w sprawie ułatwienia powrotu diaspory polskiej jako odpowiedzi na kryzys demograficzny i niedobory siły roboczej
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 14-08-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 11131 poseł Olgi Semeniuk-Patkowskiej w sprawie ułatwienia powrotu diaspory polskiej jako odpowiedzi na kryzys demograficzny i niedobory siły roboczej przekazuję odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji.
1. Czy rząd planuje wdrożyć strategię systemowego powrotu, obejmującą ulgi podatkowe, wsparcie mieszkaniowe i uznawanie kwalifikacji zdobytych za granicą?
Kompleksowe oraz funkcjonalne zarządzanie powrotami przewidują przyjęte w ostatnim okresie przez rząd dwa dokumenty strategiczne:
• dokument "Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo" - strategia migracyjna na lata 2025 – 2030” przyjęty z inicjatywy Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w październiku 2024 r. oraz
• „Rządowa strategia współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025-2030” przyjęta z inicjatywy Ministra Spraw Zagranicznych w kwietniu 2025 r. Oba dokumenty uszczegóławiają założenia, cele i działania rządu w zakresie powrotów. W strategii współpracy z Polonią i Polakami za granicą, której wdrażanie koordynuje Minister Spraw Zagranicznych, polityka powrotowa jest priorytetem nr 2 w katalogu 7 obszarów priorytetowych. W ramach tego priorytetu rząd przyjmuje założenie, że oferta powrotów dla osób aktywnych zawodowo musi zostać w większym stopniu sprofilowana i uwzględniać dedykowane programy, powstające w dialogu z poszczególnymi grupami zawodowymi czy środowiskami. Realizacji tego założenia służą trzy funkcjonalne obszary zaplanowanych działań: mobilności zawodowej, kształcenia akademickiego oraz mobilności naukowej. Uznawanie kwalifikacji zdobytych za granicą jest jednym z zaplanowanych zadań do realizacji. Jednostkami odpowiedzialnymi w tym zakresie są Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Ulga podatkowa „na powrót” funkcjonuje już w polskim systemie prawnym i polega na zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych niektórych przychodów osiągniętych w czterech kolejno po sobie następujących latach podatkowych przez podatników, którzy przenieśli miejsce zamieszkania na terytorium Polski po dniu 31 grudnia 2021 r.
2. Czy przewiduje się rozwój programów skierowanych do naukowców i przedsiębiorców z diaspory, w celu stworzenia ośrodków innowacji, startupów lub współpracy akademickiej?
Informację o planach i założeniach w zakresie rozwoju programów skierowanych do naukowców i przedsiębiorców z diaspory, w celu stworzenia ośrodków innowacji, startupów lub współpracy akademickiej może udzielić właściwe kompetencyjnie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
3. Czy ministerstwo ocenia wpływ możliwego powrotu na rynku pracy i demografii, w tym możliwości kompensacji starzenia się społeczeństwa w Polsce?
Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie dokonuje całościowej oceny możliwego powrotu na rynku pracy i demografii, w tym możliwości kompensacji starzenia się społeczeństwa w Polsce. Podejmuje natomiast działania służące lepszemu rozpoznaniu sytuacji i uwarunkowań decyzji o powrocie. Za realizację i ocenę polityki powrotowej odpowiada Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki Społecznej. Szczegółowe informacje można uzyskać na stronie www.powroty.gov.pl.
4. Czy planowane jest rozszerzenie istniejących inicjatyw, takich jak pilotowy program „Poland. Business Adventure”, na osoby powyżej 35 roku życia bądź na kraje spoza UE?
Realizowana w bieżącym roku edycja programu staży pod nazwą „Poland. Business Adventure” ma charakter pilotażowy, co decydowało o wprowadzeniu limitu 100 osób uczestniczących w programie. Po zakończeniu realizacji projekt zostanie poddany analizie, co pozwoli wypracować decyzję dotyczącą ewentualnej kontynuacji programu. Tym niemniej, w przypadku kontynuacji Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie przewiduje wprowadzania ograniczeń geograficznych. Kryteria będą aktualizowane sukcesywnie i w dostosowaniu do bieżących celów i uwarunkowań określających ofertę oraz atrakcyjność programu. Natomiast nie jest przewidywane rozszerzenie programu na osoby powyżej 35 roku życia.
5. Czy rząd rozważa działania promujące wartość kulturową i tożsamościową diaspory, poprzez specjalny status lub ułatwienia administracyjne (np. karta Polaka)?
Rządowy program współpracy z Polonią i Polakami za Granicą nie przewiduje wprowadzania specjalnego statusu oraz ułatwień z tym związanych.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu