w sprawie kształtowania polityki wizowej i migracyjnej na przykładzie brutalnego ataku migranta z Wenezueli na obywatelkę RP w Toruniu i związanego z tym zaniedbania obowiązków przez organy państwa
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 04-08-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelacje Pana Posła Bartosza Józefa Kownackiego w sprawie kształtowania polityki wizowej i migracyjnej na przykładzie brutalnego ataku migranta z Wenezueli na obywatelkę RP w Toruniu i związanego z tym zaniedbania obowiązków przez organy państwa: o numerze 10414 oraz 10413 – skierowaną do Prezesa Rady Ministrów, a następnie przekazaną[1] Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu udzielenia odpowiedzi, w oparciu m.in. o stanowiska Policji i Straży Granicznej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
W dniu 12 czerwca 2025 r., w związku ze zgłoszeniem telefonicznym na numer alarmowy, w okolice parku Glazja w Toruniu zostały wysłane patrole Policji, podległe Komendzie Miejskiej Policji w Toruniu. W wyniku działań podjętych przez funkcjonariuszy Policji zatrzymano mężczyznę (obywatela Wenezueli), podejrzanego o usiłowanie dokonania zabójstwa. W powyższej sprawie Prokuratura Okręgowa w Toruniu prowadzi postępowanie przygotowawcze. W związku z powyższym właściwym do przekazania informacji w przedmiotowej sprawie jest prokurator prowadzący to postępowanie. Z uwagi na prowadzone postępowanie, dane wskazanego mężczyzny zostały zarejestrowane w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, dane obywateli państw trzecich, dotyczące ich pobytu na terytorium strefy Schengen, są wprowadzane do systemu SIS II na podstawie art. 24 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1861[2] dotyczącego odmowy wjazdu lub pobytu w strefie Schengen oraz art. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1860[3] zobowiązującego do powrotu.
Uprawnienia do wprowadzania tego typu danych posiadają: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz Straż Graniczna. Natomiast Policja, jako użytkownik końcowy systemu SIS II, uzyskuje dostęp do ww. danych poprzez System Poszukiwawczy Policji, System Wspomagania Dowodzenia lub na terminalach mobilnych. Funkcjonariusze Policji mogą korzystać z tych informacji wyłącznie podczas wykonywania ustawowych czynności służbowych w oparciu o podstawy prawne oraz zgodnie z zakresem prowadzonych czynności.
Obywatel Wenezueli, o którym mowa w interpelacji, przyleciał do Europy w dniu 4 lutego 2025 r. przez lotnicze przejście graniczne w Madrycie w ruchu bezwizowym (co odzwierciedla zamieszczony w paszporcie cudzoziemca stempel z kontroli granicznej), a do Polski wjechał przez granicę wewnętrzną, korzystając ze swobodnego przemieszczania się w ramach strefy Schengen.
Nie istnieją „standardowe procedury” ani alerty dotyczące pobytu osób, które legalnie wjechały na obszar Schengen w ruchu bezwizowym. Działania wobec takich osób są podejmowane w przypadku poddania ich kontroli legalności pobytu na terenie kraju lub podczas kontroli granicznej, albo innych czynności urzędowych, podczas których ujawniono by fakt przekroczenia dopuszczalnego okresu pobytu na terytorium państw obszaru Schengen oraz, ewentualnie, określono by uprawdopodobniony czas i miejsce wjazdu na terytorium RP.
Z informacji przekazanych przez Biuro Spraw Wewnętrznych Policji wynika, że funkcjonariusze BSWP nie prowadzili czynności w ww. sprawie. Natomiast Biuro Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej w przedmiotowej sprawie nie stwierdziło, aby mogło dojść do nieprawidłowości w realizacji czynności służbowych przez funkcjonariuszy Straży Granicznej.
Ponadto należy podnieść, że w dniu 15 października 2024 r. Rada Ministrów przyjęła dokument pn. „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030” (dalej: Strategia). Jego podstawowym założeniem jest stworzenie ram odpowiedzialnego zarządzania procesami migracyjnymi, pozwalających na zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom Polski. Strategia przyjmuje nadrzędny priorytet bezpieczeństwa rozumiany jako zobowiązanie dla działań państwa na wszystkich poziomach, tak aby dokonujące się procesy migracyjne były szczegółowo regulowane i pozostawały pod kontrolą zarówno w zakresie celu przyjazdu, skali napływu, jak i państw pochodzenia cudzoziemców.
Główny kierunek polityki migracyjnej Polski zakłada przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa, które jest traktowane jako egzystencjalne wyzwanie w warunkach aktualnych wyzwań geopolitycznych. Rząd RP stoi na stanowisku, że obecność cudzoziemców nie może wprowadzać niepewności w codziennym życiu mieszkańców Polski, a więc proces imigracji musi być ograniczony, podlegać monitorowaniu i kontroli ze strony instytucji publicznych oraz odpowiadać na oczekiwania społeczeństwa polskiego.
Odnosząc się natomiast do kwestii „kształtowania polityki migracyjnej na forum UE” w pierwszej kolejności należy podkreślić, że stanowisko Rządu RP w zakresie Paktu o migracji i azylu (dalej: Pakt) pozostaje niezmienne i jest negatywne. W wyniku błędów negocjacyjnych popełnionych przez poprzedni Rząd w czasie negocjacji toczących się pomiędzy 2016 i 2023 rokiem, a dotyczących aktów prawnych wchodzących w zakres Paktu, interes Polski nie został wystarczająco zabezpieczony. Rząd RP podejmuje i w dalszym ciągu będzie podejmował wszelkie działania na forum Unii Europejskiej, aby zabezpieczyć interes kraju.
Ponadto w trakcie przewodnictwa Polski w Radzie UE jednoznacznie wybrzmiało, że migracja musi być pod kontrolą, a nasze zewnętrzne granice muszą być bezpieczne i odpowiednio chronione. Udało się także zmienić podejście Unii Europejskiej do zarządzania migracją, wprowadzając priorytet ochrony granic zewnętrznych oraz sprawnej polityki powrotowej, opartej na deportacjach i dobrowolnych powrotach.
Komisja Europejska przedstawiła projekt rozporządzenia w sprawie nowego europejskiego systemu powrotów, który ma zniwelować obecną fragmentaryzację podejścia do polityki powrotowej w Państwach Członkowskich, tworząc solidne ramy prawne, które wpłyną na poprawę skuteczności powrotów. Nowe ramy prawne odzwierciedlają dyskusje prowadzone w Radzie (w tym w dużej mierze te prowadzone przez polską Prezydencję) i zawierają instrumenty potrzebne dla realnego zwiększenia skali wydaleń nielegalnych migrantów z Unii Europejskiej. Wprowadzone istotne zmiany obejmują m.in. wyodrębnienie przepisów szczególnych dotyczących osób stwarzających zagrożenie dla bezpieczeństwa (wydłużenie okresu detencji, zakazu wjazdu, obowiązek wydalenia) a także zmianę paradygmatu w procesie powrotowym w kierunku obowiązków dla obywateli państw trzecich podlegających decyzji nakazującej powrót. Nowe ramy prawne uwzględniają dotychczasowy brak równowagi i wprowadzają zbalansowane podejście pomiędzy prawami a obowiązkami obywateli państw trzecich wskazując, że osoby bez prawa pobytu muszą zostać pociągnięte do odpowiedzialności, a nowa podstawa prawna, jasno określająca obowiązki oraz konsekwencje niewywiązywania się z tych obowiązków, wpisuje się w stanowczą, ale i sprawiedliwą politykę powrotową.
Jednocześnie należy podkreślić, że nie ma w Polsce zgody na przebywanie osób, które migrują do Polski i popełniają tu przestępstwa. W stosunku do takich osób są prowadzone natychmiastowe i zdecydowane działania, przede wszystkim bezwarunkowo stosowane są przepisy deportacyjne. Nadany został priorytet powrotom osób stwarzających zagrożenie dla naszego bezpieczeństwa. W tym zakresie polskie służby współpracują ściśle nie tylko ze sobą, ale także ze służbami innych państw, wykorzystując dostępne kanały wymiany informacji (SIS, INTERPOL, EUROPOL).
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Zgodnie z właściwością, pismem z 30 czerwca 2025 r. Pana Jakuba Stefaniaka – Sekretarza Stanu, Zastępcy Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, o sygn. DSP.INT.4510.265.2025.
[2] Z dnia 28 listopada 2018 r. w sprawie utworzenia, funkcjonowania i użytkowania Systemu Informacyjnego Schengen (SIS) w dziedzinie odpraw granicznych, zmiany konwencji wykonawczej do Układu z Schengen oraz zmiany i uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1987/2006, Dz. Urz. Ue. L Nr 312, str. 14, z późn. zm.
[3] Z dnia 28 Listopada 2018 r. w sprawie użytkowania Systemu Informacyjnego Schengen do celów powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, Dz. Urz. UE. L Nr 312, str. 1, z późn. zm.