w sprawie zasadności wniesienia przez Rzeczpospolitą Polską skargi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przeciwko Republice Federalnej Niemiec w związku z przedłużanymi kontrolami granicznymi
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 28-07-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer nr 10692 pani poseł Marty Stożek w sprawie zasadności wniesienia przez Rzeczpospolitą Polską skargi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przeciwko Republice Federalnej Niemiec w związku z przedłużanymi kontrolami granicznymi uprzejmie przedstawiam następujące informacje w zakresie właściwym dla Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że wniesienie skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w trybie określonym w art. 259 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej[1] powinno być poprzedzone wniesieniem sprawy do Komisji Europejskiej, która po jej przeanalizowaniu przygotowuje uzasadnioną opinię. Ponadto, jeśli chodzi o kolejne, następujące po sobie przedłużenia tymczasowo przywróconych przez niektóre państwa członkowskie, w tym Niemcy, kontrole na granicach wewnętrznych, to zgodnie z art. 27a ust. 3 kodeksu granicznego Schengen[2] Komisja zobowiązana jest do wydania opinii dotyczących konieczności i proporcjonalności takiej kontroli, które mogą być istotne dla oceny materialnoprawnych podstaw do wniesienia skargi.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji jest w stałym kontakcie z właściwymi w omawianej sprawie podmiotami i instytucjami. Polscy przedstawiciele wielokrotnie zwracali uwagę na konieczność przestrzegania zasad tymczasowego przywracania kontroli na granicach wewnętrznych Unii Europejskiej. W ramach sprawowanej prezydencji w Radzie UE (styczeń – czerwiec 2025) Polska podjęła działania mające na celu włączenie informacji o negatywnych konsekwencjach kontroli granicznych do tzw. barometru Schengen – przygotowywanego przez Komisję Europejską dokumentu będącego podstawą dyskusji unijnych ministrów spraw wewnętrznych podczas obrad Rady Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w części poświęconej funkcjonowaniu strefy Schengen (tzw. Rada Schengen). Informacje o negatywnych konsekwencjach kontroli na granicach wewnętrznych zostały również uwzględnione przez Komisję Europejską w corocznym raporcie o stanie strefy Schengen.
Ponadto Komisja Europejska została poinformowana o wszelkich okolicznościach mających znaczenie dla decyzji o tymczasowym przywróceniu kontroli granicznej na granicy polsko-niemieckiej.
Należy wskazać, że zgodnie z kodeksem granicznym Schengen Komisja Europejska prowadzi procedurę konsultacji z państwami członkowskimi, na które przywrócenie kontroli granicznej ma bezpośredni wpływ. Polska także jest stroną tych konsultacji. Oczekujemy również na opublikowanie przez Komisję Europejską opinii dotyczącej konieczności i proporcjonalności przywrócenia kontroli granicznej, która powinna zostać przedstawiona po zakończeniu procesu konsultacji z państwami członkowskimi. Przedmiotowa opinia musi zawierać przynajmniej: ocenę zgodności przywrócenia lub przedłużenia kontroli granicznej na granicach wewnętrznych z zasadami konieczności i proporcjonalności oraz ocenę tego, czy dostatecznie rozważono alternatywne środki mające na celu zaradzenie poważnemu zagrożeniu i jest wydawana w związku z przywróceniem lub przedłużeniem kontroli granicznej, prowadzącym do kontynuacji kontroli granicznej trwającej łącznie 12 miesięcy.
Polska nie wyklucza podjęcia kolejnych kroków, w tym prawnych, mających na celu zniesienie kontroli na granicy z Niemcami. Strona polska podnosiła powyższą kwestię w dialogu z państwami, które również graniczą z Niemcami.
Jednocześnie informuję, że rząd Polski zdecydował o przywróceniu kontroli granicznej na granicach wewnętrznych z Litwą i Republiką Federalną Niemiec z dniem 7 lipca br. na okres 30 dni – do dnia 5 sierpnia br. Kontrola graniczna jest prowadzona w sposób selektywny i proporcjonalny do zidentyfikowanego zagrożenia, tak by zminimalizować jakiekolwiek negatywne skutki dla podróżnych, w szczególności dla obywateli Unii Europejskiej korzystających ze swobody przemieszczania się, a także dla przewozów towarowych. Zapowiedzi o możliwości wprowadzenia przedmiotowego rozwiązania były sygnalizowane wielokrotnie, m.in. w czerwcu 2024 r. przez ministra spraw wewnętrznych i administracji po spotkaniu z minister spraw wewnętrznych Niemiec. Jednocześnie Polska niezmiennie postrzega jednak przywrócenie kontroli jako środek tymczasowy i stosowany wyłącznie w ostateczności, mając nadzieję, że w ramach dalszej współpracy z parterami zostaną wypracowane środki, które pozwolą na jak najszybsze zniesienie przywróconych kontroli.
Informuję ponadto, że dane dotyczące liczby interwencji służb niemieckich wobec obywateli RP są danymi strony niemieckiej, niebędącymi w posiadaniu polskich instytucji.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 13 grudnia 2007 r., Dz. U. C 202 z 7.6.2016 r.
[2] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) Dz. U. L 077 z 23.3.2016 r.