w sprawie interpretacji przepisów art. 15gg ust. 7 tzw. ustawy covidowej i obowiązku zwrotu przez przedsiębiorców pomocy wraz z odsetkami udzielonej w ramach tarczy antykryzysowej
Odpowiadający: minister rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Warszawa, 22-02-2024
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pana Posła Marka Krząkały z 30 stycznia 2024 roku, znak: K10INT1053, w sprawie interpretacji przepisów art. 15gg ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanymi nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327, z późn. zm.), dalej jako „ustawa COVID-19”, i obowiązku zwrotu przez przedsiębiorców pomocy wraz z odsetkami udzielonej w ramach tarczy antykryzysowej uprzejmie informuję, jak poniżej.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 15gg ust. 7 ustawy COVID-19 pracodawca mógł otrzymać pomoc z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskał pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy, przy czym przez te same tytuły wypłaty w odniesieniu do tych samych pracowników należy rozumieć wynagrodzenia oraz składki na ubezpieczenie społeczne niezależne od nazw miesięcy, za które są wypłacone, z maksymalnym limitem 3 miesięcy. Limit trzech miesięcy należy interpretować jako maksymalny i rozpatrywać łącznie. W przypadku uprzedniego skorzystania z pomocy w postaci zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne przez okres trzech miesięcy beneficjent nie mógł starać się o dofinansowanie do wynagrodzeń i składek ZUS na kolejne okresy. W przypadku skorzystania ze wsparcia ponad zakreślony limit, pobrane świadczenie traktowane jest jako nienależne. W konsekwencji beneficjent, który oprócz dofinansowania do wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne z FGŚP otrzymał również pomoc w postaci zwolnienia z opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, określoną w art. 31zo ustawy COVID-19, zobowiązany jest do jego zwrotu.
Ze wskazanym powyżej stanowiskiem koresponduje orzecznictwo. Zgodnie z tezą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 lipca 2021 r. (sygn. akt I SA/Kr 384/21), pojęcie „takich samych tytułów wypłat” należy rozumieć - jako - wynagrodzenie pracownika i składkę na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzenia. Podobnie wskazał w orzeczeniu z dnia 21 października 2021 roku, sygn. akt I SA/Sz 513/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Sąd wypowiadając się w kontekście art. 15gg ust. 7 ustawy COVID-19 stwierdził, że „taki sam tytuł wypłat” oznacza wynagrodzenie oraz składki na ubezpieczenia społeczne od tych wynagrodzeń na rzecz ochrony miejsc pracy w sensie generalnym.
W sytuacji, gdy podmiot uprawniony otrzymał w ramach działań osłonowych państwa w trakcie epidemii SARS-CoV-2 dofinansowanie przeznaczone na wynagrodzenia i składki ubezpieczenia społecznego określonych pracowników (np. w ramach świadczenia z art. 15gg ustawy COVID-19), to nie mógł uzyskać on na ten sam cel ponownie środków z FGŚP. W przypadku wcześniejszego ubiegania się o zwolnienie z opłacania składek społecznych na okres 3 miesięcy nie było możliwe wystąpienie o dofinansowanie do wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne – uprawnienie Przedsiębiorcy ograniczało się w takim przypadku wyłącznie do możliwości dofinansowania samych wynagrodzeń.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że wojewódzkie urzędy pracy posiadały stosowne wyjaśnienia Ministerstwa w omawianej sprawie i informowały przedsiębiorców o braku możliwości łączenia dofinansowania do wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne z FGŚP i pomocy w postaci zwolnienia z opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne. Przykładowo, stosowna informacja została zamieszczona w dniu 6 lipca 2020 r. przez Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie na stronie internetowej pod adresem: https://wupkrakow.praca.gov.pl/-/12863128-laczenie-pomocy-w-ramach-ustawy-covidowej. Wskazane wyjaśnienia zostały ponadto przekazane przez Ministerstwo Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców w dniu 24 września 2020 r. pismem znak: DF.III.070.244.2020.PP.
Należy wskazać, że dopiero przepis art. 15gg ust. 7a ustawy COVID-19, z dniem 1 lipca 2021 r., dopuścił możliwość kumulacji omawianej pomocy pod warunkiem, że zwolnienie, o którym mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, nie dotyczyło tych samych miesięcy, na które beneficjent zwrócił się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy. Przepis art. 15gg ust. 7a ustawy COVID-19 odnosił się tylko do spraw wszczętych, lecz niezakończonych przed jego wejściem w życie, czyli przed dniem 1 lipca 2021 r. Wynika to wprost z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1192), zgodnie z którym do wniosków, o których mowa w art. 15gg ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem ogłoszenia niniejszej ustawy, stosuje się przepis art. 15gg ust. 7a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Oznacza to jednocześnie, że do wniosków rozpatrzonych przed dniem 1 lipca 2021 r. stosuje się uprzednio obowiązujące brzmienie art. 15gg ust. 7 ustawy COVID-19.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 15gg ust. 24 ustawy COVID-19 zadania organów administracji wynikające z ww. przepisów, dotyczące przyznawania pracodawcom środków FGSP i rozliczania tych środków realizują wyłącznie właściwi dyrektorzy wojewódzkich urzędów pracy. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie jest stroną w omawianych sprawach, w szczególności nie dysponuje narzędziami umożliwiającymi weryfikację zasadności żądania zwrotu środków FGŚP. Ostateczna decyzja co do podjęcia jakichkolwiek działań w zakresie dochodzenia zwrotu środków na dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników pozostaje w wyłącznych kompetencjach właściwego w danej sprawie dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy.
W kwestii terminów na rozliczenie udzielonej pomocy uprzejmie informuję, jak poniżej. Zgodnie z art. 15g ust.17b ustawy COVID-19 rozliczenie przez wojewódzkie urzędy pracy przekazanej przedsiębiorcom pomocy następuje dwuetapowo w drodze:
Przywołana powyżej regulacja – na mocy odesłania określonego w art. 15gg ust. 21 ustawy COVID-19 – stosowana jest także do weryfikacji końcowej świadczeń wypłaconych na podstawie art. 15gg tej ustawy.
Podkreślić należy, iż przeprowadzenie weryfikacji końcowej rozliczenia, o której mowa w art. 15g ust. 17b pkt 2 ustawy COVID-19, jest obowiązkiem wynikającym wprost z zapisów ustawy COVID-19, który realizowany jest przez właściwego dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że do Ministerstwa docierają sygnały o konieczności zwrotu środków przez przedsiębiorców zarówno z powodu kumulacji pomocy, jak i z innych przyczyn wynikających z nieprawidłowości wykrytych na etapie rozliczania przez WUP-y udzielonego wsparcia (pomoc pobrana nienależnie lub wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem). Jednakże wpływające sygnały nie wskazywały na działania niezgodne z obowiązującymi przepisami.
Odnosząc się do kwestii zasadności naliczania odsetek uprzejmie informuję, że w sytuacji, gdy w następstwie dokonanego rozliczenia została stwierdzona konieczność zwrotu przez przedsiębiorcę środków z powodu ich nienależnego pobrania (np. z powodu kumulacji pomocy), dyrektorzy Wojewódzkich Urzędów Pracy mają, wynikający z obowiązujących przepisów prawa, obowiązek naliczania odsetek od wykazanej należności, którego zaniechanie mogłoby zostać uznane za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Dodatkowo należy podkreślić, że przedsiębiorca składając wniosek o dofinansowanie, o którym mowa w art. 15gg ustawy COVID-19 miał obowiązek złożyć oświadczenie o nieubieganiu się i rezygnacji z późniejszego ubiegania się o pomoc w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłaty na rzecz ochrony miejsc pracy (dofinansowanie do wynagrodzenia/składki).
Ponadto informuję, że na podstawie art. 15gj ustawy COVID-19 dysponent Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej może umorzyć, odroczyć termin spłaty lub rozłożyć na raty należności powstałe w związku z udzieleniem pomocy na podstawie m.in. art. 15gg ustawy COVID-19. Dysponent FGŚP dokonuje umorzenia, odroczenia terminu płatności albo rozkłada na raty należność na podstawie wniosku dłużnika złożonego do wojewódzkiego urzędu pracy.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej