w sprawie działań podjętych w celu zapewnienia bezpieczeństwa na granicy państwowej oraz odnalezienia sprawców śmierci sierżanta Mateusza Sitka
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 08-07-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 10225 Pana Posła Grzegorza Matusiaka w sprawie działań podjętych w celu zapewnienia bezpieczeństwa na granicy państwowej oraz odnalezienia sprawców śmierci sierżanta Mateusza Sitka, uprzejmie przedstawiam informacje, pozostające w zakresie właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz uwzględniające stanowisko Komendy Głównej Straży Granicznej (SG), a także Komendy Głównej Policji.
W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że czynności w ramach śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie w związku ze śmiercią wymienionego w wystąpieniu żołnierza, są realizowane przez funkcjonariuszy Żandarmerii Wojskowej. Organem właściwym do udostępnienia informacji w zakresie wnioskowanym przez Pana Posła, jest prokurator prowadzący przedmiotowe postępowanie. Jednocześnie uprzejmie informuję, że w ramach ścisłej i skoordynowanej współpracy z Żandarmerią Wojskową, SG realizuje czynności o charakterze niejawnym, a także czynności procesowe, ukierunkowane na uzyskanie i weryfikację informacji mających na celu ustalenie i zatrzymanie sprawcy zdarzenia. Wszelkie czynności prowadzone przez SG są realizowane w ramach zespołu powołanego do wyjaśnienia sprawy ww. zabójstwa. W tym miejscu wymaga dodatkowo podkreślenia, że przedmiotowa sprawa pozostaje jednym z priorytetów SG.
Odnosząc się do kwestii skuteczności procedur bezpieczeństwa na granicy państwowej, warto przede wszystkim zauważyć, że kryzys migracyjny na granicy z Białorusią, polegający na wykorzystaniu masowej migracji jako narzędzia ataku o charakterze hybrydowym ze strony władz sąsiedniego państwa trzeciego, ma charakter niestandardowy i bezprecedensowy. Z uwagi na powyższe, działania SG na polsko-białoruskim odcinku granicy państwowej, wspierane są m.in. przez wydzielone jednostki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (RP) oraz, w zależności od potrzeb, Policji.
Wnioski, będące efektem prowadzonych wieloaspektowych analiz, zaangażowanie wielu służb oraz instytucji, jak również zmiany w skali oraz natężeniu występującej presji migracyjnej spowodowały podjęcie licznych działań w obszarach: prawnym, organizacyjnym oraz logistycznym, skutkujące nowym podejściem do bezpieczeństwa funkcjonariuszy i żołnierzy.
W kontekście powyższego istotne znaczenie miało uchwalenie ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie niektórych ustaw w celu usprawnienia działań Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji oraz Straży Granicznej na wypadek zagrożenia bezpieczeństwa państwa[1], której celem było m.in. wprowadzenie możliwości użycia Sił Zbrojnych do samodzielnych operacji wojskowych na terytorium RP w czasie pokoju, a także zapewnienie ochrony prawnej żołnierzom oraz funkcjonariuszom Policji i SG, w szczególności pełniącym służbę na granicy Polski z Federacją Rosyjską i Republiką Białorusi.
Dodatkowo, w związku z intensyfikacją ataków z udziałem migrantów, usiłujących nielegalnie przekroczyć granicę polsko-białoruską oraz wzrostem poziomu agresji cudzoziemców przebywających na granicy w stosunku do funkcjonariuszy SG i żołnierzy Wojska Polskiego, 12 czerwca 2024 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 12a ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej[2], podpisał rozporządzenie w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi[3] na okres 90 dni, które było przedłużane na kolejne okresy 90 dni – aktualnie do 6 września 2025 r.[4]
W ocenie resortu spraw wewnętrznych i administracji strefa buforowa na granicy z Białorusią przyczynia się do zwiększenia poziomu bezpieczeństwa w omawianym rejonie. Wprowadzone rozwiązanie ułatwiło ochronę granicy państwowej, zapewniając służbom realizującym zadania w obszarze przygranicznym tzw. bufor o odpowiedniej szerokości, na obszarze którego nie mogą przebywać osoby nieuprawnione.
Ponadto ze względu na powtarzające się – pomimo funkcjonujących zabezpieczeń – nielegalne przekroczenia granicy przez migrantów oraz wzrost poziomu agresji cudzoziemców, w 2024 r. podjęta została decyzja o modernizacji zabezpieczenia granicy państwowej na odcinku lądowej granicy z Republiką Białorusi w zakresie bariery elektronicznej i fizycznej.
W latach 2024-2025 zrealizowano następujące inwestycje związane z zabezpieczeniem granicy państwowej z Białorusią:
Aktualnie trwa realizacja 3 inwestycji związanych z budową lub modernizacją zabezpieczenia granicy państwowej:
Dodatkowo warto nadmienić, że podjęto szereg działań w zakresie doposażenia funkcjonariuszy SG w środki ochrony indywidualnej, służące podniesieniu bezpieczeństwa podczas realizacji zadań służbowych. Ponadto w związku ze wzrostem liczby aktów agresji i ataków ze strony migrantów poddano technicznym modyfikacjom sprzęt transportowy. Powyższe wynikało z konieczności ochrony osób znajdujących się wewnątrz pojazdu służbowego, które były narażone na poważne urazy i uszkodzenia ciała.
Straż Graniczna systematycznie doskonali metody i formy pełnienia służby granicznej, a także zasady współdziałania, łączności, komunikacji oraz przemieszczania się. Wszystkie ww. inicjatywy należy rozpatrywać nie tylko w kontekście skuteczności działań podejmowanych w ochronie granicy państwowej, ale też szeroko rozumianego bezpieczeństwa funkcjonariuszy i żołnierzy pełniących służbę na polsko-białoruskiej granicy państwowej. Jest to przedmiotem stałej uwagi oraz ważnym elementem działań planowanych i realizowanych w omawianym obszarze.
Uwzględniając wielowymiarowy i złożony charakter działań hybrydowych należy podkreślić, że przeciwdziałanie tego typu aktywności wymaga podejmowania niestandardowych inicjatyw i operowania środkami znajdującymi się w dyspozycji wielu służb oraz instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i porządek publiczny. Jednocześnie należy mieć świadomość, że skuteczność reagowania w tym zakresie jest wypadkową wielu czynników, w tym zwłaszcza zdolności do sprawnego współdziałania wielu podmiotów, oraz wdrażania odpowiednich rozwiązań formalnoprawnych dotyczących bezpieczeństwa.
Zdarzenia mające miejsce na polsko-białoruskiej granicy państwowej, w tym także niebezpieczne bądź nietypowe, są szczegółowo analizowane i w razie konieczności dokonywana jest modyfikacja sposobu działania polskich sił ochraniających polsko-białoruską granicę państwową oraz opracowywane są odpowiednie wytyczne i polecenia do pełnienia służby granicznej. Dodatkowo kwestie bezpieczeństwa są omawiane na codziennych odprawach SG oraz w ramach instruktaży przeprowadzanych wspólnie z dowódcami poszczególnych zgrupowań wojskowych.
W sytuacjach tego wymagających dokonywane są przesunięcia sił i środków zaangażowanych w bezpośrednią ochronę polsko-białoruskiej granicy państwowej na te odcinki, które wymagają szczególnej uwagi. Do powyższych działań angażowano m.in. specjalne patrole Policji (oddziały prewencji), Żandarmerii Wojskowej (w tym posiadające na wyposażeniu lekkie opancerzone pojazdy SILO Szop), Wydziału Zabezpieczenia Działań oraz Nieetatowego Pododdziału Odwodowego Podlaskiego Oddziału SG. Każdorazowo przed przystąpieniem do służby wszyscy funkcjonariusze SG oraz służby współdziałające są zapoznawani z bieżącą sytuacją panującą na odcinku granicy państwowej, na którym będą realizować zadania służbowe.
Mając na celu zwiększenie bezpieczeństwa pełnienia służby w bezpośredniej ochronie polsko-białoruskiej granicy państwowej, zarówno bezpośrednio po zaistnieniu tragicznego zdarzenia, jakim była śmierć żołnierza, jak również na podstawie prowadzonej analizy ryzyka, patrole wyposażane są w sprzęt ochronny i zabezpieczający przed odniesieniem urazów m.in. tarcze i hełmy.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. poz. 1248.
[2] Dz. U. z 2025 r. poz. 184.
[3] Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 czerwca 2024 r. w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z republiką Białorusi (Dz. U. poz. 861) – akt terminowy, obowiązywał do 11.09.2024 r.
[4] Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 czerwca 2025 r. w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z republiką Białorusi (Dz. U. poz. 738).