przez Radę Bezpieczeństwa, ma być w tej chwili wprowadzany.

Polska wnikliwie obserwuje wysiłki administracji USA w celu wdrożenia planu pokojowego, ale w tej chwili nie mamy jeszcze jasnej sytuacji, jak to się może rozwinąć. Z wielkim niepokojem obserwujemy sytuację w Iranie, w którym w dalszym ciągu dochodzi do arbitralnych zatrzymań i znaczącej skali represji. Na poprzednim posiedzeniu Rada podjęła decyzję polityczną, żeby uznać Korpus Strażników Rewolucji za organizację terrorystyczną. Oczekujemy teraz na przedstawienie przez Komisję Europejską projektów aktów prawnych w tej sprawie. Obserwujemy w dalszym ciągu działania zbrojne Izraela w Libanie, w którym 6 lutego został zaatakowany polski patrol z UNIFIL-u. Oczekujemy na pełne wyjaśnienie tego incydentu. To tak w największym skrócie, pani przewodnicząca.

Przewodnicząca poseł Agnieszka Pomaska (KO):
Bardzo dziękuję, panie ministrze, za informację. Otwieram dyskusję. Czy ktoś z państwa chciałby zabrać głos? Nie widzę. W związku z tym stwierdzam, że Komisja przyjęła do wiadomości informację o posiedzeniu Rady ds. Zagranicznych w dniu 23 lutego. Bardzo dziękuję, panie ministrze.

Przechodzimy do dokumentu COM(2025) 760, który rozpatrujemy w trybie art. 8 ust. 2 ustawy,  Wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie przyjęcia programu badawczego Funduszu Badawczego Węgla i Stali, wieloletnich wytycznych technicznych dotyczących tego programu i wieloletnich wytycznych finansowych dotyczących zarządzania majątkiem Funduszu Badawczego Węgla i Stali oraz uchylający decyzję 2003/77/WE, 2008/376/WE. Poproszę o przedstawienie informacji podsekretarza stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego pana ministra Andrzeja Szeptyckiego.

Podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Andrzej Szeptycki:
Dziękuję bardzo. Szanowna pani przewodnicząca, panie posłanki, panowie posłowie, wniosek dotyczy tak naprawdę jednego stanowiska rządu RP dotyczącego dwóch dokumentów, dotyczących tej samej problematyki, czyli Funduszu Badawczego Węgla i Stali. Projekt stanowiska rządu RP został opracowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego po konsultacjach z innymi resortami. Te uwagi zostały przez nas uwzględnione.

Najpierw dwa słowa historii, bo jest to dość specyficzny instrument Unii Europejskiej. Fundusz Badawczy Węgla i Stali i jego program badawczy to jest program, który pozwala na finansowanie projektów badawczych w sektorach węgla i stali. Ten fundusz ma swoją własną podstawę prawną poza wieloletnimi ramami finansowymi, a jego istnienie wynika z tego, że do 2003 r. istniała Europejska Wspólnota Węgla i Stali. Obecnie już jej nie ma, natomiast ten program badawczy to jest to, co nam po tej wspólnocie pozostało.

Wspomniany fundusz i program badawczy rozwijały się pomyślnie od 2003 r. do roku 2020. Wtedy pojawiły się problemy powiązane z sytuacją gospodarczą w kontekście COVID-u. Mianowicie, oryginalnie fundusz funkcjonował na tej zasadzie, że projekty finansowane z tego funduszu były finansowane z odsetek od kapitału, które pozostały po zlikwidowanej Europejskiej Wspólnocie Węgla i Stali, kapitału w wysokości 1,6 miliarda euro, natomiast niskie stopy procentowe, właśnie w kontekście m.in. COVID-u, sprawiły, że ten kapitał już nie pozwalał na finansowanie programów badawczych z odsetek. Stąd od 2021 r. projekty badawcze były finansowane zarówno z odsetek, jak i z samego kapitału, który w efekcie ulegał stopniowemu zmniejszaniu.

Kolejnym elementem reformy w 2021 r. było dostosowanie tego programu węgla i stali do celów neutralności klimatycznej Unii Europejskiej, po to żeby finansowane programy pozwalały m.in. Polsce ograniczać emisję gazów cieplarnianych i stopniowo dekarbonizować sektor paliwowo-energetyczny.

W 2025 roku, w marcu – teraz już przechodzę do współczesności – Komisja Europejska zaproponowała kolejną reformę zawartą w tych dwóch propozycjach, w dwóch proponowanych dokumentach COM(2025) 759 i 760. Pierwotnie stanowisko Polski wobec tych dokumentów było dosyć krytyczne. Przede wszystkim Polsce zależało na tym, żeby te środki finansowe w ramach programu nadal były przeznaczane na sektor węgla i stali, a nie na jakieś inne cele. Poza tym byliśmy przede wszystkim krytyczni wobec propozycji Komisji, żeby program, o którym mowa, został zamknięty w ciągu czterech lat, to jest w okresie 2027–2030. Komisja proponowała, żeby na te cztery lata alokować po 200 mln EUR rocznie i w ten sposób cały kapitał, który był w ramach tego programu, zostałby rozdysponowany.

Nasza propozycja była taka, żeby zamiast cztery razy po 200 mln alokować te środki co roku przez osiem lat po 100 mln EUR i żeby ten program w efekcie uległ wygaszeniu do roku 2034. Nas przede wszystkim propozycja Komisji niepokoiła dlatego, że obawialiśmy się, że po prostu w ciągu czterech lat nie będziemy w stanie jako Polska i Unia Europejska efektywnie tych 200 mln EUR rocznie wydać. Stąd, jak mówię, nasze zastrzeżenia.

W tym roku odbyły się trzy spotkania grupy roboczej do spraw badań w Radzie Unii Europejskiej i dzięki współpracy między naszymi ekspertami, Stałym Przedstawicielstwem, a także instytutami badawczymi, takimi jak Główny Instytut Górnictwa czy Górnośląski Instytut Technologiczny, dzięki również współpracy z innymi państwami członkowskimi – Austria, Belgia, Holandia, Francja, Niemcy, Włochy, Hiszpania, Szwecja – udało nam się przeforsować nasz zasadniczy postulat, to jest, żeby te środki były alokowane przez osiem kolejnych lat w transzach do 120 mln EUR, co zasadniczo odpowiada pierwotnym postulatom Polski.

Ponadto Komisja Europejska zapewniła, że nie ma ryzyka niewłaściwego wykorzystania tych środków. W efekcie, jeżeli nic się nie zmieni w ciągu najbliższych trzech tygodni na naszą niekorzyść, to na najbliższym posiedzeniu Rady Unii Europejskiej ds. Konkurencyjności w formacie badań naukowych przedstawiciel Polski wyrazi poparcie dla tych dokumentów. Dziękuję bardzo.

Przewodnicząca poseł Agnieszka Pomaska (KO):
Bardzo dziękuję, panie ministrze. Posłem sprawozdawcą do tego dokumentu jest pan poseł Łukasz Osmalak, który niestety nie może być na Komisji i przekazał swój dokument do zreferowania panu posłowi Patrykowi Gabrielowi. Bardzo proszę.

Poseł Patryk Gabriel (KO):
Bardzo dziękuję, pani przewodnicząca. Ja po przeczytaniu chciałbym tylko powiedzieć, że zgadzam się z treścią tego dokumentu, mimo że reprezentuję stanowisko pana posła Osmalaka, które brzmi następująco: „Przedmiotem analizowanego dokumentu Unii Europejskiej jest projekt decyzji Rady dotyczący ustanowienia nowego programu badawczego Funduszu Badawczego Węgla i Stali. Projekt ten łączy w jednym akcie prawnym regulacje, które dotychczas były rozproszone w dwóch wcześniejszych decyzjach Rady oraz wprowadza zmiany mające uprościć i przyspieszyć finansowanie badań i innowacji w sektorach węgla i stali. Celem reformy Funduszu jest zwiększenie jego atrakcyjności oraz lepsze wykorzystanie pozostałych aktywów dawnej Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. Komisja Europejska proponuje m.in. wyższy poziom dofinansowania projektów, nawet do 100% kosztów kwalifikowalnych, wprowadzenie mechanizmu ubezpieczeń wzajemnych, który zmniejsza wymagane zabezpieczenia finansowe oraz częstsze nabory wniosków. Program ma również obejmować projekty o podwójnym cywilnym i wojskowym przeznaczeniu. Dokument wpisuje się w szerszy kontekst polityki unijnej, której celem jest dekarbonizacja przemysłu energochłonnego oraz przy jednoczesnym wzmacnianiu konkurencyjności europejskiej gospodarki. W odniesieniu do węgla nacisk położono na łagodzenie skutków transformacji energetycznej, rewitalizację regionów górniczych oraz ograniczenia szkód środowiskowych. – Bardzo dziękuję za akceptację, panie pośle. – W przypadku stali celem jest zaś rozwój technologii produkcji o niemal zerowej emisji dwutlenku węgla, co ma znaczenie strategiczne także dla bezpieczeństwa gospodarczego i obronnego.

Opinia wskazuje, że proponowana decyzja nie wywoła bezpośrednich skutków społecznych ani finansowych, ale może pośrednio przynieść istotne efekty poprzez realizację projektów badawczych. W Polsce obszary związane z górnictwem obejmują około 2% powierzchni kraju i dotyczą kilku milionów mieszkańców, natomiast sektor hutnictwa tworzy bezpośrednio i pośrednio setki tysięcy miejsc pracy.

Rząd Rzeczypospolitej Polskiej zasadniczo popiera kierunek reformy, ale zgłasza istotne zastrzeżenia. Dotyczą one przede wszystkim zbyt szybkiego tempa wydatkowania środków, które może obniżyć jakość projektów oraz propozycji finansowania do 100% kosztów, co zdaniem rządu może osłabić przemysłowy, praktyczny charakter Funduszu. Podkreślono również, że skala Funduszu jest zbyt mała, by samodzielnie przesądzić o dekarbonizacji sektora węgla i stali, choć może on odegrać ważną rolę wspierającą.

W konkluzji Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji uznaje, że projekt decyzji zasługuje na kierunkowe poparcie przez Polskę na forum Rady Unii Europejskiej przy jednoczesnym dalszym doprecyzowaniu rozwiązań, tak aby zapewnić efektywne i długofalowe wykorzystanie środków Funduszu”. Bardzo dziękuję.

Przewodnicząca poseł Agnieszka Pomaska (KO):
Bardzo dziękuję, panie pośle. Otwieram dyskusję. Czy ktoś chciałby zabrać głos w tym punkcie? Nie widzę. W związku z tym… A przepraszam, pani posłanko, zapisałam, przełożyłam kartki i zapomniałam. Pani posłanka Jazłowiecka.

Poseł Danuta Jazłowiecka (KO):
Dziękuję bardzo, pani przewodnicząca. Panie ministrze, powiedział pan, że Unia Europejska zgodziła się na to, żeby zmniejszyć to finansowanie – wydłużyć okres finansowania i jednocześnie zmniejszyć samą kwotę. Natomiast nie powiedział pan, czy jest zgoda na to, żeby te projekty były dofinansowywane z rynku przedsiębiorstw. Wydaje mi się, że to jest bardzo mądre rozwiązanie, bo jednak powinniśmy w większej skali łączyć badania z rozwojem przedsiębiorstw i to oczywiście bardzo mocno by temu sprzyjało. Chciałabym się więc dowiedzieć, czy taka zmiana też nastąpi.

Drugie moje pytanie dotyczy tego, jakie dotychczas projekty były, jakie instytucje dotychczas korzystają z tych projektów i czy one w tej kolejnej turze też będą uczestniczyły i jakiego rodzaju przedsięwzięcia realizują. Dziękuję bardzo.

Przewodnicząca poseł Agnieszka Pomaska (KO):
Dziękuję, pani poseł. Nie widzę więcej zgłoszeń. Panie ministrze.

Podsekretarz stanu w MNiSW Andrzej Szeptycki:
Pani poseł, tak, jak najbardziej. Jeśli chodzi o dofinansowanie, to generalnie wspomniany program zakłada dofinansowanie dla aktorów gospodarczych w wysokości 70% przy kofinansowaniu 30%. Tutaj padło hasło 100%. To jest przede wszystkim element projektu adresowany do aktorów pozarządowych, do którego my jako Polska odnosimy się nieco sceptycznie, trochę w obawie o to, że te środki odpłyną – o czym pani mówiła – od przemysłu w kierunku uogólnionych fundacji i NGO-sów, z całym szacunkiem dla ich działalności, ale nie o to chodzi w tym instrumencie. Natomiast jeśli chodzi o ten komponent główny, przemysłowy, to tak, jak najbardziej współfinansowanie występuje. To po pierwsze.

Po drugie, o czym nie powiedziałem, a to jest istotna sprawa, mianowicie Polska jest ogólnie absolutnym liderem, jeżeli chodzi o liczbę składanych wniosków w ramach tego programu/Funduszu Badawczego Węgla i Stali. W 2024 r. złożyliśmy 109 wniosków, następni byli Niemcy z 29 wnioskami. Ostatecznie 24 beneficjentów z Polski dostało dofinansowanie w 2024 roku. Łącznie dostaliśmy 4,9 mln EUR, wstępne informacje za 2025 rok mówią o 5 mln. Niektórzy beneficjenci, co już tutaj wymieniłem, to są Główny Instytut Górniczy, Górnośląski Instytut Technologiczny i tak dalej. To było o węglu.

Przewodnicząca poseł Agnieszka Pomaska (KO):
Pani poseł.

Poseł Danuta Jazłowiecka (KO):
Dziękuję bardzo. Panie ministrze, czy te projekty, które były realizowane, są realizowane z partnerami zagranicznymi czy z polskimi i kto jest liderem w takich projektach?

Przewodnicząca poseł Agnieszka Pomaska (KO):
Panie ministrze.

Podsekretarz stanu w MNiSW Andrzej Szeptycki:
Może pozwolę sobie w takich kwestiach technicznych przekazać głos specjaliście.

Przewodnicząca poseł Agnieszka Pomaska (KO):
Proszę bardzo.

Radca w Departamencie Innowacji i Rozwoju MNiSW Maciej Kiełmiński:
Dzień dobry, Maciej Kiełmiński, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Tak, zasady są takie, że muszą to być konsorcja złożone z partnerów przemysłowych i naukowych i przynajmniej z trzech krajów Unii Europejskiej. W rzeczywistości są tam przede wszystkim polskie instytuty badawcze, polski przemysł i przedstawiciele innych krajów.

Na uwagę zasługuje fakt, że często się zdarza, że Polska koordynuje te projekty, co jest ewenementem, ponieważ w innych programach tego nie ma. Tak że to jest naprawdę wyjątkowa rzecz. Tutaj chodzi o sektor węglowy oczywiście. Chcę też podkreślić, że to są projekty mające na celu pomoc w transformacji naszych regionów opartych na węglu. Przykładowo, żeby była produkcja odnawialnych źródeł energii z niskoemisyjnego transportu czy magazynów energii, przekwalifikowanie pracowników i różne inne podobne przykłady.

Przewodnicząca poseł Agnieszka Pomaska (KO):
Bardzo dziękuję. Zakończyliśmy dyskusję. Stwierdzam, że Komisja rozpatrzyła w trybie art. 8 ust. 2 ustawy dokument o sygnaturze COM(2025) 760 wersja ostateczna i odnoszący się do niego projekt stanowiska RP. Komisja podzieliła stanowisko rządu.

Na tym zakończyliśmy posiedzenie Komisji. Dziękuję. Zamykam posiedzenie.