do ministra sprawiedliwości
w sprawie usprawnienia egzekucji należności cywilnoprawnych od osób odbywających karę pozbawienia wolności
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 16-06-2025
Szanowny Panie Ministrze!
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam interpelację w sprawie problemu egzekucji należności cywilnoprawnych od osób odbywających karę pozbawienia wolności oraz możliwości wprowadzenia mechanizmów prawnych, które umożliwiałyby skuteczniejsze dochodzenie tych należności – w szczególności poprzez obowiązkowe zatrudnienie odpłatne osadzonych, wobec których toczy się postępowanie egzekucyjne.
Do mojego biura poselskiego zgłosił się obywatel, który uzyskał prawomocne orzeczenie zasądzające określoną kwotę od osoby aktualnie odbywającej karę pozbawienia wolności. Pomimo wszczęcia postępowania egzekucyjnego i tytułu wykonawczego realna egzekucja należności okazała się niemożliwa z uwagi na brak jakichkolwiek środków finansowych po stronie skazanego. W toku sprawy ujawniono, że skazany nie podejmuje pracy w zakładzie karnym, co czyni egzekucję iluzoryczną i de facto pozbawia wierzyciela szansy na odzyskanie zasądzonych środków.
Obowiązujące przepisy Kodeksu karnego wykonawczego przewidują możliwość zatrudniania osadzonych (art. 121–125 k.k.w.), jednak brak jest przepisów, które zobowiązywałyby dyrektora zakładu karnego do skierowania osadzonego do pracy odpłatnej w sytuacji, gdy przeciwko niemu toczy się egzekucja komornicza. Aktualnie decyzja o zatrudnieniu osadzonego zależy od warunków technicznych jednostki penitencjarnej, stanu zdrowia osadzonego, ale przede wszystkim – od decyzji administracyjnej dyrektora jednostki. Taki model powoduje, że osadzeni mogą unikać zatrudnienia, a tym samym – odpowiedzialności majątkowej wobec wierzycieli.
Zgodnie z art. 126 § 3 k.k.w. z wynagrodzenia osadzonego potrąca się określone kwoty – m.in. na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej – oraz pozostawia się część do dyspozycji osadzonego. Komornik sądowy może prowadzić egzekucję z wynagrodzenia w zakresie zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego (art. 87 i 871 Kodeksu pracy), jednakże praktyka wskazuje, że dostęp do takich środków bywa utrudniony, a w przypadku braku zatrudnienia egzekucja jest całkowicie nieskuteczna.
Wobec powyższego kieruję do Pana Ministra następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości rozważa wprowadzenie regulacji zobowiązującej dyrektorów zakładów karnych do kierowania osadzonych do pracy odpłatnej w przypadku, gdy wobec osadzonego toczy się postępowanie egzekucyjne, a warunki zdrowotne i organizacyjne umożliwiają podjęcie pracy?
2. Czy możliwe jest uregulowanie mechanizmu automatycznego przekazywania części wynagrodzenia osadzonego bezpośrednio wierzycielowi – bez konieczności angażowania komornika sądowego – w sytuacji istnienia tytułu wykonawczego?
3. Czy ministerstwo przewiduje nowelizację przepisów Kodeksu karnego wykonawczego lub Kodeksu postępowania cywilnego w celu usprawnienia egzekucji należności cywilnoprawnych wobec osób pozbawionych wolności, w tym wprowadzenie obowiązku zatrudnienia dla osadzonych – dłużników?
4. Czy resort podejmuje działania mające na celu zacieśnienie współpracy między jednostkami penitencjarnymi a kancelariami komorniczymi w celu usprawnienia procesu egzekucyjnego?
W mojej ocenie wprowadzenie obowiązku pracy dla osadzonych będących dłużnikami zasądzonych roszczeń mogłoby przyczynić się nie tylko do zwiększenia skuteczności egzekucji, lecz także do realnego wsparcia idei resocjalizacji poprzez kształtowanie poczucia odpowiedzialności i obowiązku wobec wierzycieli oraz ofiar przestępstw.
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP