do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie jednostronnego wycofania się Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego ze współfinansowania instytucji kultury - Panteon Górnośląski z siedzibą w Katowicach
Zgłaszający: Jerzy Polaczek, Andrzej Gawron, Wojciech Szarama, Marek Wesoły, Grzegorz Gaża, Bożena Borys-Szopa, Grzegorz Puda, Michał Wójcik, Robert Warwas, Przemysław Drabek, Stanisław Szwed, Lidia Burzyńska, Szymon Giżyński, Grzegorz Matusiak, Michał Woś
Data wpływu: 16-07-2025
Szanowna Pani Minister,
z ogromnym zdziwieniem dowiedzieliśmy się o decyzji podjętej przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego o wycofaniu się ze współfinansowania instytucji kultury – Panteon Górnośląski w Katowicach.
Panteon Górnośląski został otwarty w 2022 roku na pamiątkę 100-lecia powrotu części Górnego Śląska do Polski po sześciuset latach pozostawania poza granicami Polski.
Dziękujemy za zaangażowanie budżetu państwa w inwestycję budowy Panteonu Górnośląskiego, ponieważ jak okazało się po otwarciu tej ważnej instytucji kultury – to są dobrze zainwestowane środki.
Przyjęte to zostało przez Ślązaków z wielką radością, ponieważ okazało się, że sprawy lokalne mają wagę ogólnokrajową, a instytucja, która opisuje śląską tożsamość, jest ważna w dbałości o pamięć wybitnych przedstawicieli Górnego Śląska i Polski.
Inicjując powstanie Panteonu Górnośląskiego, chciano zwrócić uwagę na fakt, że Górny Śląsk od zawsze kojarzony z przemysłem ciężkim posiada również inne bogactwo, którymi są ludzie tam mieszkający. Na wystawie prezentowane są postacie ze świata nauki, kultury, sportu, ofiary i osoby walczące z totalitaryzmami, społecznicy, politycy, powstańcy śląscy, osoby duchowne.
Wystawa jest ciekawie zaaranżowana, a funkcjonująca już od kilku lat instytucja zwiększa frekwencję każdego roku o 30%.
Panteon Górnośląski zaprasza publiczność i mieszkańców Górnego Śląska do tworzenia wystawy. Grupy osób, stowarzyszenia, instytucje mogą zaproponować kolejne postacie do włączenia, które spełniają warunki statutowe. W ten sposób budowana jest śląska tożsamość i wiedza o osobach, których osiągnięcia i działanie przekładają się na rozwój śląskiej społeczności.
Wśród 250 prezentowanych osób znajdujemy postacie ważne dla regionu, ale też dla kraju oraz osoby zasłużone o zasięgu międzynarodowym. Są tam postacie ważne dla różnorodnych środowisk ze względu na prezentowane przekonania i wartości, nurty polityczne, ideowe, światopoglądowe. Multimedialna wystawa w efektowny sposób prezentuje treści, wywołując wśród turystów spoza regionu pytanie: „dlaczego czegoś takiego nie ma u nas?“.
Dotychczasowa współpraca podmiotów, które zorganizowały instytucję, stanowi przykład modelowej współpracy pokazującej jak – łącząc siły i środki budżetu państwa i samorządów terytorialnych oraz kościoła katolickiego – można skutecznie osiągać cele, które są możliwe pomimo dzielących ich różnic.
Górny Śląsk od momentu przyłączenia do Polski stał się dzielnicą, która ze względu na wskaźniki demograficzne przynosiła 3-krotnie większy przychód do budżetu państwa w stosunku do innych rejonów. Potencjał przemysłowy zapewniał rozwój całego kraju. W okresie PRL Śląsk przyczynił się do odbudowy kraju, a produkty przemysłu były ważnym segmentem eksportu. Wsparcie budżetu państwa dla śląskiej instytucji kultury to forma historycznej rekompensaty i przekonania Ślązaków, że ich sukcesy i efekty są ważne dla kraju i warto je pokazywać.
Jednostronne wypowiedzenie umowy przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego nie służy wizerunkowi państwa. Pozostali organizatorzy wypełniający swoje zobowiązania nie rezygnują jak nam wiadomo ze swojego zaangażowania.
Dlaczego pomimo wielokrotnie mniejszych budżetów mają przejmować zobowiązania budżetu państwa?
Z naszego rozeznania wynika fakt związania umową z dnia 9.05.2023 r. organizatorów Panteonu Górnośląskiego: Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, marszałka województwa śląskiego, Archidiecezji Katowickiej, oraz prezydenta miasta Katowice na okres 5 lat do 2027 roku w celu zapewnienia funkcjonowania instytucji.
Uzasadnienie decyzji informujące, że środki przeznaczone dla Panteonu Górnośląskiego skierowane zostaną do Muzeum Śląskiego jest niewystarczające.
Wnosimy o udzielenie odpowiedzi, dlaczego minister kultury i dziedzictwa narodowego w sposób jednostronny wypowiedział wiążącą go umowę z 2023 roku?
Wnosimy do Pani Minister o wskazanie ważnych przyczyn, dla których instytucja, która upamiętnia powrót Górnego Śląska do Macierzy, nie jest ważna dla Polski?
Z poważaniem