w sprawie sytuacji na granicy polsko-niemieckiej
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 28-07-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 10673 pana posła Pawła Hreniaka w sprawie sytuacji na granicy polsko-niemieckiej uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Kwestia przyjmowania lub odmowy przyjęcia migrantów przez Polskę i Niemcy przekazywanych przez jedną ze stron wynika z wiążących Rzeczpospolitą Polską i Republikę Federalną Niemiec umów międzynarodowych oraz przepisów prawa Unii Europejskiej (UE). Są to przede wszystkim:
Cudzoziemcy mogą być przekazani z Niemiec do Polski lub w odwrotnym kierunku na wniosek zgłoszony po przeprowadzeniu postępowania dowodowego określonego obowiązującymi przepisami prawa. Strona wezwana musi wyrazić zgodę na przekazanie. Po przekazaniu jest ustalany przez właściwą stronę status prawno-pobytowy cudzoziemca. W przypadku Polski, przy przekazaniu w procedurze dublińskiej zgodę wyraża szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, a przy przekazaniu w readmisji organ Straży Granicznej (SG). Powyższe oznacza, że tożsamość wszystkich cudzoziemców przekazywanych z Niemiec do Polski jest sprawdzana, nawet jeśli cudzoziemiec nie posiada dokumentu. Tożsamość ustalaną na podstawie oświadczenia cudzoziemca weryfikuje się przy pomocy baz danych, w tym daktyloskopijnych oraz we współpracy z placówkami konsularnymi kraju pochodzenia cudzoziemca, jak również przy pomocy tłumaczy i ekspertów ds. identyfikacji.
Jeśli cudzoziemiec nie posiada dokumentów i oświadcza, że ma poniżej 18 lat, w przypadku wątpliwości organ SG kieruje cudzoziemca na badania lekarskie (np. prześwietlenie kości nadgarstka), którego celem jest określenie rzeczywistego wieku cudzoziemca. Jeśli cudzoziemiec nie wyrazi zgody na badanie, jest uznawany za pełnoletniego.
Uprzejmie wyjaśniam, że rozporządzenie 604/2013 nie przewiduje możliwości zawieszenia działania systemu dublińskiego. Zawieszenia takiego nie stanowi przede wszystkim jednostronna deklaracja organów państwa członkowskiego o nieprzyjmowaniu transferów i brak odpowiedzi na kierowane do niego wnioski o przejęcie lub wtórne przejęcie odpowiedzialności za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.
Warto mieć na uwadze, że tego rodzaju deklaracje stały się jedną z głównych przyczyn przywrócenia i długotrwałego utrzymywania kontroli na granicach wewnętrznych przez państwa członkowskie będące państwami docelowymi dla znacznych grup migrantów nielegalnie przedostających się na terytorium UE, a następnie ubiegających się o udzielenie ochrony.
Ponadto należy wskazać, że obecnie liczba transferów dublińskich do Polski utrzymuje się na poziomie, który w ocenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji nie stwarza zagrożenia dla bezpieczeństwa wewnętrznego i porządku publicznego, podobnym do lat ubiegłych – 343 transfery zrealizowane do 31 maja w bieżącym roku, 714 w 2024 r., 750 w 2023 r.
Częstotliwość zgłaszania się cudzoziemca do placówki SG jest określana przez organ orzekający zastosowanie tego środka i jest uzależniona od okoliczności dotyczących konkretnego postępowania. Tym samym nie jest możliwe wygenerowanie danych we wnioskowanym zakresie (w przedziale miesięcznym). Właściwe organa SG mają wiedzę w odniesieniu do konkretnych przypadków cudzoziemców, która jest wykorzystywana w czynnościach operacyjnych.
Cudzoziemcy są ujawniani w ramach realizacji przez SG zadań z zakresu kontroli legalności pobytu. W przypadku prowadzenia czynności kontrolnych wobec cudzoziemca, który nie zastosował się do nałożonego obowiązku stawiennictwa, SG zatrzymuje go i występuje do sądu z wnioskiem o umieszczenie w ośrodku strzeżonym. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że większość cudzoziemców naruszających obowiązki wynikające z nałożonych środków podejmuje próby przedostania się do innych państw członkowskich UE, a ich zatrzymania następują podczas tych prób lub już na terytorium tych państw.
Według stanu na 15 lipca 2025 r. całkowita liczba miejsc w ośrodkach detencji administracyjnej (strzeżone ośrodki dla cudzoziemców i areszt dla cudzoziemców) wynosi 912, z czego 200 to miejsca przeznaczone dla rodzin. Zajętych jest 727 miejsc, a dostępnych – 185.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. Urz. UE. L Nr 180, str. 31, dalej – rozporządzenie 604/2013.