Interpelacja nr 10360

do ministra finansów i gospodarki

w sprawie dramatycznie niskiego udziału PNB w PKB Polski oraz trwałego drenażu dochodów narodowych przez zagraniczne podmioty

Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Marek Jakubiak

Data wpływu: 16-06-2025

Szanowny Panie Premierze,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP składam interpelację dotyczącą wyjątkowo niekorzystnej struktury dochodów narodowych w Polsce, ujawniającej się w relacji między dochodem narodowym brutto (DNB) a produktem krajowym brutto (PKB).

Analizy międzynarodowe oraz dane Banku Światowego wskazują, że Polska od lat cechuje się jednym z najniższych udziałów PNB w PKB spośród państw członkowskich Unii Europejskiej – wynoszącym w ostatnich latach zaledwie 52–58%, w porównaniu do:

• 97% w Niemczech i Francji,
• 95–97% w Czechach, na Słowacji i na Węgrzech.

Oznacza to, że ponad 40% dochodów wypracowywanych w Polsce nie trafia do obywateli i firm krajowych, lecz zasila budżety zagranicznych korporacji, funduszy i rządów – głównie państw Europy Zachodniej. Jest to jedno z najbardziej niepokojących zjawisk gospodarczych XXI wieku w Polsce – i zarazem temat nieobecny w debacie publicznej, choć dotyczy bezpośrednio poziomu życia Polaków, suwerenności finansowej państwa i polityki rozwoju gospodarczego.

Źródła problemu:

1. Nadmierna ekspozycja gospodarki na kapitał zagraniczny

Po roku 1989 znaczna część sektora bankowego, energetycznego, przemysłowego i handlowego została sprzedana zagranicznym inwestorom, bez zabezpieczenia interesu państwa w zakresie transferów dochodów.

2. Brak ekspansji kapitałowej polskich firm

Polska, w odróżnieniu od Niemiec, Francji czy nawet Węgier, nie zbudowała znaczących globalnych korporacji, które mogłyby generować dochody za granicą i powiększać krajowy DNB.

3. Utrata dochodów z dywidend, opłat licencyjnych i odsetek

Transfery zysków zagranicznych inwestorów przyjmują różne formy: dywidendy, opłaty za korzystanie z marek i technologii, opłaty za zarządzanie, optymalizację podatkową i wewnątrzgrupowe kredyty.

4. Brak polityki przeciwdziałania drenażowi

Dotychczas żaden rząd nie opracował kompleksowego programu ograniczania odpływu dochodów narodowych. Polska pozostaje jednym z najbardziej otwartych i najmniej zabezpieczonych rynków UE.

Konsekwencje dla Polski:

• zaniżony poziom inwestycji publicznych i społecznych – mniejsze dochody narodowe oznaczają mniejsze wpływy z podatków CIT, VAT i PIT,
• słabnący potencjał rozwojowy klasy średniej – korzyści ze wzrostu gospodarczego nie przekładają się na majątek Polaków,
• trwała luka rozwojowa wobec Europy Zachodniej – mimo wzrostu PKB nie następuje realna konwergencja dochodów gospodarstw domowych.

W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Premiera o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Uprzejmie proszę o przedstawienie aktualnych szacunków udziału DNB w PKB Polski w 2023 i 2024 roku. Proszę również o przedstawienie udziału DNB w PKB w Czechach, na Słowacji i Węgrzech oraz diagnozę, skąd tak duże różnice.
2. Jakie działania zostały podjęte, by ograniczyć odpływ dochodów z Polski? Czy rozważane są zmiany legislacyjne w zakresie opodatkowania transferów kapitałowych?
3. Czy rząd planuje stworzyć strategię budowy polskich narodowych czempionów, którzy mogliby inwestować za granicą i generować dochody wzmacniające DNB?
4. Jakie są główne sektory gospodarki, z których dochody wypływają za granicę? Proszę o zestawienie za ostatnie 5 lat z podziałem na branże.
5. Czy rząd monitoruje realny poziom transferu zysków przez firmy zagraniczne działające w Polsce? Jakie działania kontrolne prowadzone są przez KAS i MF?
6. Czy Polska planuje wprowadzić ograniczenia w wywozie kapitału lub system ulg tylko dla inwestorów reinwestujących zyski na miejscu?
7. Czy przy negocjacjach z zagranicznymi inwestorami (np. strategicznymi w sektorze energetyki, technologii, zdrowia) brane są pod uwagę zabezpieczenia udziału DNB w PKB?