Interpelacja nr 11208

do ministra spraw wewnętrznych i administracji

w sprawie wtórnych ruchów granicznych i tymczasowego przywrócenia kontroli granicznej na granicach Rzeczypospolitej Polskiej

Zgłaszający: Przemysław Wipler

Data wpływu: 26-07-2025

Szanowny Panie Ministrze,

temat tzw. wtórnej migracji z Niemiec do Polski budzi rosnące zainteresowanie opinii publicznej, głównie w związku z kierowanymi w stronę administracji rządowej zarzutami o ignorowanie nieprawidłowości w wykonywaniu przez służby Republiki Federalnej Niemiec procedur readmisji nielegalnych imigrantów i transferu osób w ramach mechanizmów dublińskich.

Co jakiś czas wychodzą na jaw sytuacje potwierdzające, że niemiecka policja lekceważy te procedury. Najszerzej znany jest incydent w Osinowie Dolnym z 15 czerwca 2024 r., kiedy to do przygranicznej wsi wjechał niemiecki samochód policyjny i pozostawiwszy tam grupę migrantów, odjechał, pozwalając przybyszom swobodnie oddalić się; w zdarzeniu nie brali udziału funkcjonariusze polskiej Straży Granicznej. Podobne zdarzenia powtarzają się, mimo interwencji komendanta SG skierowanych do prezydenta niemieckiej policji federalnej i zapewnień tegoż, że nic podobnego już się nie powtórzy. W ostatnich dniach miał miejsce kolejny taki incydent – w nocy z 2 na 3 lipca na granicy w Gubinie niemieccy policjanci pozostawili obywatela Afganistanu i odjechali, nie czekając na przybycie patrolu Straży Granicznej. Trzy dni później w mediach społecznościowych pojawiła się relacja aktywistów Ruchu Obrony Granic o próbie kolejnych tego rodzaju samowolnych działań niemieckich służb w tej samej okolicy. Choć aktywiści sfilmowali zdarzenie i nagłośnili je, nie zostało w żaden sposób wyjaśnione ani przez niemiecką policję, ani przez polskie władze.

30 czerwca 2025 r. premier Donald Tusk przyznał, że istotnie dochodzi w tym względzie do, jak to ujął, „przypadków w naszej ocenie wątpliwych“ oraz że osobiście interweniuje w tej sprawie u kanclerza RFN i że jeśli wątpliwe przypadki będą się powtarzać, rząd będzie musiał przywrócić kontrole na granicy polsko-niemieckiej – po czym siedem dni później kontrole zostały przywrócone.

Jednocześnie przywrócono kontrole na granicy polsko-litewskiej, przez którą – co wiadomo od dawna z informacji rocznych Straży Granicznej – przechodzi obecnie najwięcej nielegalnych imigrantów podróżujących tzw. szlakiem białoruskim.

Choć sprawa ochrony granicy z Litwą budzi mniejsze zainteresowanie opinii publicznej, wydaje się nawet mocniej pokazywać problem lekceważenia problemu nielegalnej imigracji – jak bowiem inaczej wytłumaczyć, że dopiero po trzech latach od otwarcia alternatywnej litewskiej odnogi szlaku białoruskiego, omijającej polską barierę graniczną, zdecydowano się na jakiekolwiek działania zdolne realnie zwalczyć to zjawisko? Przez cały ten czas tolerowano obecność w Polsce nielegalnych imigrantów przybywających ze wschodu – tak tych, którzy obrali Polskę za cel podróży, jak i tych, którzy utknęli tutaj zawróceni z granicy niemieckiej. Przypomnijmy, że kontrole na granicy niemieckiej, będące reakcją na tę samą falę nielegalnej imigracji, której doświadcza Polska, władze RFN przywróciły już w październiku 2023 r.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

  1. O jakich wątpliwych przypadkach mówił premier Tusk? Ile takich przypadków miało miejsce i jakiego rodzaju wątpliwości budziły? W których konkretnie sprawach napotkano te wątpliwości, jaki jest aktualny status tych spraw i jeśli zostały zakończone, jakie decyzje i orzeczenia w nich zapadły?
  2. Jakie były szczegóły interwencji premiera Tuska u kanclerza Niemiec? Jeśli przekazano w tej sprawie oficjalne pisma, jaka była ich treść? Czy i jakiej odpowiedzi udzieliła strona niemiecka?
  3. Jakie konkretnie zdarzenia doprowadziły do podjęcia decyzji o przywróceniu kontroli na granicach polsko-niemieckiej i polsko-litewskiej? Czy zgodnie z zapowiedzią premiera była ona następstwem incydentów spowodowanych przez niemieckie władze? Jeśli tak – jakie to były incydenty?
  4. Czy oprócz przywrócenia stałych punktów kontrolnych przywrócono również stały monitoring granicy polsko-niemieckiej na odcinkach między przejściami granicznymi (zielonej granicy)?
  5. Jakie przepisy i/lub uzgodnienia obowiązują niemiecką policję i polską Straż Graniczną w zakresie czynności międzynarodowego przekazania osób w procedurach readmisji nielegalnych imigrantów oraz transferu osoby na podstawie rozporządzenia Dublin III? W jakich okolicznościach powinno się przeprowadzać te czynności? Czy dopuszczalne jest przeprowadzanie ich w porze nocnej i w miejscach innych niż przejścia graniczne (w lesie, w miejscowościach przygranicznych)? Czy i w jakich przypadkach funkcjonariusze niemieckiej policji mogą dla dokonania takich czynności wjechać w głąb terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?
  6. Czy takie incydenty, jak te w Osinowie Dolnym i Gubinie, mają w ocenie MSWiA znamiona przestępstwa nadużycia władzy lub niedopełnienia obowiązków bądź innego przestępstwa? Czy Straż Graniczna podejmuje działania zmierzające do pociągnięcia ich sprawców do odpowiedzialności karnej?
  7. Czy aktualnie obowiązujące przepisy dotyczące zbierania i wymiany danych biometrycznych cudzoziemców są w pełni wykonywane przez polskie służby graniczne i inne właściwe organa? Czy cudzoziemcy przedostający się do Polski przez granicę z Niemcami — w szczególności ci, którzy nie przedstawili dokumentów tożsamości — są ewidencjonowani przez służby polskie na podstawie danych biometrycznych? Czy zbierane są ich zdjęcia, odbitki linii papilarnych, skany siatkówki oka itp.? Czy w przypadku wcześniejszej rejestracji tych osób w Niemczech dane te są faktycznie dostępne stronie polskiej? Jaka jest aktualna liczba cudzoziemców zarejestrowanych w polskiej bazie danych biometrycznych w związku z ich wjazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?
  8. Jaki jest szacunkowy koszt przywrócenia tymczasowych kontroli granicznych na granicy z Litwą? Jaki jest szacunkowy koszt przywrócenia tymczasowych kontroli granicznych na granicy z Niemcami? Proszę o podanie informacji w ujęciu miesięcznym i rocznym.
  9. Jakie przesłanki faktyczne muszą zaistnieć, aby rząd po upływie 3-miesięcznego okresu obowiązywania tymczasowych kontroli granicznych ponownie nie wprowadził rzeczonych kontroli na następny dozwolony prawem okres? Czy istnieją obiektywne, mierzalne kryteria, które determinują zakończenie obowiązywania tymczasowych kontroli granicznych?
  10. Jaka jest podstawa prawna uznania granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej lub wybranych przejść granicznych za infrastrukturę krytyczną? Proszę o wskazanie konkretnych przepisów prawa krajowego, aktów wykonawczych lub decyzji administracyjnych, które stanowią podstawę takiego uznania.
  11. Czy status infrastruktury krytycznej obejmuje całą granicę państwową, w tym tzw. zieloną granicę, czy dotyczy jedynie wybranych odcinków granicy lub konkretnych przejść granicznych? Jeżeli status ten dotyczy tylko wybranych odcinków lub przejść, proszę o wskazanie, które miejsca zostały objęte tym statusem oraz jakie kryteria zdecydowały o ich wyborze.
  12. Jakie faktyczne przesłanki, w tym zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego, porządku publicznego lub inne okoliczności, stanowiły podstawę decyzji o uznaniu granicy lub jej fragmentów za infrastrukturę krytyczną, zwłaszcza w kontekście zasad funkcjonowania strefy Schengen?