w sprawie wyjaśnienia podstaw prawnych i legalności wjazdów pojazdów policji niemieckiej i wejść jej funkcjonariuszy na teren Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 12-08-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 10846 Pana Posła Jerzego Polaczka w sprawie wyjaśnienia podstaw prawnych i legalności wjazdów policji niemieckiej i wejść jej funkcjonariuszy na teren Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem stanowisk Komendy Głównej Policji oraz Komendy Głównej Straży Granicznej, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.
Wspólne działania Straży Granicznej oraz polskiej Policji wraz z Policją Federalną Niemiec są realizowane na podstawie umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o współpracy służb policyjnych, granicznych i celnych z dnia 15 maja 2014 r.[1] Umowa jest dwustronną realizacją założeń Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen[2] oraz Kodeksu granicznego Schengen[3] i przewiduje współpracę służb granicznych w celu zapewnienia bezpieczeństwa całego obszaru strefy Schengen.
Umowa reguluje kwestie przekraczania granicy państwowej przez funkcjonariuszy drugiej strony w związku z wykonywaniem zadań służbowych. Zakres współpracy obejmuje: zapobieganie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw oraz ściganie ich sprawców w rozumieniu prawa wewnętrznego obu stron, w tym wzajemnego udzielania pomocy przez właściwe organy oraz współdziałania w zapobieganiu i przeciwdziałaniu zagrożeniom bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Przedmiotowa współpraca jest prowadzona między innymi na podstawie art. 9 umowy w ramach realizacji wspólnych patroli na terenach przygranicznych. Podczas wykonywania na Terytorium drugiej Strony wspólnego patrolu funkcjonariusz jest uprawniony do przekraczania granicy państwowej w dowolnym miejscu. Powyższe obowiązuje również w przypadku tymczasowego przywrócenia kontroli granicznej. Ponadto na podstawie art. 10 umowy, w związku z realizacją działań w sytuacjach szczególnego niebezpieczeństwa, funkcjonariusze właściwych organów są uprawnieni do podejmowania wszelkich niezbędnych działań na Terytorium drugiej Strony w celu przeciwdziałania bezpośredniemu niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia, co w szczególności obejmuje: przekraczanie granicy państwowej, kierowanie ruchem drogowym na miejscu zdarzenia oraz ujęcie osoby.
W przypadku podjęcia ww. działań, funkcjonariusze podejmujący czynności na Terytorium drugiej Strony są zobowiązani do poinformowania o przekroczeniu granicy państwowej – zgodnie z art. 22 umowy (obserwacja transgraniczna) i art. 25 umowy (pościg transgraniczny).
Współpraca realizowana jest również w ramach centrum współpracy policyjnej, granicznej i celnej, innych punktów współpracy, w szczególności wspólnych placówek.
Jednocześnie należy zauważyć, że realizacja bieżących zadań służbowych związanych z ochroną granicy państwowej, odbywanie doraźnych spotkań granicznych, wspólnych patroli, bieżące doskonalenie zawodowe w ramach wspólnych służb patrolowych na terenach przygranicznych nie wymaga występowania z wnioskami o wyrażenie zgody na wejście lub wjazd na Terytorium drugiej Strony.
Natomiast odnosząc się do materiałów video zawartych pod wskazanymi w interpelacji linkami informuję, że ich treść nie pozwala na precyzyjne określenie miejsca i czasu zaistnienia zdarzenia. Jedynie w przypadku nagrania nr 2 można stwierdzić, że zdarzenie to mogło mieć miejsce na terenie województwa zachodniopomorskiego. Z informacji przekazanej przez Komendę Wojewódzką Policji w Szczecinie wynika, że nie odnotowano wpływu wniosku od strony niemieckiej, który miałby związek z sytuacją zarejestrowaną na nagraniu.
W tym miejscu należy zauważyć, że funkcjonariusze drugiej Strony są uprawnieni do tymczasowego przekraczania granicy państwowej także na podstawie art. 37 umowy, tj. jeżeli jest to konieczne ze względu na infrastrukturę drogową, funkcjonariusze lub pracownicy jednej Strony mogą wjeżdżać na Terytorium drugiej Strony posiadając broń i amunicję, w celu niezwłocznego i najkrótszą drogą ponownego wjazdu na swoje Terytorium – w tym przypadku funkcjonariusze nie posiadają uprawnień władczych.
Ponadto informuję, że Policja gromadzi dane dotyczące pościgów transgranicznych. W odniesieniu do współpracy w powyższym obszarze ze stroną niemiecką wskazuję, że w okresie od 1 stycznia do 20 lipca 2025 r. odnotowano łącznie 12 pościgów transgranicznych z Niemiec do Polski.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2015 r. poz. 939, dalej: umowa.
[2] Konwencja wykonawcza z dnia 19 czerwca 1990 r. do układu Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz. Urz. UE L z 2000 r. Nr 239, str. 19, z późn. zm.).
[3] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. UE L Nr 77, str. 1, z późn. zm.).