Interpelacja nr 10679

do ministra sprawiedliwości

w sprawie nierzetelnych i wybiórczych informacji przekazywanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości w kampanii dotyczącej orzecznictwa rodzinnego

Zgłaszający: Marcin Józefaciuk

Data wpływu: 01-07-2025

Szanowny Panie Ministrze,

na oficjalnych kanałach Ministerstwa Sprawiedliwości – zarówno w serwisie gov.pl, jak i w mediach społecznościowych – opublikowano komunikaty, z których wynika, że „dobro dziecka jest priorytetem w orzecznictwie rodzinnym”, a „uprzywilejowana pozycja którejkolwiek ze stron to mit”. Tego typu narracja, promowana publicznie, wymaga jednoznacznego zakwestionowania i rozliczenia – nie tylko z perspektywy formalnej poprawności, ale przede wszystkim pod względem transparentności, kompletności i uczciwości wobec obywateli.

Przekaz ministerstwa opiera się wyłącznie na statystyce dotyczącej władzy rodzicielskiej. Tymczasem władza formalna nie oznacza realnego kontaktu z dzieckiem. Można mieć pełnię władzy i przez wiele miesięcy – lub lat – nie widywać swojego dziecka, ponieważ drugi rodzic skutecznie utrudnia realizację wyroków, a system sądowy nie zapewnia ich egzekucji. Pominięcie takich zjawisk jak alienacja rodzicielska, przewlekłość postępowań, instrumentalne blokowanie kontaktów czy przemoc emocjonalna wobec rodzica niebędącego stroną dominującą – jest nie tylko nieuczciwe, ale społecznie szkodliwe.

Panie Ministrze, uprzejmie proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

  1. Dlaczego ministerstwo w swoich komunikatach nie uwzględnia danych o ograniczeniu, zawieszeniu lub pozbawieniu władzy rodzicielskiej?
  2. Ile razy sądy przekazały pieczę nad dzieckiem innym członkom rodziny (np. babciom, ciociom), mimo obecności obojga rodziców?
  3. Ile wynosi średni czas oczekiwania na wydanie postanowienia o zabezpieczeniu kontaktów na czas procesu?
  4. Ile trwa przeciętnie w Polsce postępowanie dotyczące kontaktów z dzieckiem – od złożenia wniosku do wydania prawomocnego orzeczenia?
  5. Ile skarg wpłynęło do Ministerstwa Sprawiedliwości na sądy opiekuńcze od czasu wyborów parlamentarnych w 2023 roku?
  6. Ile wniosków o objęcie nadzoru nad konkretną sprawą rodzinną wpłynęło w tym samym okresie?
  7. Ile razy wnoszono o wyłączenie sędziego w sprawach rodzinnych od 2023 roku do dziś?
  8. Ile spraw zakończyło się ustanowieniem pieczy naprzemiennej?
  9. W ilu przypadkach sąd odmówił pieczy naprzemiennej mimo zgodnych wniosków obojga rodziców?
  10. Przy którym z rodziców sądy najczęściej ustalają miejsce pobytu dziecka? Proszę o dane z ostatnich 5 lat z podziałem na płeć.
  11. Ile kobiet, a ilu mężczyzn otrzymuje obecnie alimenty na dzieci?
  12. Jakie są średnie kwoty zasądzanych alimentów w zależności od płci osoby zobowiązanej i uprawnionej?
  13. Ile spraw zakończyło się orzeczeniem grzywny, ograniczenia praw lub innej sankcji z powodu uporczywego nierealizowania kontaktów?
  14. Ile skarg rocznie trafia do sądów z powodu utrudniania kontaktów? Ile z nich pochodzi od matek, a ile od ojców?
  15. Ile interwencji Policji rocznie dotyczy braku wydania dziecka celem realizacji kontaktu? Czy ministerstwo monitoruje ich skuteczność?
  16. Czy sądy podejmują interwencje w przypadku przeprowadzenia się rodzica wiodącego z dzieckiem na odległość powyżej 200 km bez zgody drugiego rodzica? Ile takich interwencji odnotowano w ostatnich latach?
  17. Ile razy w ciągu ostatnich 5 lat miejsce zamieszkania dziecka zostało zmienione wskutek nierealizowania kontaktów przez matkę?
  18. W ilu sprawach OZSS lub RODK zidentyfikowały próby izolowania dziecka od jednego z rodziców, mogące nosić znamiona alienacji rodzicielskiej?
  19. Czy ministerstwo posiada dane o tym, jak często sądy w orzeczeniach kierują się wolą dziecka wyrażoną bezpośrednio lub za pośrednictwem biegłych?
  20. Ile spraw sądowych zakończyło się rozstrzygnięciem wbrew zdaniu dziecka wyrażonemu w opinii psychologicznej?
  21. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi jakikolwiek monitoring skuteczności orzecznictwa rodzinnego i jego realnego wpływu na sytuację dzieci?
  22. Jakie są aktualne wytyczne lub rekomendacje dla sędziów rodzinnych w sprawach dotyczących alienacji rodzicielskiej?
  23. Czy sędziowie i biegli są obowiązkowo szkoleni w zakresie psychologii dziecka, traum separacyjnych i przeciwdziałania przemocy emocjonalnej?
  24. Ilu biegłych z zakresu psychologii dziecięcej i rodzinnej posiada obecnie uprawnienia do opiniowania w sprawach rodzinnych? Czy prowadzi się ich weryfikację lub ocenę jakości pracy?
  25. Jakie środki ministerstwo podejmuje, aby ograniczyć przewlekłość postępowań w sądach rodzinnych?
  26. Jakie wsparcie ministerstwo przewiduje dla rodziców – zarówno matek, jak i ojców – którzy nie są w stanie wyegzekwować orzeczeń sądowych mimo ich formalnej prawomocności?
  27. Czy ministerstwo analizuje dane porównawcze dotyczące orzecznictwa rodzinnego w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej? Jak na tym tle wypada Polska, jeśli chodzi o czas trwania spraw, egzekucję kontaktów oraz liczbę przypadków pieczy naprzemiennej?
  28. Czy resort planuje stworzenie centralnego rejestru lub publicznej bazy danych pokazującej rzeczywiste wskaźniki skuteczności orzeczeń rodzinnych?
  29. Kto był pomysłodawcą i autorem kampanii informacyjnej ministerstwa, w której opublikowano stwierdzenie o rzekomym braku uprzywilejowania którejkolwiek ze stron?
  30. Na jakiej podstawie wyciągnięto wnioski ogólne, nie prezentując żadnych danych dotyczących kontaktów, pieczy, egzekucji wyroków i opinii dziecka?
  31. Czy dane zaprezentowane w kampanii zostały skonsultowane z niezależnymi organizacjami społecznymi, ekspertami lub środowiskami rodzicielskimi?
  32. Czy powstał jakikolwiek raport źródłowy, z którego pochodzą przedstawione liczby? Jeśli tak – proszę o jego udostępnienie.
  33. Jakie środki budżetowe przeznaczono na przygotowanie i promocję tej kampanii? Z jakiego działu budżetowego ministerstwa zostały one pokryte?
  34. Czy ministerstwo planuje kontynuację tej kampanii, mimo licznych głosów krytycznych i sygnałów, że jej przekaz podważa realne doświadczenia tysięcy rodziców?
  35. Czy ministerstwo planuje przygotowanie kampanii edukacyjnej, która pokazywałaby złożoność orzecznictwa rodzinnego, a nie jego propagandowy i uproszczony obraz?

Szanowny Panie Ministrze, odpowiedzi na powyższe pytania są kluczowe nie tylko z punktu widzenia nadzoru parlamentarnego, ale przede wszystkim ze względu na zaufanie obywateli do państwa. Rodzice – zarówno matki, jak i ojcowie – mają prawo oczekiwać, że Ministerstwo Sprawiedliwości nie będzie uciekać się do uproszczonej i wybiórczej narracji, lecz będzie działać w interesie dzieci, rodzin i konstytucyjnych zasad równości wobec prawa.

Z wyrazami szacunku

Marcin Józefaciuk