do ministra zdrowia
w sprawie działań na rzecz rozwoju profilaktyki HIV/AIDS
Zgłaszający: Katarzyna Maria Piekarska, Monika Rosa, Małgorzata Tracz, Alicja Łepkowska-Gołaś
Data wpływu: 18-07-2025
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się do Pani w związku z ostatnimi decyzjami Ministerstwa Zdrowia w obszarze walki z HIV/AIDS. Bardzo doceniam fakt, że wprowadzona została możliwość wykonywania testów na obecność wirusa HIV w jednostkach podstawowej opieki zdrowotnej. Jako wiceprzewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Zapobiegania Zakażeniom HIV i Zwalczania AIDS uważam, że to może istotnie przyczynić się do zwiększenia liczby osób, które poddadzą się testom. Chciałabym jednak zwrócić uwagę, że to tylko pierwszy krok na drodze do stworzenia kompleksowej strategii profilaktyki skojarzonej w Polsce, na wzór tych, które wprowadzono w innych krajach Unii Europejskiej.
To sprawdzony sposób na zbliżenie się do celów Światowej Organizacji Zdrowia, które Polska zobowiązała się osiągnąć do 2030 roku. Cele te zdefiniowane są hasłem: 95-95-95 (95% osób zakażonych HIV będzie znało swój status serologiczny, 95% osób świadomych zakażenia będzie objętych leczeniem antyretrowirusowym, a u 95% osób objętych leczeniem wiremia HIV będzie niewykrywalna). W naszym kraju swój status serologiczny zna, według różnych źródeł, od 82 do 85 osób żyjących z HIV, a 86 proc. z nich przyjmuje leki. Za sukces możemy uznać fakt, że wiremia jest niewykrywalna u 97 proc. osób poddanych leczeniu. Takie liczby przytaczał krajowy konsultant w dziedzinie chorób zakaźnych prof. Miłosz Parczewski na konferencji „Zdrowie i bezpieczeństwo dla przyszłości. Biała Księga: eksperci o priorytetach i rekomendacjach polskiej prezydencji w Radzie Unii“.
Od 2022 r. liczba nowych zakażeń w Polsce przekracza 2 tys. rocznie, choć wcześniej osiągała nieco ponad tysiąc. To pokazuje, że samo usprawnienie testowania to jeszcze za mało. W przypadku HIV/AIDS, gdy mówimy o profilaktyce skojarzonej, chodzi o trzy elementy: testowanie, edukacja i profilaktyka przedekspozycyjna (PrEP), które w połączeniu dają najwyższy możliwy na obecnym poziomie rozwoju medycyny poziom ochrony przed HIV/AIDS.
Ministerstwo poszerzyło dostęp do testów, ale nie komunikuje tego w żadnej widocznej, ogólnodostępnej kampanii informacyjnej. Polki i Polacy nie wiedzą o możliwości testowania się w jednostkach POZ, a ta informacja powinna dotrzeć do każdego z nas choćby poprzez media czy plakaty i billboardy w przestrzeni publicznej. Na gruncie edukacji mamy zresztą więcej do nadrobienia. Od lat nie było w Polsce znaczącej kampanii edukacyjnej, dzięki której świadomość, że HIV nadal zagraża nam wszystkim, a nie tylko wybranym grupom, byłaby powszechna.
Wreszcie należy zwrócić uwagę na trzeci element, o którym w ogóle się w Polsce nie dyskutuje, czyli na profilaktykę przedekspozycyjną. Terapie z obszaru PrEP, które działają jak szczepionka zapobiegająca zakażeniu HIV, są refundowane w Belgii, Chorwacji, Danii, Francji, Gruzji, Holandii, Norwegii, Islandii, Irlandii, Kazachstanie, Kirgistanie, Luksemburgu, Portugalii, Słowenii, Hiszpanii, Ukrainie, Szwecji, Macedonii czy Wielkiej Brytanii. Pozwalają skutecznie ochronić się przed infekcją osobom, które mają świadomość ekspozycji na ryzyko zakażenia. Wbrew konserwatywnej narracji, chodzi nie tylko o kobiety i mężczyzn mających wiele partnerek czy partnerów seksualnych, ale również o ratowników medycznych czy przede wszystkim pary żyjące razem od lat, w których jedna osoba jest zakażona, a druga nie. Łatwiejszy dostęp do PrEP zagwarantowałby, więc bezpieczeństwo nam wszystkim. Dziś poziom wiedzy o tej metodzie zapobiegania zakażeniu HIV jest w Polsce bardzo niski, a sama terapia jest bardzo droga: opakowanie tabletek, które wystarcza na miesiąc, kosztuje 150-180 zł, do tego dochodzi koszt wizyty lekarskiej.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Zdrowia podejmuje kroki w kierunku stworzenia całościowej strategii profilaktyki skojarzonej HIV/AIDS, uwzględniającej również adekwatną kampanię informacyjną?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia podejmuje działania na rzecz poszerzenia dostępu do profilaktyki przedekspozycyjnej (PrEP)?
Z wyrazami szacunku
Katarzyna Piekarska
Posłanka na Sejm RP