do ministra finansów
w sprawie podatku od niezrealizowanych zysków
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 09-07-2025
1 stycznia 2019 r. Polska, wykonując zobowiązanie wynikające z dyrektywy ATAD (2016/1164), wprowadziła na swoim obszarze tzw. podatek od niezrealizowanych zysków (podatek od wyjścia, ang. exit tax). Idea Komisji Europejskiej, wyrażona treścią przepisów dyrektywy była prosta. Jeśli osoba prawna przenosi się do innego kraju, powinna zrekompensować opuszczanemu państwu fakt, że nie dojdzie w nim do opodatkowania osiągniętego przez nią w przeszłości, niezrealizowanego dochodu – szczególnie w sytuacji, gdy spółka dysponuje majątkiem, który od momentu zakupu zyskał na wartości. Polska regulacja wykroczyła jednak znacznie ponad unijny obowiązek, obejmując podatkiem również osoby fizyczne – tak przedsiębiorców jak i „zwykłych PIT-owców" – osoby, które nie prowadzą biznesu a jedynie inwestują zarobione przez siebie pieniądze. Warunki zgodności takiej regulacji z prawem wspólnotowym podkreślił Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 (C-581/17). Wskazał w nim, że pobór exit tax w związku z przeniesieniem majątku do innego państwa UE nie może nastąpić w chwili tego przeniesienia. Przeciwnie, powinien zostać odroczony dając podatnikowi czas na realizację zysku. Wskazane stanowisko TSUE zostało przez Polskę zignorowane. Zważywszy na fakt, że 31 grudnia 2025 r. mija w Polsce termin zawieszenia poboru exit tax od osób fizycznych, pod koniec br. skarbówkę i podatników czekać będzie chaos – masowy pobór podatku od osób fizycznych, nawet do sześciu lat wstecz, a potem – masowe zwracanie pobranego podatku wraz z odsetkami, z powodu niezgodności działań Polski z prawem UE.
Mając powyższe na uwadze uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Ilu podatników zadeklarowało w poszczególnych kwartałach lat 2019-2024 wystąpienie u nich obowiązku podatkowego w związku z exit tax? Ile było wśród nich podatników PIT a ilu podatników CIT? Ile wynosiła w tym okresie wartość zadeklarowanego przez osoby fizyczne podatku od niezrealizowanych zysków, która objęta została zawieszeniem poboru? Jak wysokiej wpłaty z tytułu podatku od niezrealizowanych zysków oczekuje Ministerstwo Finansów w związku z upływem z dniem 31 grudnia 2025 r. terminu zawieszenia poboru exit tax od osób fizycznych?
2. Czy w Ministerstwie Finansów toczą się obecnie prace nad przedłużeniem terminu zawieszenia poboru exit tax na okres następujący po 31 grudnia 2025 r.? Czy Ministerstwo Finansów planuje podjęcie takich działań?
3. Czy Ministerstwo Finansów widzi sens w poborze exit tax od osób fizycznych w sytuacji, gdy polskie przepisy są sprzeczne z prawem unijnym, przez co konieczny będzie zwrot podatnikom pobranej daniny wraz z odsetkami? W jaki sposób minister finansów chce uniknąć konieczności zwrotu pobranego z naruszeniem przepisów podatku? Na ile minister finansów szacuje straty dla budżetu, wynikające z konieczności zwrotu podatnikom nienależnie pobranej daniny – wraz z odsetkami?
4. Czy planowane jest podjęcie działań legislacyjnych mających na celu dostosowanie polskiej regulacji exit tax do wymagań stawianych przez prawo UE i wyrażonych w orzecznictwie TSUE? Kiedy taki projekt przedstawiony zostanie do konsultacji publicznych? Co będzie zawierał?
5. Czy w Ministerstwie Finansów toczą się obecnie prace nad dalszymi zmianami regulacji exit tax, w szczególności nad wyłączeniem spod opodatkowania wzrostu wartości majątku, następującej już po zmianie rezydencji przez podatnika?
6. Czy minister finansów podziela wyrażane przez przedsiębiorców stanowisko, że kwestią elementarnej uczciwości państwa wobec podatników jest to, aby państwo, które chce partycypować w sukcesie ich działalności, dzieliło z nimi również związane z nią ryzyka? Czy dla realizacji tej zasady nie jest konieczne, aby w toku obliczenia exit tax uwzględniana była również sytuacja, w której wartość sprzedawanych składników majątku nie wzrosła a spadła? Czy w Ministerstwie Finansów toczą się obecnie prace nad taką regulacją? Kiedy odpowiednie przepisy przedstawione zostaną do konsultacji publicznych? Jakie dalsze zmiany w zakresie exit tax planowane są na rok 2026 i 2027?