w sprawie zakwaterowania cudzoziemców w domu dziecka bez potwierdzenia ich wieku i tożsamości
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 14-07-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 10463 Pana Posła Bartosza Józefa Kownackiego w sprawie zakwaterowania cudzoziemców w domu dziecka bez potwierdzenia ich wieku i tożsamości, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z ustawą z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej[1] organ Straży Granicznej (SG), który przyjął od małoletniego deklarację zamiaru złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, występuje do sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce pobytu małoletniego z wnioskiem o ustanowienie kuratora do reprezentowania małoletniego w postępowaniu w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, przekazania do innego Państwa Członkowskiego na podstawie rozporządzenia nr 604/2013[2], udzielenia pomocy socjalnej oraz udzielenia pomocy w dobrowolnym powrocie do kraju pochodzenia. Sąd ustanawia kuratora niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni.
Wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w imieniu małoletniego może zostać złożony przez kuratora albo przedstawiciela organizacji międzynarodowej lub pozarządowej zajmującej się udzielaniem pomocy cudzoziemcom, w tym pomocy prawnej, jeżeli na podstawie indywidualnej oceny sytuacji małoletniego bez opieki dana organizacja uzna, że małoletni może potrzebować ochrony.
Organ, który przyjął deklarację małoletniego bez opieki o zamiarze złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej lub wniosek małoletniego bez opieki o udzielenie ochrony międzynarodowej, albo któremu inne Państwo Członkowskie przekazało małoletniego bez opieki na podstawie rozporządzenia nr 604/2013, doprowadza małoletniego bez opieki do rodziny zastępczej zawodowej, pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego lub placówki opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego.
Z informacji przekazanej przez SG, w odniesieniu do zdarzenia opisanego w niniejszej interpelacji, wynika, że w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego w Skierniewicach zostało umieszczonych trzech małoletnich cudzoziemców bez opieki, deklarujących chęć ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Jeden z nich to siedemnastoletni obywatel Iranu, posiadający paszport, dwóch pozostałych to obywatele Gwinei, którzy nie posiadali dokumentów – i deklarowali wiek: jeden 15 a drugi 17 lat. Wobec obydwu zostało przeprowadzone badanie RTG nadgarstka, które potwierdziło deklarowany wiek. Cudzoziemcy zostali umieszczeni w placówce na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Skierniewicach.
Jednocześnie należy wskazać, że obowiązek placówki opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego dotyczący przyjęcia dziecka doprowadzonego przez Policję lub SG wynika z przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej[3], która pozostaje w zakresie kompetencji Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Odnosząc się do kwestii związanych z określaniem wieku osoby podającej się za małoletnią informuję, że właściwe oszacowanie wieku jest konieczne dla zagwarantowania odpowiednich praw cudzoziemca w trakcie prowadzenia postępowania w sprawie udzielenia mu ochrony na terytorium RP oraz postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu, którego istotnymi elementami są identyfikacja cudzoziemca, jak i zabezpieczenie cudzoziemca na potrzeby realizacji decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu poprzez umieszczenie osoby w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców. Tryb postępowania w omawianej materii został określony w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach[4] wskazując, że badania lekarskie mogą być przeprowadzone w przypadku, gdy ustalenie rzeczywistego wieku cudzoziemca nie jest możliwe w sposób niebudzący wątpliwości na podstawie dokumentacji dotyczącej jego identyfikacji.
Stąd też, w przypadku wątpliwości dotyczących wieku cudzoziemca, który podaje się za osobę małoletnią i nie dysponuje odpowiednimi dokumentami, poddaje się go – za jego zgodą lub za zgodą jego przedstawiciela ustawowego – odpowiednim badaniom lekarskim ukierunkowanym na ocenę wieku biologicznego. Wyniki badań lekarskich wskazują wiek biologiczny danej osoby wraz z określeniem granicy błędu. Należy zaznaczyć, że do chwili ustalenia rzeczywistego wieku cudzoziemca, osobę podającą swój wiek poniżej 18 lat traktuje się jako małoletnią – zgodnie z zasadą domniemania małoletniości. W przypadku, gdy po przeprowadzeniu badania lekarskiego nadal istnieją wątpliwości co do rzeczywistego wieku cudzoziemca, również traktuje się go jako małoletniego. Jednocześnie należy wskazać, że badanie lekarskie w sposób obiektywny stwierdza rzeczywisty wiek osoby badanej z minimalną granicą błędu.
Przedstawiając powyższe warto nadmienić, że Urząd do Spraw Cudzoziemców (UdsC) nie uczestniczy w doprowadzaniu małoletnich cudzoziemców bez opieki do placówek opiekuńczo-wychowawczych. Natomiast pozostaje właściwy w zakresie finansowania kosztów pobytu małoletniego w rodzinie zastępczej zawodowej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego lub placówce opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego oraz kosztów opieki medycznej. Zgodnie bowiem z art. 63 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, koszty pobytu małoletniego bez opieki w rodzinie zastępczej zawodowej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego lub placówce opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego oraz koszty opieki medycznej, od dnia złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej do zakończenia postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej decyzją ostateczną, są finansowane z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw wewnętrznych, ze środków będących w dyspozycji Szefa UdsC.
Z kolei informacje o umieszczeniu małoletnich ubiegających się o udzielenie ochrony na terytorium RP w placówkach opiekuńczo-wychowawczych UdsC może otrzymać od SG, bezpośrednio z placówki lub na etapie przekazania wniosku małoletniego o udzielenie ochrony na terytorium RP do Szefa UdsC.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 223, z późn. zm.
[2] rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (Dz. Urz. EU. L Nr 180, str. 31).
[3] Dz. U. z 2024 r. poz. 49.
[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 769, z późn. zm.