do ministra finansów i gospodarki
w sprawie braku możliwości korzystania z instytucji mediacji w toku postępowań prowadzonych na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 25-07-2025
Zwracam się z interpelacją w sprawie braku możliwości korzystania z instytucji mediacji w toku postępowań prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. W polskim systemie prawnym mediacja funkcjonuje w wielu dziedzinach – od prawa cywilnego, przez administracyjne postępowania sądowe, aż po niektóre aspekty prawa pracy. Niestety, postępowania podatkowe pozostają wyłączone spod tych rozwiązań, mimo że wiele spraw w tej dziedzinie cechuje się dużym poziomem niejednoznaczności, sporu interpretacyjnego czy braku zaufania między organem a podatnikiem.
Brak regulacji umożliwiających mediację w postępowaniach podatkowych utrudnia skuteczne i polubowne rozwiązywanie sporów, zwłaszcza tam, gdzie możliwy byłby dialog i wypracowanie satysfakcjonującego porozumienia przy zachowaniu interesu fiskalnego państwa. Obecny model nastawiony na konfrontację, formalizm i jednostronną wykładnię prawa przez organ podatkowy nie sprzyja odbudowie zaufania obywatela do administracji skarbowej, ani nie przyspiesza zakończenia sprawy w sposób efektywny i sprawiedliwy.
Wprowadzenie mediacji do postępowania podatkowego mogłoby przynieść szereg korzyści: ograniczenie liczby odwołań i skarg do sądów administracyjnych, odciążenie urzędów, skrócenie czasu trwania postępowań, a także budowanie relacji z podatnikiem opartej na partnerstwie i dialogu.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzenie na następujące pytania:
1. Czy w Ministerstwie Finansów i Gospodarki prowadzone były jakiekolwiek analizy dotyczące stosowalności lub zasadności wdrożenia mediacji w postępowaniach podatkowych?
2. Jakie argumenty natury prawnej lub systemowej przemawiają – zdaniem ministerstwa – przeciwko wprowadzeniu mechanizmów mediacyjnych w relacjach organ-podatnik?
3. Czy Ministerstwo Finansów i Gospodarki identyfikuje konkretne obszary postępowania podatkowego (np. czynności sprawdzające, interpretacje, kontrola podatkowa), w których rozwiązania o charakterze negocjacyjnym lub mediacyjnym mogłyby znaleźć zastosowanie?
4. Czy w ocenie Ministerstwa Finansów i Gospodarki wprowadzenie mediacji w sprawach podatkowych mogłoby naruszać zasadę ustawowej określoności zobowiązań podatkowych, wynikającą z art. 217 Konstytucji RP?
5. Czy resort analizował doświadczenia państw, które wdrożyły mediację podatkową (np. Kanada, Włochy, Wielka Brytania), i czy wyniki tych analiz są publicznie dostępne?
6. Jakie procedury kontrolne mogłyby – w ocenie Ministerstwa Finansów i Gospodarki – zapewnić przejrzystość i legalność ewentualnych porozumień zawieranych z podatnikami w toku mediacji?
7. Czy Ministerstwo Finansów i Gospodarki dostrzega możliwość rozwoju pozasądowych metod rozwiązywania sporów podatkowych jako części strategii poprawy efektywności i wizerunku administracji podatkowej?