Interpelacja nr 10119

do ministra sprawiedliwości

w sprawie wymogów prawnych wobec audytorów fundacji rodzinnych

Zgłaszający: Sławomir Mentzen

Data wpływu: 06-06-2025

Szanowny Panie Ministrze,

kieruję swoją interpelację w związku z niejasnością art. 78 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz. U. poz. 326, z późn. zm.) (dalej: ustawa o fundacji rodzinnej) i powstałymi w związku z tym pytaniami.

Zgodnie z art. 78 ustawy o fundacji rodzinnej audytu może dokonywać osoba, która w okresie nim objętym i w jego trakcie:

1) jest niezależna od danej fundacji rodzinnej;
2) nie brała i nie bierze udziału w procesie podejmowania decyzji przez fundację rodzinną;
3) nie świadczyła i nie świadczy czynności rewizji finansowej lub doradztwa na rzecz fundacji rodzinnej.

Obowiązek sporządzenia audytu wynika wprost z ustawy o fundacji rodzinnej. Także jego zakres oraz skład zespołu audytorów nie budzi wątpliwości. Jednakże wymagania wobec osób dokonujących audytu określone w ustawie są nieostre i niedookreślone, w związku z czym trudno jest je jednoznacznie zinterpretować.

Zgodnie z art. 78 ust. 2 ustawy o fundacji rodzinnej w skład zespołu audytorów nie może wchodzić osoba, która bierze lub brała udział w procesie podejmowania decyzji przez fundację rodzinną w okresie nim objętym i w jego trakcie. W pkt. 3 omawianego przepisu wykluczono także możliwość audytowania fundacji przez osobę, która świadczyła i świadczy czynności doradztwa na rzecz fundacji rodzinnej w okresie nim objętym i w jego trakcie.

Branie udziału w procesie podejmowania decyzji oraz doradztwo to pojęcia szerokie, które nie precyzują konkretnych czynności, jakie się na nie składają. W zakresie doradztwa może być to bowiem doradztwo z zakresu różnych dziedzin, na przykład doradztwo podatkowe, doradztwo prawne, doradztwo w zakresie finansów. Z kolei decyzje, przy których podejmowaniu miał brać udział audytor, także nie zostały nigdzie dookreślone.

Wyżej przytoczone określenia wzbudzają liczne wątpliwości. Fundacja rodzinna, jako podmiot posiadający osobowość prawną i zdolność do czynności prawnych, może samodzielnie we własnym imieniu zawierać umowy o świadczenie usług doradztwa, niemniej jednak często w praktyce zdarza się, że to osoby reprezentujące fundację, jej fundator lub beneficjenci, kierują się prywatnie z pytaniami dotyczącymi fundacji rodzinnej do doradców, a stroną umowy pomiędzy nimi zawartej nie jest sama fundacja rodzinna, mimo że uzyskane odpowiedzi bezpośrednio wpływają na jej sposób działania.

Dotyczy to również fundacji rodzinnych, które zostały utworzone i zarejestrowane na skutek uzyskanych przez fundatora porad jeszcze przed jej powstaniem. W takiej sytuacji to przyszły fundator, jako osoba fizyczna, zawierał umowy o doradztwo prawne czy też podatkowe z podmiotami, które zarekomendowały mu rejestrację tego bytu, wyjaśniły, jak on działa lub świadczyły dla niego usługi w zakresie reprezentacji podczas rejestracji fundacji, a także brały udział w przygotowaniu treści aktu założycielskiego jeszcze przed jego podjęciem.

Ponadto podkreślić należy wreszcie, że nierzadko podmioty biorące udział w podejmowaniu decyzji przez fundację rodzinną oraz świadczące czynności doradztwa na rzecz fundacji to spółki, w ramach których działają radcowie prawni czy też doradcy podatkowi. W związku z tym nie działają na rzecz fundacji bezpośrednio, a pośrednio.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy w dyspozycji art. 74 ustawy o fundacji rodzinnej mieszczą się radcowie prawni lub doradcy podatkowi, którzy świadczą/świadczyli usługi doradztwa i biorą/brali udział w podejmowaniu decyzji dotyczących fundacji rodzinnej na rzecz osób reprezentujących fundację/fundatora/beneficjentów fundacji rodzinnej, jako osób fizycznych?
2. Czy w dyspozycji art. 74 ustawy o fundacji rodzinnej mieszczą się radcowie prawni lub doradcy podatkowi, którzy świadczą/świadczyli usługi doradztwa i biorą/brali udział w podejmowaniu decyzji dotyczących fundacji rodzinnej przed powstaniem fundacji, tj. fundacji rodzinnej w organizacji?
3. Czy w dyspozycji art. 74 ustawy o fundacji rodzinnej mieszczą się radcowie prawni, którzy świadczą/świadczyli usługi doradztwa i biorą/brali udział w reprezentacji fundatora podczas rejestracji fundacji rodzinnej?
4. Czy w dyspozycji art. 74 ustawy o fundacji rodzinnej mieszczą się radcowie prawni lub doradcy podatkowi świadczący swoje usługi lub wykonujący pracę na rzecz spółki, która świadczy/świadczyła usługi doradztwa i bierze/brała udział w podejmowaniu decyzji dotyczących fundacji rodzinnej w organizacji - za ich pośrednictwem?
5. Czy w dyspozycji art. 74 ustawy o fundacji rodzinnej mieszczą się radcowie prawni lub doradcy podatkowi świadczący swoje usługi lub wykonujący pracę na rzecz spółki, która świadczy/świadczyła usługi doradztwa i bierze/brała udział w podejmowaniu decyzji dotyczących fundacji rodzinnej za ich pośrednictwem?

Z wyrazami szacunku

Sławomir Mentzen