do ministra edukacji
w sprawie negatywnej opinii Związku Powiatów Polskich w sprawie podziału kwot na oświatę w 2026 r.
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 20-07-2025
W związku z trwającymi pracami nad zmianą zasad finansowania potrzeb oświatowych w samorządach w 2026 roku, polegających na przesunięciu części środków z samorządów województw i samorządów powiatowych do samorządów gminnych, uznaję tę propozycję za nieuzasadnioną i niekorzystną w szczególności dla samorządów powiatowych. Jeżeli ministerstwo uważa, że potrzeby gmin powinny być wyższe to proszę o wygenerowanie z budżetu dodatkowych środków. Samorządy powiatowe od kilku lat starają się racjonalnie wydatkować środki na oświatę, dbają o odpowiednią liczbę uczniów w klasach, nie tworzą nierentownych kierunków, łączą klasy, wszystko po to, by nie trzeba było do zadań oświatowych dokładać.
Należy zauważyć, że:
- potrzeby oświatowe dla danego powiatu kalkulowane są na podstawie wykonanych wydatków z lat poprzednich, czyli środki na kolejny 2026 rok winny zostać zwiększone, ponieważ koszty utrzymania jednostek jednak rosną i to ostatnio szybciej niż inflacja (np. przyrost kosztów mediów rok 2023 do roku 2024 to około +10%, czy odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, czy też wzrost minimalnego wynagrodzenia);
- taki sposób naliczania potrzeb oświatowych nie będzie uwzględniał skutków planowanych podwyżek nauczycieli w 2026 roku;
- w szkołach w samorządach powiatowych w najbliższych 2 latach będzie następował spadek liczby uczniów (więcej uczniów kończy niż rozpoczyna edukację w szkołach powiatowych), co będzie wiązało się z koniecznością wypłaty odpraw z tytułu redukcji oddziałów (tych kosztów nie ma w potrzebach oświatowych z lat ubiegłych); dotychczas powiaty korygowały skutki spadku liczby oddziałów (ze względu na spadek liczby uczniów) poprzez redukcję nadgodzin, czy też zmniejszanie zatrudnienia nauczyciela poniżej 1 etatu, ale w przyszłości będzie to niewystarczające i będą następowały zwolnienia i dodatkowe koszty;
- w potrzebach oświatowych wyliczanych z lat ubiegłych nie będzie również kosztów awansu zawodowego nauczycieli zrealizowanego w 2025 roku oraz kosztów naliczanych nadgodzin za uczestnictwo nauczyciela na wycieczce szkolnej, gdzie sprawuje opiekę nad uczniami (uchwała SN z 26.02.2025 r. sygn. III PZP 3/24).
W związku z negatywną opinią ZPP mam do Pani Minister trzy pytania:
1. Proszę o przesłanie szczegółowej analizy podziału kwoty potrzeb oświatowych i odpowiedź na pytanie z czego wynika decyzja niezwiększania środków na oświatę w powiatach?
2. Czy powiaty otrzymają taką samą kwotę na ucznia z Ukrainy jak to było do tej pory z funduszu celowego?
3. Czy w planowanej kwocie na rok 2026 dla szkół ponadpodstawowych prowadzonych przez powiaty zaplanowano kwotę podwyżki dla nauczycieli?
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP