Odpowiedź na interpelację nr 10744

w sprawie zaniechania prac legislacyjnych nad obywatelską inicjatywą ustawodawczą "Godne płace, wysoki prestiż nauczycieli"

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura

Warszawa, 28-07-2025

Szanowna Pani Poseł,

sprawy godnych warunków pracy nauczycieli oraz wzmocnienie prestiżu tego zawodu zaufania publicznego stanowią jeden z priorytetów polityki oświatowej państwa, czego dowodem są dokonane już i podjęte kolejne działania obecnego rządu.

Od 2024 r. wdrażane są kolejne podwyżki wynagrodzenia nauczycieli. Największy, w niespotykanej do tej pory skali 30% i 33%, wzrost wynagrodzeń w 2024 r. pozwolił przywrócić odpowiedni dla tej grupy zawodowej poziom płac w relacji do wskaźników makroekonomicznych. Tegoroczna i planowana na rok następny podwyżka wynagrodzenia nauczycieli uwzględnia aktualne uwarunkowania budżetowe związane z koniecznością wdrożenia mechanizmów nadmiernego deficytu.

W celu wypracowania rozwiązań systemowych w dziedzinie pragmatyki zawodowej nauczycieli został powołany Zespół do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli, w skład którego wchodzą przedstawiciele strony rządowej, reprezentatywnych organizacji związkowych oraz ogólnopolskich organizacji jednostek samorządu terytorialnego. Mając na względzie konieczność wzmocnienia ekonomicznego nauczycieli, rząd podjął decyzję o pilnym wprowadzeniu części zmian ustawowych wypracowanych wspólnie z przedstawicielami organizacji związkowych w ramach prac Zespołu, tak aby jak najszybciej poprawić warunki pracy nauczycieli. Projekt ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw zawierający te zmiany został przyjęty przez Sejm 25 lipca br. Zgodnie z projektem ustawy, większość projektowanych rozwiązań ma wejść w życie z dniem 1 września 2025 r. Podczas pierwszego czytania projektu ustawy została przyjęta poprawka przyspieszająca termin wejścia w życie korzystnych dla nauczycieli przepisów porządkujących zasady rozliczania i wynagradzania za pracę w godzinach ponadwymiarowych – zmiany te również mają wejść w życie z dniem 1 września 2025 r. Niektóre rozwiązania zawarte w projekcie ustawy, z uwagi na konieczność zapewnienia ich finansowania, wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2026 r.

Niniejszy projekt ustawy zawiera wiele zmian oczekiwanych przez nauczycieli. Do najważniejszych z nich należą:

• podwyższenie nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy do 300 % wynagrodzenia miesięcznego i wprowadzenie nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy - 400 % wynagrodzenia miesięcznego;
• podwyższenie wysokości odpraw w związku z przejściem na emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne;
• ujednolicenie tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli praktycznej nauki zawodu z tygodniowym obowiązkowym wymiarem godzin zajęć nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych – 18 godzin tygodniowo;
• poszerzenie grupy nauczycieli uprawnionych do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego;
• uregulowanie przypadków, w których nauczyciel zachowuje albo traci prawo do wynagrodzenia za przydzielone, ale niezrealizowane godziny ponadwymiarowe oraz określenie sposobu ustalania liczby godzin ponadwymiarowych w tygodniach, w których przypadają dni usprawiedliwionej nieobecności w pracy lub dni ustawowo wolne od pracy, oraz w tygodniach, w których zajęcia rozpoczynają się lub kończą w trakcie tygodnia, a także uregulowanie szczegółowych warunków obliczania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw;
• skrócenie okresu zatrudnienia nauczyciela rozpoczynającego pracę w szkole, na podstawie umowy o pracę na czas określony, do jednego roku szkolnego;
• umożliwienie nauczycielom, którym do nabycia prawa do emerytury brakuje mniej niż rok, skorzystania z urlopu dla poratowania zdrowia na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową;
• uregulowanie kwestii ochrony przedemerytalnej nauczycieli;
• wyeliminowanie przypadków przydzielania nauczycielom zastępstw za nieobecnych nauczycieli do realizacji w czasie, w którym powinni oni realizować zajęcia w ramach obowiązującego ich tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć;
• wyłączenie możliwości powierzania przez wojewodów kuratorom oświaty, w oparciu o art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, prowadzenia należących do właściwości wojewody spraw dotyczących komisji dyscyplinarnych dla nauczycieli ;
• umożliwienie przedłużenia powierzenia stanowiska dyrektora szkoły lub placówki na kolejny okres.

Sejm przyjął również projekt ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela, który ma na celu zapewnienie nauczycielom korzystniejszych warunków organizacji pracy, tj. przywrócenie bardziej elastycznych zasad w zakresie czasu pracy przez odstąpienie od sztywnych regulacji dotyczących godzin dostępności nauczycieli w przedszkolach, szkołach i placówkach oraz innych jednostkach organizacyjnych. Planuje się, że zmiana ta również wejdzie w życie z dniem 1 września 2025 r.

Natomiast część zmian postulowanych w ramach prac Zespołu wymaga pogłębionej analizy w szerszym kontekście uwarunkowań systemowych i finansowych. Dlatego kontynuowane są prace nad oczekiwanymi i koniecznymi zmianami pragmatyki zawodowej nauczycieli ukierunkowanymi na poprawę warunków pracy adekwatnie do wymagań i oczekiwań stawianych przed tą grupą zawodową. Kwestie ukształtowania nowego systemu wynagradzania nauczycieli, czasu pracy, warunków rozwoju zawodowego wyrażonego m. in. w zasadach awansu zawodowego i oceny pracy, wymagają kontynuacji prac koncepcyjnych i legislacyjnych. Po ostatecznym sfinalizowaniu aktualnie procedowanego projektu zmian ustawowych podjęte zostaną kolejne działania mające na celu m.in. systemowe zagwarantowanie poziomu płac poprzez odniesienie do obiektywnych wskaźników makroekonomicznych. Kierunek tych zmian zostanie zaprojektowany odpowiednio do wniosków z prac komisji sejmowej zajmującej się aktualnie rozpatrzeniem obywatelskiego projektu „Godne płace i wysoki prestiż nauczycieli”.

Jednocześnie uprzejmie wyjaśniam, że Minister Edukacji nie ma wpływu na procedowanie w Sejmie projektów ustaw. Zgodnie z art. 152 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. (M. P. z 2022 r. poz. 990, z późn. zm.) posiedzenia komisji odbywają się w terminach określonych przez samą komisję, jej prezydium lub przewodniczącego.

Z poważaniem

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu