do ministra infrastruktury
w sprawie przejęcia dróg krajowych znajdujących się w zarządzie miast na prawach powiatu przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad
Zgłaszający: Tomasz Piotr Nowak, Krzysztof Gadowski
Data wpływu: 03-07-2025
Szanowny Panie Ministrze,
obecnie zarządzanie siecią dróg krajowych w Polsce cechuje się istotnym wyjątkiem - odcinki przebiegające przez miasta na prawach powiatu nie znajdują się w gestii Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, lecz pozostają pod zarządem tychże miast. Oznacza to, że mimo iż formalnie są to drogi krajowe, za ich utrzymanie, remonty, organizację ruchu i finansowanie odpowiedzialne są jednostki samorządu terytorialnego. Tymczasem za pozostałą część ciągu danej drogi odpowiada administracja rządowa.
Taki dualizm prowadzi do licznych problemów praktycznych - w tym trudności w zapewnieniu spójnych standardów technicznych, bezpieczeństwa i planowania inwestycji na całej długości danej drogi krajowej. Samorządy obarczone są kosztami utrzymania infrastruktury o znaczeniu krajowym bez odpowiedniego wsparcia finansowego.
Dodatkowo wskazać należy, że na niektórych odcinkach dróg krajowych zarządzanych przez GDDKiA pobierane są opłaty za przejazd (np. w systemie e-TOLL lub poprzez koncesjonariuszy), podczas gdy miasta na prawach powiatu nie mają możliwości ani kompetencji do stosowania podobnych mechanizmów. Powoduje to nierówność w traktowaniu użytkowników drogi krajowej oraz dodatkowo pogłębia dysproporcje w finansowaniu jej utrzymania. Co więcej, ta sytuacja może skutkować paradoksem, w którym część infrastruktury generuje przychody do budżetu centralnego, a inna - o tym samym statusie prawnym - jest obciążeniem dla lokalnych budżetów.
Postulat objęcia wszystkich dróg krajowych jednolitym systemem zarządzania wydaje się nie tylko racjonalny z punktu widzenia interesu publicznego, ale również zgodny z zasadą sprawiedliwości finansowej i równego traktowania uczestników ruchu drogowego.
W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Infrastruktury planuje nowelizację ustawy o drogach publicznych w kierunku ujednolicenia zarządzania drogami krajowymi i przekazania wszystkich ich odcinków (także na terenie miast na prawach powiatu) pod zarząd GDDKiA?
2. Czy ministerstwo prowadzi lub planuje przeprowadzenie analiz skutków przejęcia przez GDDKiA dróg krajowych obecnie zarządzanych przez samorządy miejskie, zarówno w aspekcie finansowym, jak i operacyjnym?
3. Czy rząd rozważa wprowadzenie rozwiązań kompensacyjnych dla miast, które obecnie utrzymują drogi krajowe z własnych środków, podczas gdy inne ich odcinki przynoszą dochody z tytułu opłat drogowych (e-TOLL, koncesje)?
4. Czy rozważane są mechanizmy przejściowe pozwalające na etapowe przejmowanie dróg krajowych przez GDDKiA, w celu ograniczenia obciążeń samorządów i zapewnienia jednolitości systemowej?
Z wyrazami szacunku