Interpelacja nr 10210

do prezesa Rady Ministrów

w sprawie zaostrzenia zasad nakładania kar na związki przedsiębiorstw w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów

Zgłaszający: Dariusz Matecki

Data wpływu: 09-06-2025

Punkt 20 raportu Zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski wskazuje na istotną nadregulację zawartą w art. 106 ust. 1a ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2024 poz. 1616), który implementuje przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1 (dyrektywa ECN+) mającej na celu usprawnienie egzekwowania unijnych przepisów antymonopolowych.

Zgodnie z art. 14 ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 2 dyrektywy ECN+ dopuszczalne jest nałożenie surowszych kar (liczonych od obrotu członków związku) wyłącznie w sytuacji, gdy naruszenie wynika z decyzji tego związku przedsiębiorców. Takie ograniczenie ma zapobiegać karaniu związków za działania, które nie są efektem ich własnych decyzji, ale np. samodzielnych działań członków.

Tymczasem przepis art. 106 ust. 1a polskiej ustawy nie zawiera wymogu powiązania naruszenia z decyzją związku, przez co znacząco rozszerza zakres stosowania surowszych zasad miarkowania kar.

Takie podejście:

• zwiększa niepewność prawną związków przedsiębiorstw i ich członków,
• naraża na nadmierne sankcje podmioty działające zgodnie z prawem, jeśli nie popełniły naruszeń na skutek decyzji kolegialnej,
• utrudnia działalność organizacji branżowych i samorządowych, które mogą być traktowane jako odpowiedzialne za indywidualne działania ich członków,
• wykracza poza minimalne wymogi prawa UE, co stanowi klasyczny przykład legislacyjnego gold-platingu.

W związku z powyższym kieruję następujące pytania:

1. Dlaczego rząd nie zawęził zakresu odpowiedzialności związku przedsiębiorców zgodnie z art. 14 ust. 4 dyrektywy ECN+, ograniczając ją wyłącznie do przypadków, gdy naruszenie wynika z decyzji związku?
2. Czy przeprowadzono analizę ryzyk dla działalności samorządów gospodarczych i organizacji branżowych w związku z rozszerzeniem odpowiedzialności za działania członków?
3. Czy intencją rządu było wywarcie efektu mrożącego na działalność związków przedsiębiorstw przez nadmierną penalizację zbiorową?
4. Czy planowane są zmiany legislacyjne, które przywrócą zgodność ustawy z literą dyrektywy ECN+ i zminimalizują ryzyko karania bez podstawy w decyzji danego związku?
5. Ilu przedsiębiorców lub organizacji zrzeszonych zostało objętych karami na mocy art. 106 ust. 1a i w ilu przypadkach naruszenie było wynikiem decyzji związku?

Tego rodzaju rozwiązania prawne obniżają poziom zaufania do państwa prawa, zniechęcają do zrzeszania się w ramach związków branżowych i podważają zasadę proporcjonalności przewidzianą w unijnych regulacjach. To przykład tworzenia nadmiernych barier dla legalnej działalności gospodarczej w Polsce.