w sprawie wprowadzenia do programu nauczania szkół średnich edukacji na temat szczepień profilaktycznych w ramach zajęć z "edukacji zdrowotnej"
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 28-07-2025
Szanowni Panowie Posłowie,
Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z Ministerstwem Zdrowia działa wspólnie na rzecz zwiększenia stanu zaszczepienia dzieci i młodzieży przeciw chorobom zakaźnych w ramach Programu Szczepień Ochronnych.
Skuteczność tej formy działań profilaktycznych, jaką stanowią szczepienia ochronne, zależy w dużej mierze od świadomości i zaangażowania rodziców oraz opiekunów dzieci i uczniów.
Edukacja prozdrowotna jest jednym z podstawowych czynników kształtowania stylu życia, nawyków i postaw zdrowotnych młodych ludzi, wpływając na ich dobre samopoczucie, a także pośrednio na ograniczenie chorób cywilizacyjnych – jest inwestycją w życie teraz i na przyszłość. Poddanie dzieci szczepieniom ochronnym jest gwarancją ich bezpieczeństwa. Szczepionki są skuteczną metodą chroniącą przed zarażeniem różnymi chorobami.
Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 ust. 21 ustawy z dnia 14 grudnia 2014 r. - Prawo oświatowe[1], system oświaty zapewnia upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży wiedzy o bezpieczeństwie oraz kształtowanie właściwych postaw wobec zagrożeń i sytuacji nadzwyczajnych.
Szerokie akcje edukacyjne, czyli upowszechnianie materiałów edukacyjno-informacyjnych dotyczących profilaktyki zdrowotnej, w tym również z zakresu szczepień profilaktycznych wpisują się każdorazowo bezpośrednio w profilaktyczne zadania szkoły. Takie działania są gwarantem zapewnienia jeszcze wyższego poziomu bezpieczeństwa zdrowotnego nie tylko dzieci w przedszkolach, ale także uczennic i uczniów - szczególnie w kontekście zapobiegania chorobom zakaźnym.
Przykładem takiego działania jest wspólne przygotowanie materiałów informacyjno-edukacyjnych dla jednostek systemu oświaty w zakresie szczepień przeciw HPV.
Do szkół został przekazany zestaw materiałów informacyjnych dotyczących szczepień przeciw HPV o sprawdzonych naukowo treściach. Obecnie dostępne są do wykorzystania w szkołach podczas lekcji przedmiotowych lub zajęć z wychowawcą opracowane materiały informacyjne dotyczące szczepień przygotowane dla uczniów szkół podstawowych i ich rodziców.
W pakiecie znalazły się:
1. List Ministra Edukacji i Ministra Zdrowia skierowany do dyrektorek i dyrektorów szkół;
2. List Ministra Edukacji i Ministra Zdrowia skierowany do rodziców;
3. Przewodnik dla dyrektorów szkół - organizacja szczepień przeciw HPV w szkołach;
4. Informator dla szkół;
5. Przewodnik dla rodziców i lekarzy – jak rozmawiać z nastolatkami o szczepieniu przeciw HPV;
6. Przewodnik po szczepieniach przeciw HPV dla rodziców nastolatków;
7. Scenariusze lekcyjne – szkoły podstawowe (4 scenariusze);
8. HPV Prezentacja;
9. Informator dla rodziców - Jak wygląda szczepienie dzieci i młodzieży w szkole;
10. Informator/ ulotka dla rodziców (wersja graficzna);
11. Wzór deklaracja przedstawiciela ustawowego dziecka dotycząca szczepienia przeciw HPV w szkole;
12. Wzór oświadczenia i zgoda przedstawiciela ustawowego dziecka dotycząca szczepienia przeciw HPV w szkole.
W informacjach dla rodziców zostały opisane praktyczne porady jak należy się zgłosić na szczepienie, jak będzie wyglądało szczepienie w szkole, jak i o co zadbać przed szczepieniem dziecka. Przewodnik dla rodziców i lekarzy zawiera wskazówki o tym, w jaki sposób rozmawiać z nastolatkami o szczepieniu.
Dyrektorzy otrzymali informatory dotyczące organizacji szczepień na terenie szkoły, zasad współpracy z przychodnią POZ. MEN i MZ przygotowało również dla nauczycieli scenariusze lekcji o szczepieniach przeciw HPV. Dla rodziców, opiekunów prawnych dziecka zostały opracowane wzory: deklaracji, oświadczenia i zgody dotyczącej szczepienia przeciw HPV w szkole. Dyrektorzy szkół mają stałą możliwość organizacji szczepień na terenie szkoły zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Zdrowia.
Ponadto tematyka szczepień jest obecna w podstawie programowej kształcenia ogólnego w szkole podstawowej i szkołach ponadpodstawowych w zakresie poniższych przedmiotów:
Edukacja zdrowotna[2]:
Dział II. Zdrowie fizyczne (szkoła podstawowa w klasach IV – VI):
(…) 7) Wyjaśnia, czym są szczepienia; wyjaśnia, dlaczego warto się szczepić;
Dział I. Wartości i postawy (szkoła podstawowa w klasach VII i VIII):
(…) 5) przyjmuje postawę prospołeczną w odniesieniu do zdrowia innych osób; rozumie ideę zachowań prozdrowotnych w kontekście zdrowia publicznego, w tym donacji krwi, szczepień ochronnych, badań profilaktycznych oraz unikania zażywania substancji psychoaktywnych; rozumie, na czym polega kultura wolontariatu i ma świadomość, że służy ona dobru innych osób, w tym działaniom na rzecz ochrony środowiska naturalnego.
Dział II. Zdrowie fizyczne (szkoła podstawowa w klasach VII i VIII):
(…) 4) wyjaśnia znaczenie szczepień w przeszłości i obecnie; rozróżnia szczepienia obowiązkowe i zalecane; omawia, czym są ruchy antyszczepionkowe, czym jest dezinformacja o szczepieniach i jak ją rozpoznać;
Biologia (szkoła podstawowa)[3]:
II. Różnorodność życia.
2. Wirusy – bezkomórkowe formy materii. Uczeń:
2) przedstawia drogi rozprzestrzeniania się i zasady profilaktyki chorób wywoływanych przez wirusy (grypa, ospa, różyczka, świnka, odra, AIDS).
III. Organizm człowieka.
5. Układ odpornościowy. Uczeń:
(…) 3) przedstawia istotę działania szczepionek; podaje wskazania zastosowania szczepionek i uzasadnia konieczność stosowania obowiązkowych szczepień;
Biologia - zakres rozszerzony (liceum i technikum)[4]:
XII. Wirusy. Uczeń:
6) przedstawia drogi rozprzestrzeniania się i zasady profilaktyki chorób człowieka wywoływanych przez wirusy (wścieklizna, AIDS, schorzenia wywołane zakażeniem HPV, grypa, odra, ospa, różyczka, świnka, WZW typu A, B i C);
Jednostki systemu oświaty – przedszkola, szkoły i placówki – są miejscem zdobywania wiedzy i rozwijania kompetencji uczniów. Zakres tej wiedzy obejmuje dostosowane do wieku i możliwości poznawczych ucznia na różnych etapach edukacyjnych informacje dotyczące zdrowia człowieka, aspektów zdrowia publicznego oraz jego ochrony z uwzględnieniem informacji na temat roli szczepień ochronnych w tym procesie.
Szkoła jest miejscem kształtowania postaw odpowiedzialności społecznej i w tym zakresie wspiera system ochrony zdrowia publicznego.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2024 r., poz.737 z późn. zm.
[2] Dz. U. z 2025 poz. 378.
[3] Dz. U. z 2025 poz. 996.
[4] Dz. U. z 2024 poz. 1019.