Interpelacja nr 10411

do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra rozwoju i technologii, ministra spraw wewnętrznych i administracji

w sprawie planowanego udostępnienia mieszkań komunalnych dla "nielegalnych migrantów"

Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka

Data wpływu: 19-06-2025

Szanowni Państwo Ministrowie,

z ogromnym niepokojem przyjmuję doniesienia medialne, według których rząd Donalda Tuska planuje umożliwić przyznawanie mieszkań komunalnych osobom nielegalnie przebywającym w Polsce – w tym migrantom bez uregulowanego statusu pobytowego i poza procedurą uchodźczą. Taka zmiana – jeżeli rzeczywiście jest procedowana – stanowiłaby skrajnie nieodpowiedzialne działanie o charakterze politycznym, ideologicznym i potencjalnie sprzeczne z polskim interesem narodowym.

W wielu gminach polscy obywatele – w tym rodziny wielodzietne, osoby starsze i samotne matki – czekają na mieszkanie komunalne od 5, 10, a czasem nawet 15 lat. Państwo polskie nie zapewnia im realnego wsparcia, często odsyłając ich do powiatowych ośrodków pomocy społecznej z lakonicznym stwierdzeniem: „brak zasobów mieszkaniowych“. Jednocześnie rząd rozważa otwarcie tych samych zasobów na rzecz osób, które świadomie złamały prawo przekraczając granicę RP w sposób nielegalny i często nie wykazują żadnych zobowiązań wobec społeczeństwa polskiego.

Brakuje przy tym jakiejkolwiek przejrzystości – projekt nowelizacji nie został przedstawiony opinii publicznej, nie ma go w rejestrze RCL ani na stronach ministerstw. Pojawiają się za to wypowiedzi polityków obozu rządzącego wskazujące, że „większość Polaków nie spełniałaby dziś kryteriów najmu mieszkań komunalnych“ – co budzi uzasadnione obawy, że rząd zamierza zmienić definicję osoby uprawnionej tak, by obejmowała również nielegalnych migrantów (jako „nielegalni migranci“ należy rozumieć wszystkie osoby, które nielegalnie przybyły do Europy, bez względu na to czy zostały później „zalegalizowane“ w dowolnej procedurze), z jednoczesnym wykluczeniem znacznej części obywateli RP.

Taka polityka prowadzi do rażącej nierówności społecznej, podważenia zaufania do państwa prawa i może stać się zapalnikiem dla lokalnych konfliktów, zwłaszcza w regionach o wysokim bezrobociu, niskim dochodzie na mieszkańca i chronicznym deficycie mieszkań.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy rząd Donalda Tuska planuje nowelizację ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy lub innych ustaw mieszkaniowych w kierunku umożliwienia przyznawania mieszkań komunalnych osobom przebywającym w Polsce nielegalnie?
   • Jeżeli tak – na jakim etapie znajdują się prace legislacyjne?
   • Czy projekt ustawy został zarejestrowany w wykazie prac legislacyjnych rządu?
2. Czy rząd planuje zmianę definicji „osoby uprawnionej“ do najmu lokalu komunalnego, w tym zniesienie wymogu posiadania legalnego statusu pobytowego lub obywatelstwa RP?
3. Jakie konkretnie kategorie migrantów miałyby zostać objęte nowym przywilejem mieszkaniowym?
   • Czy planowane jest objęcie nim osób z decyzją o deportacji, osób oczekujących na rozpatrzenie wniosku o ochronę międzynarodową, czy także osób bez jakiegokolwiek statusu?
4. Czy rząd opracował prognozy skutków finansowych tej decyzji dla budżetów gmin i Skarbu Państwa?
   • Jaki będzie koszt udostępnienia mieszkań migrantom nieposiadającym dochodu ani ubezpieczenia?
   • Czy opracowano analizy wpływu na lokalne budżety i ewentualne potrzeby dodatkowego finansowania dla samorządów?
5. W jaki sposób rząd zamierza zagwarantować, że Polacy oczekujący od lat na lokal komunalny nie zostaną zepchnięci na dalszy plan?
   • Czy będzie obowiązywała zasada pierwszeństwa dla obywateli RP i osób z legalnym statusem?
6. Czy planowane są działania informacyjne lub konsultacyjne z samorządami i lokalnymi społecznościami, które miałyby przyjąć migrantów do istniejących zasobów mieszkaniowych?
   • Jakie mechanizmy kompensacyjne przewidziano dla społeczności lokalnych, które mogłyby ucierpieć wskutek nagłego wzrostu liczby lokatorów o nieznanym statusie?
7. Czy rząd analizował potencjalne skutki społeczne, w tym ryzyko wzrostu napięć etnicznych i protestów lokalnych społeczności przeciwko uprzywilejowaniu migrantów kosztem obywateli?
8. Czy obecne zapisy ustawy o cudzoziemcach oraz ustawy o pomocy społecznej dopuszczają możliwość przyznania lokalu komunalnego osobie przebywającej w Polsce nielegalnie – a jeśli tak, to w jakim trybie?
9. Czy omawiane działania są elementem realizacji polityki migracyjnej UE lub wynikają z porozumień międzynarodowych, w tym tzw. paktu migracyjnego?
   • Czy Polska zrezygnowała z prawa do sprzeciwu wobec obowiązkowej relokacji migrantów lub ich integracji przez system komunalny?
10. Czy rząd może zagwarantować, że nie zostanie wdrożona żadna zmiana legislacyjna dotycząca mieszkań dla migrantów bez uprzedniego przedstawienia projektu opinii publicznej i bez przeprowadzenia konsultacji społecznych z obywatelami i samorządami?