do ministra klimatu i środowiska, ministra rozwoju i technologii
w sprawie prawa obywatela do swobodnego wyboru źródła ogrzewania oraz skutków finansowych regulacji Unii Europejskiej dotyczących nowych budynków mieszkalnych
Zgłaszający: Grzegorz Płaczek
Data wpływu: 15-07-2025
Tychy, 15 lipca 2025 r.
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
działając w interesie obywateli zaniepokojonych ostatnimi zmianami legislacyjnymi na poziomie Unii Europejskiej, zwracam się z interpelacją dotyczącą ograniczenia prawa do swobodnego wyboru źródła ogrzewania w nowo wznoszonych budynkach mieszkalnych, w szczególności w kontekście zakazu montażu samodzielnych kotłów gazowych od 1 stycznia 2025 r. oraz kolejnych etapów wycofywania urządzeń na paliwa kopalne. Przepisy te, zawarte w nowelizacji dyrektywy o charakterystyce energetycznej budynków (EPBD), budzą poważne wątpliwości konstytucyjne i ekonomiczne, mogące prowadzić do naruszenia zasady proporcjonalności oraz wolności obywatelskich.
KONTEKST HISTORYCZNO-PRAWNY
Do 2022 roku ogrzewanie gazowe było traktowane jako relatywnie czysta, efektywna i ekonomiczna alternatywa wobec węgla i oleju opałowego. Było też aktywnie promowane, zarówno przez państwa członkowskie (w tym Polskę), jak i Unię Europejską – np. w ramach projektów Nord Stream 1 i 2 oraz systemów dopłat do wymiany źródeł ciepła.
W wyniku agresji Rosji na Ukrainę oraz sabotażu gazociągów Nord Stream w 2022 roku nastąpiła radykalna zmiana unijnej polityki energetycznej – nacisk położono na uniezależnienie się od rosyjskich surowców oraz przyspieszoną dekarbonizację. Skutkiem tej zmiany jest nowelizacja dyrektywy EPBD, która wprowadza szereg istotnych ograniczeń:
| Rok |
Regulacja |
Skutek praktyczny |
| 2025 |
Zakaz publicznego finansowania samodzielnych instalacji na paliwa kopalne |
Brak dotacji i ulg na kotły gazowe w nowych budynkach |
| 2028 |
Zakaz montażu kotłów gazowych w budynkach publicznych |
Urzędy, szkoły i szpitale będą musiały instalować wyłącznie OZE lub systemy hybrydowe |
| 2030 |
Zakaz montażu kotłów gazowych w nowych budynkach mieszkalnych |
De facto wyłączenie gazu jako podstawowego źródła ciepła |
| 2040 |
Pełne wycofanie kotłów kopalnych z eksploatacji |
Obowiązek wymiany wszystkich urządzeń na zeroemisyjne |
SKUTKI FINANSOWE I SPOŁECZNE
Koszt montażu kotła gazowego to 10–15 tys. zł. Dla porównania:
Pompy ciepła są szczególnie kosztowne w użytkowaniu zimą – wzrost cen energii elektrycznej i brak stabilnej sieci (zwłaszcza na wsiach) mogą znacznie podnieść rachunki oraz zwiększyć ryzyko awarii i wydatków serwisowych.
Osoby o niższych dochodach oraz mieszkańcy terenów wiejskich będą w praktyce wykluczeni z możliwości zastosowania kosztownych technologii zeroemisyjnych, ze względu na brak zdolności kredytowej i infrastruktury.
Ograniczenie wyboru źródła ogrzewania może utorować drogę do dalszej ingerencji w decyzje konsumenckie – np. dotyczące urządzeń RTV/AGD czy samochodów.
Konstytucyjne prawo własności i wolność działalności gospodarczej zakładają swobodę dysponowania nieruchomością – w tym wybór sposobu jej ogrzewania. Sztywne, odgórne zakazy, nieuwzględniające uwarunkowań lokalnych, dochodowych i infrastrukturalnych, mogą być uznane za nieproporcjonalne.
W związku z powyższym, proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:
PODSUMOWANIE
Transformacja energetyczna jest celem słusznym, jednak jej wdrażanie musi respektować zasadę proporcjonalności, ochronę praw własności i wolność wyboru obywateli. Obowiązek instalacji wyłącznie kosztownych systemów OZE – bez realnej i dostępnej finansowo alternatywy – uderzy szczególnie w osoby mniej zamożne oraz mieszkańców terenów słabiej rozwiniętych.
Wnoszę o pilne zajęcie stanowiska rządu w opisanej sprawie, przedstawienie planu działań minimalizujących skutki finansowe dla obywateli oraz rozpoczęcie ogólnokrajowej debaty nad przyszłością ogrzewania indywidualnego w Polsce.
Uprzejmie proszę o precyzyjne odpowiedzi na powyższe pytania, stosując się do nadanej przeze mnie numeracji.
Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm RP