Interpelacja nr 10326

do ministra klimatu i środowiska

w sprawie negocjacji z Unią Europejską dotyczących systemu ETS i specjalnych regulacji dla Polski

Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka, Marek Jakubiak

Data wpływu: 15-06-2025

Szanowna Pani Minister,

z głębokim niepokojem i poczuciem odpowiedzialności za los polskich rodzin oraz przyszłość naszego kraju składam niniejszą interpelację w sprawie negocjacji z Unią Europejską dotyczących systemu handlu emisjami (ETS) oraz konieczności wprowadzenia specjalnych regulacji dla Polski. Polski system ciepłownictwa systemowego, ogrzewający ponad 50% społeczeństwa, jest nie tylko fundamentem codziennego życia milionów Polaków, ale także unikatowym elementem infrastruktury energetycznej w skali całej Unii Europejskiej.

Jednak obecne regulacje ETS, w tym widmo wprowadzenia ETS2, grożą katastrofą – dewastacją polskiej gospodarki, załamaniem systemu ogrzewania w miastach, zamknięciem szkół, przedszkoli i szpitali, a w konsekwencji destabilizacją społeczną i polityczną.

Rząd od miesięcy zapewnia, że prowadzi intensywne negocjacje z UE, ale gdzie są efekty tych działań? Polskie rodziny, szczególnie te najuboższe, stoją przed perspektywą nieogrzanych domów, podczas gdy rząd wydaje się bezradny wobec presji Brukseli. Według raportu Polskiego Towarzystwa Energetyki Cieplnej, transformacja sektora ciepłownictwa systemowego w Polsce może kosztować od 70 do 105 mld USD do 2040 roku (Poland Energy Billions). To niewyobrażalne obciążenie finansowe, które bez wsparcia UE i specjalnych regulacji pogrąży nasz kraj w chaosie. Już teraz widzimy dramatyczne skutki wysokich cen pozwoleń na emisje CO₂ – jak podaje Carbon Pulse, jedna z polskich ciepłowni opuściła system EU ETS z powodu niebotycznych kosztów. To dopiero początek, a bez zdecydowanych działań rządu czeka nas fala podobnych decyzji, które odbiją się na zwykłych obywatelach.

Polska, jako jeden z największych użytkowników systemów ciepłownictwa w Europie, w większości opartych na węglu, stoi przed wyzwaniem, którego nie da się rozwiązać bez indywidualnego podejścia. Eksperci alarmują, że brak specjalnych regulacji dla Polski może nie tylko wywołać kryzys energetyczny, ale także podsycić nastroje antyunijne, które zagrożą naszej przynależności do Unii Europejskiej. Nie możemy pozwolić, aby polityka klimatyczna UE, narzucona bez uwzględnienia polskich realiów, stała się gwoździem do trumny dla milionów polskich rodzin, które walczą o przetrwanie w obliczu rosnących kosztów życia.

W obliczu nadciągającej katastrofy, jaką niesie ze sobą obecna forma ETS, żądamy od rządu natychmiastowych i zdecydowanych działań, które ochronią polskie rodziny przed dewastacją ich budżetów i jakości życia. Nie możemy pozwolić, aby polityka klimatyczna UE, narzucona bez uwzględnienia polskich realiów, stała się narzędziem niszczenia naszego społeczeństwa. Polskie dzieci nie mogą marznąć w nieogrzanych szkołach, emeryci w swoich domach, a szpitale nie mogą zostać odcięte od ciepła. Oczekuję na wyczerpujące odpowiedzi na poniższe pytania, które pokażą, że rząd traktuje tę sprawę z należytą powagą.

W obliczu tej nadciągającej katastrofy zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Jakie konkretne działania podejmuje rząd w negocjacjach z Unią Europejską w celu uzyskania specjalnych regulacji dla Polski w ramach systemu ETS?
   Polskie społeczeństwo zasługuje na jasne odpowiedzi: jakie kroki zostały podjęte w negocjacjach z UE? Jakie propozycje rząd złożył, aby zapewnić Polsce specjalne traktowanie w ramach ETS? Czy istnieją zaawansowane rozmowy lub porozumienia, które mogłyby uchronić nasz kraj przed gospodarczą i społeczną katastrofą? Jak rząd zamierza lobbować za interesami Polski, gdy czas ucieka, a widmo ETS2 staje się coraz bardziej realne? Brak widocznych efektów tych rzekomych negocjacji budzi głęboki niepokój i podważa zaufanie do działań rządu.
2. Czy rząd przedstawił UE szczegółowe dane dotyczące unikatowości polskiego systemu ciepłownictwa i potencjalnych skutków obecnych regulacji ETS dla polskich miast?
   Czy rząd przygotował i przekazał UE rzetelne analizy, które pokazują, jak unikalny jest polski system ciepłownictwa systemowego, ogrzewający ponad 50% społeczeństwa? Jakie dane, raporty czy badania naukowe zostały przedstawione, aby przekonać Brukselę do konieczności specjalnych regulacji? Proszę o wskazanie konkretnych dokumentów, takich jak raporty Polskiego Towarzystwa Energetyki Cieplnej i ich wniosków. Bez twardych dowodów na specyfikę naszej sytuacji, UE nie będzie skłonna do jakichkolwiek ustępstw, a polskie miasta staną przed widmem braku ogrzewania.
3. Jakie kroki podejmuje rząd w celu zapobieżenia potencjalnym rozruchom społecznym wynikającym z braku ogrzewania w wyniku rosnących kosztów ETS?
   Jak rząd zamierza chronić polskie rodziny – szczególnie najuboższe, emerytów, dzieci – przed dramatycznymi skutkami wzrostu kosztów ogrzewania? Czy istnieją plany wprowadzenia dotacji, subsydiów lub innych form wsparcia dla gospodarstw domowych, które nie będą w stanie udźwignąć ciężaru ETS? Jak rząd zapobiegnie sytuacji, w której Polacy będą zmuszeni wybierać między ogrzewaniem a jedzeniem? Brak ciepła w zimie to nie tylko kwestia komfortu, ale realne zagrożenie dla życia i zdrowia, które może wywołać społeczny bunt. Jakie konkretne mechanizmy osłonowe są planowane, aby uniknąć tego scenariusza?
4. Czy rząd rozważa przedstawienie UE argumentów dotyczących wpływu ETS na stabilność całej Unii, w tym ryzyka wzrostu nastrojów antyunijnych w Polsce?
   Czy rząd zdaje sobie sprawę, że obecne regulacje ETS doprowadzą do apeli Polaków o opuszczenie UE gdyż poczują się zdradzeni przez unijną politykę? Jak zamierza komunikować te obawy w Brukseli? Czy istnieją plany przedstawienia UE analiz lub badań wskazujących na ryzyko wzrostu eurosceptycyzmu w Polsce w związku z ETS? Czy rząd jest gotów jasno powiedzieć UE, że ignorowanie polskich realiów może mieć katastrofalne skutki dla unijnej jedności?
5. Jakie plany ma rząd w celu wypracowania zmian w systemie ETS, które uwzględnią specyficzne uwarunkowania Polski, takie jak historyczne zaszłości i zależność od ciepła systemowego?
   Czy rząd opracował konkretne propozycje zmian w systemie ETS, które uwzględniałyby historyczną zależność Polski od węgla i unikalną rolę ciepłownictwa systemowego? Czy są to propozycje wydłużenia okresu przejściowego, obniżenia stawek za emisje CO₂? Proszę o przedstawienie szczegółów tych propozycji. Polska nie może być traktowana jak każdy inny kraj – nasze uwarunkowania wymagają indywidualnego podejścia, a brak takich rozwiązań to prosta droga do gospodarczego i społecznego załamania.