w sprawie nielegalnych praktyk relokacyjnych dotyczących migrantów stosowanych przez Niemcy oraz dramatycznych warunków w placówkach Straży Granicznej
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 28-07-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 10675 pana posła Dariusza Mateckiego w sprawie nielegalnych praktyk relokacyjnych dotyczących migrantów stosowanych przez Niemcy oraz dramatycznych warunków w placówkach Straży Granicznej[1] uprzejmie przedstawiam informacje pozostające w zakresie kompetencji ministra spraw wewnętrznych i administracji.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że polskie służby przyjmują osoby, które są przekazywane w ramach obowiązujących procedur oraz umów międzynarodowych, tj.: procedura Dublin III czy umowa o readmisji.
Straż Graniczna każdorazowo ustala status prawno-pobytowy kontrolowanych cudzoziemców i w zależności od wyniku kontroli legalności pobytu podejmuje dalsze działania. Każda ze spraw jest rozpatrywana indywidualnie. Po przeprowadzeniu czynności, zależnie od przypadku, cudzoziemcy mogą zostać skierowani do ośrodka recepcyjnego pozostającego w strukturach Urzędu do Spraw Cudzoziemców bądź w sytuacji wystąpienia przesłanek do zatrzymania cudzoziemca umieszczeni postanowieniem sądu w strzeżonym ośrodku lub w areszcie dla cudzoziemców. Wobec ww. osób mogą być także zastosowane środki alternatywne do detencji.
Przekazywane osoby podlegają również procedurze identyfikacji. Ich tożsamość jest weryfikowana przede wszystkim w oparciu o wywiad daktyloskopijny. W zależności od jego wyniku są podejmowane ewentualne dalsze inne czynności zmierzające do potwierdzenia tożsamości osoby oraz uzyskania od właściwej placówki dyplomatycznej dokumentów potwierdzających tożsamość.
Po przeprowadzeniu kontroli legalności pobytu cudzoziemca, w przypadku stwierdzenia, że pobyt cudzoziemca jest niezgodny z przepisami prawa określającymi warunki wjazdu i pobytu cudzoziemców na terytorium RP, funkcjonariusz sporządza protokół kontroli legalności pobytu cudzoziemców na terytorium RP. Jeżeli pobyt cudzoziemca w Polsce jest zgodny z przepisami prawa, funkcjonariusz odnotowuje fakt przeprowadzenia kontroli bez naruszeń, tym samym nie ma podstaw do prowadzenia dalszych czynności wobec cudzoziemca.
Odnośnie do szczepień ochronnych funkcjonariuszy informuję, że podstawą wykonywania szczepień funkcjonariuszy Straży Granicznej jest analiza oceny ryzyka zawodowego na danym stanowisku służbowym. Natomiast rodzaj szczepień określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2012 r. w sprawie wykazu rodzajów czynności zawodowych oraz zalecanych szczepień ochronnych wymaganych u pracowników, funkcjonariuszy, żołnierzy lub podwładnych podejmujących pracę, zatrudnionych lub wyznaczonych do wykonywania tych czynności[2].
Straż Graniczna dokonuje oceny ewentualnej potrzeby podejmowania dodatkowych środków, adekwatnie do pojawiających się zagrożeń. Ponieważ dotychczas do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wpływały sygnały od Straży Granicznej wskazujące na konieczność udostępnienia dodatkowych szczepień ochronnych, działania takie nie były podejmowane.
Należy również wyjaśnić, że placówki Straży Granicznej nie służą do „przetrzymywania“ cudzoziemców, a jedynie do realizacji czynności służbowych mających na celu ocenę ich sytuacji prawno-pobytowej, dokonanie niezbędnych sprawdzeń w systemach teleinformatycznych i skierowanie do dalszych procedur, zgodnie z wynikiem przeprowadzonej oceny. W sytuacji gdy zachodzi konieczność oraz są spełnione ustawowe przesłanki umieszczenia cudzoziemca w detencji, wówczas sąd na wniosek właściwego organu Straży Granicznej może umieścić taką osobę w jednym ze strzeżonych ośrodków dla cudzoziemców, które spełniają wszelkie przewidziane przepisami prawa normy i zapewniają odpowiednie, godne warunki pobytu.
Straż Graniczna prowadzi różnego rodzaju działania mające na celu optymalizację realizowanych wobec cudzoziemców czynności i procedur w zakresie niezbędnym dla zapewnienia ich sprawności i terminowości. Podkreślenia wymaga fakt, że liczba cudzoziemców ujawnianych i zatrzymywanych przez Straż Graniczną, w związku z kontrolami na granicy polsko-niemieckiej, spada wraz ze spadkiem liczby cudzoziemców przedostających się na terytorium RP bezpośrednio z Białorusi czy też przez Łotwę i Litwę. Konsekwentne działania[3] podejmowane od początku 2024 r., mające na celu dalsze ograniczenia liczby cudzoziemców ujawnianych i zatrzymywanych przez Straż Graniczną, prowadzą do zmniejszenia liczby cudzoziemców podejmujących próby nielegalnego wjazdu do Niemiec z terytorium RP.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] przekazaną również pismem pana Tomasza Siemoniaka, ministra – członka Rady Ministrów koordynatora Służb Specjalnych, sygn. DBN.ZSPK.4510.9.2025
[2] Dz. U. poz. 40
[3] tj. uszczelnianie zapory, ograniczenie prawa do składania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej czy tymczasowe przywrócenie kontroli na granicy z Litwą