w sprawie wprowadzenia regulacji w obszarze wsparcia strażackich orkiestr dętych działających przy OSP
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 04-08-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer nr 10779 Joanny Borowiak i grupy Posłów[1] w sprawie wprowadzenia regulacji w obszarze wsparcia strażackich orkiestr dętych działających przy OSP, na podstawie stanowiska Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej (PSP), uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Źródła dofinansowania jednostek OSP[2] zostały wymienione w art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych[3], tj.:
Ponadto, zgodnie z art. 32 ust. 5 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, jednostki samorządu terytorialnego mogą przekazywać ochotniczym strażom pożarnym dodatkowe środki pieniężne również w formie dotacji, co daje możliwość wspierania OSP także w zakresie funkcjonowania orkiestr.
Odnośnie do środków finansowych pochodzących z części 42 budżetu państwa przekazywanych jednostkom OSP przez Komendanta Głównego PSP, na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 2 i ust. 2-4 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, informuję, że przeznaczone są one przede wszystkim na dofinansowanie zadań zapewniających gotowość bojową i przygotowanie jednostek OSP do działań ratowniczo-gaśniczych, zgodnie z zakresem przedmiotowym dotacji w ramach wsparcia realizacji zadań publicznych:
Dotacje te przekazywane są w szczególności na zakup sprzętu, materiałów i wyposażenia osobistego, a także ochronnego, niezbędnego do prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych i/lub remont strażnicy. Ich zakres przedmiotowy nie przewiduje dofinansowania do zakupu instrumentów, ich konserwacji, strojów czy nut. Więcej informacji na omawiany temat jest dostępnych na stronie KG PSP[5].
Warto jednak wskazać, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego realizuje programy[6] dedykowane wspieraniu zadań z zakresu kultury czy tworzenia optymalnych warunków dla prowadzenia działalności kulturalnej – przedsięwzięć ważnych dla rozwoju kapitału społecznego, z których mogą korzystać OSP posiadające orkiestry.
W tym miejscu należy zauważyć, że środki z budżetu państwa są jednym z wielu źródeł dofinansowania jednostek OSP, które funkcjonują jako stowarzyszenia – w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach[7]. Zatem ich finansowanie może pochodzić z wielu źródeł, między innymi: składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej.
Należy także podkreślić, że potrzeby jednostek OSP są zaspokajane w miarę dostępnych środków finansowych w budżecie państwa w danym roku budżetowym. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji jest świadome, że rola i zadania jednostek OSP ewoluują na przestrzeni ostatnich lat, co było szczególnie widoczne podczas pandemii COVID-19, jak również obecnie w związku z wojną na Ukrainie. Doświadczenia ostatnich lat potwierdziły, że krajowy system ratowniczo-gaśniczy (ksrg) jest skutecznym gwarantem bezpieczeństwa ludzi i mienia, zaś jego struktura tworzy spójny układ sił i środków ratowniczych skupionych wokół różnych podmiotów.
Mając na względzie liczbę potrzeb sprzętowych, jak również katalog zadań wykonywanych przez te jednostki, należy mieć na uwadze priorytety związane z zapewnieniem bezpieczeństwa, ochroną przeciwpożarową oraz zadaniami ratowniczymi, które w głównej mierze realizują te jednostki. Zauważyć należy, że podstawowym narzędziem pracy decydującym o możliwościach operacyjnych danej jednostki OSP jest sprzęt, a w szczególności samochód strażacki. Samochody pożarnicze są najdroższym i największym wydatkiem dla OSP, sprzętem właściwie nieosiągalnym bez wsparcia finansowego ze strony MSWiA/Komendanta Głównego PSP. Gminy będące w różnej sytuacji finansowej nie zawsze mogą wygospodarować środki finansowe w pełnej kwocie na zakup drogiego pojazdu.
Dodatkowo należy zauważyć, że na przestrzeni ostatnich 10 lat znacząco wzrosła liczba jednostek OSP włączonych do ksrg, a co za tym idzie korzystających z dotacji z budżetu państwa. W 2015 r. liczba jednostek OSP w ksrg wynosiła 4 195 (stan na dzień 31 grudnia 2015 r.), a obecny stan wynosi 5188 jednostek (stan na dzień 1 lipca 2025 r.). Analiza liczby jednostek OSP włączanych do ksrg na przestrzeni 30 lat wykazuje tendencję wzrostową.
Informuję, że w przypadku odnotowania różnego rodzaju potrzeb, jednostki OSP mogą dodatkowo rozważyć poszukiwanie środków finansowych z innych źródeł, m.in. z programów/projektów adresowanych dla organizacji pozarządowych, np. na rozwój instytucjonalny i realizację celów statutowych przez Narodowy Instytut Wolności-Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Jednostki OSP mogą również ubiegać się o środki finansowe z programów regionalnych z funduszy europejskich realizowanych/koordynowanych przez urzędy marszałkowskie w poszczególnych województwach.
Szczegółowych informacji w ww. zakresie mogą udzielić ww. urzędy lub punkty informacyjne, które znajdują się w każdym województwie:
https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/o-funduszach/punkty/#/.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Joanny Borowiak, Anny Baluch, Barbary Bartuś, Mariusza Błaszczaka, Lidii Burzyńskiej, Zbigniewa Chmielowca, Anny Milczanowskiej, Zbigniewa Hoffmanna, Jacka Sasina, Urszuli Ruseckiej, Bożeny Borys-Szopy, Anny Krupki, Magdaleny Filipek-Sobczak.
[2] Skrót od: ochotnicze straże pożarne.
[3] Dz. U. z 2025 r. poz. 244
[4] Dz. U. z 2025 r. poz. 188
[5] https://www.gov.pl/web/kgpsp/dotacje-osp; https://www.gov.pl/web/kgpsp/zapewnienie; https://www.gov.pl/web/kgpsp/przygotowanie.
[6] https://www.gov.pl/web/kultura/programy-2025, np. „Infrastruktura kultury”.
[7] Dz. U. z 2020 r. poz. 2261.