Interpelacja nr 10593

do ministra spraw wewnętrznych i administracji

w sprawie ujawnionych planów ewakuacji dóbr kultury i potencjalnych scenariuszy relokacji cywilów bez zapewnienia przejrzystości, konsultacji i ochrony społeczeństwa oraz dostępu do podstawowej wiedzy na temat możliwości ewakuacji ludności

Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka

Data wpływu: 27-06-2025

Szanowny Panie Premierze,

w ostatnich dniach media ujawniły, że rząd intensywnie pracuje nad planem ewakuacji najcenniejszych dzieł sztuki, zbiorów muzealnych, instrumentów, dokumentów oraz pamiątek narodowych ze 160 instytucji kultury. Plan ten – jak donosi m.in. Portal Samorządowy, TVN24 i Fakt – ma zostać wdrożony do końca 2025 roku i koordynowany jest przez wysokiego rangą urzędnika, byłego oficera kontrwywiadu wojskowego.

Warto przypomnieć, że zaledwie kilka miesięcy temu sam premier Donald Tusk publicznie ostrzegał, że „Rosja może zaatakować w perspektywie trzech lat”. Było to głośne wystąpienie, które miało obudzić czujność społeczną i państwową. I co z tego wynikło?

Dziś dowiadujemy się, że:

• dzieła sztuki mają plany ewakuacyjne,
• złoto i inne kosztowności są zabezpieczane w ramach systemów nadzoru i ochrony,
• a obywatele? Jak zwykle – nie wiedzą nic.

Nie wiemy:

• kto, kiedy i na jakich zasadach miałby być ewakuowany,
• gdzie są punkty zbiórki, schrony, procedury alarmowe,
• jaki jest stan przygotowania infrastruktury kryzysowej.

Mamy więc pełne procedury dla obrazów i rzeźb, ale żadnej konkretnej informacji dla rodzin z dziećmi, osób starszych, chorych, mieszkańców wschodnich województw.

W ramach strategii rządu pojawiła się również szumna zapowiedź publikacji „książki dla obywateli”, mającej być praktycznym poradnikiem zachowania w sytuacjach nadzwyczajnych: podczas ataku, blackoutów, skażeń, ewakuacji. Zapowiadana była przez rządowe ośrodki jako kluczowy element „podnoszenia świadomości społecznej”.

Nie została jednak wydana do dziś. Kolejna obietnica, która – jak wiele innych – pozostała w sferze deklaracji, a nie czynów, bo przecież – cóż szkodzi obiecać – prawda?

Nie można budować bezpieczeństwa narodowego w oparciu o tajne instrukcje dla elit i sejfy dla muzealiów, podczas gdy miliony obywateli żyją w nieświadomości. Dla każdego rządu – szczególnie w czasie kryzysu – najcenniejszym zasobem powinna być ludność, nie wyłącznie złoto, stradivariusy i obrazy Matejki.

Oczekuję pilnego udostępnienia założeń planu ewakuacyjnego, informacji o harmonogramie oraz rozliczenia z dotychczasowych deklaracji.

Pytania do prezesa Rady Ministrów:

1. Dlaczego rząd nie poinformował opinii publicznej i Sejmu o planach ewakuacji dóbr kultury, skoro to działania systemowe i wielkoskalowe?
2. Czy plan ten obejmuje ewakuację ludności cywilnej? Jeśli tak, jakie są kryteria i harmonogram?
3. Czy zamierzają Państwo przygotować publicznie dostępny plan ewakuacyjny dla społeczeństwa, w tym:
   • punkty zbiórki,
   • formy transportu,
   • zasady priorytetyzacji ewakuowanych?
4. Czy zostanie wydana zapowiadana przez Pana Premiera wiele miesięcy temu „książka przetrwania”? Jeśli tak, to dlaczego tak długo to trwa? Chyba że to element Państwa strategii: cóż szkodzi obiecać!
5. Czy działania te są skoordynowane z samorządami, organizacjami ratowniczymi, ochotniczymi strażami pożarnymi, armią i służbami cywilnymi?
6. Jakie środki budżetowe zabezpieczono na działania ewakuacyjne dla społeczeństwa, a jakie dla instytucji kultury?
7. Czy plan przewiduje ochronę i relokację zasobów żywności, leków i podstawowych środków egzystencji, czy tylko dóbr materialnych?