Odpowiedź na interpelację nr 11211

w sprawie konieczności zaostrzenia kryteriów przyznawania obywatelstwa polskiego oraz sprzeciwu wobec akceptacji podwójnego obywatelstwa z Ukrainą

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański

Warszawa, 14-08-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 11211 Pana Posła Jarosława Sachajki w sprawie konieczności zaostrzenia kryteriów przyznawania obywatelstwa polskiego oraz sprzeciwu wobec akceptacji podwójnego obywatelstwa z Ukrainą, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Obecny stan prawny w zakresie nabywania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców reguluje[1] ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim[2], która określa zasady ogólne, a także tryb oraz warunki/przesłanki materialne nabywania obywatelstwa polskiego. Zgodnie z przedmiotową ustawą obywatelstwo polskie nabywa się:

  1. z mocy prawa, tj. przez urodzenie, znalezienie na terytorium RP, przysposobienie i repatriację – w tym przypadku stosuje się przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji[3];
  2. przez nadanie obywatelstwa polskiego [na wniosek strony, nadanie obywatelstwa polskiego następuje w formie postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (RP)];
  3. uznanie za obywatela polskiego (na podstawie decyzji wojewody wydawanej po rozpatrzeniu wniosku strony);
  4. przez przywrócenie obywatelstwa polskiego (na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw wewnętrznych wydawanej na wniosek strony).

Bezsporne jest, że nabywanie przez cudzoziemców obywatelstwa polskiego nabiera coraz większego znaczenia w kontekście rosnącej liczby cudzoziemców, którzy przebywają na stałe w Polsce. W związku z powyższym niezbędne jest wprowadzenie zmian w powyższym obszarze tak, aby zapewnić maksymalne bezpieczeństwo i wiarygodność tego procesu, szczególnie poprzez weryfikację rzeczywistego związku cudzoziemca z Polską i znajomość języka polskiego.

W przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 15 października 2024 r. dokumencie Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030 (dalej: Strategia migracyjna) jako jeden z celów wskazuje się transparentnie uregulowany proces nabywania obywatelstwa polskiego. Jest to element priorytetowy działań Państwa w obszarze bezpieczeństwa, związany z ochroną granic i zapobieganiem nielegalnej imigracji, wymierzonej w interesy Polski i Unii Europejskiej (UE).

Na analogiczną potrzebę zmian w ustawie o obywatelstwie polskim wskazano również w przyjętej przez Radę Ministrów w dniu 1 kwietnia 2025 r. Rządowej strategii współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025-2030.

W związku z powyższym w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji trwają prace nad założeniami do nowelizacji ustawy o obywatelstwie polskim pod kątem realizacji celów wyznaczonych przez Strategię migracyjną. Opracowanie nowych rozwiązań, uwzględniających kierunkowe wytyczne przyjęte przez Radę Ministrów, wymaga kompleksowego podejścia, celem zachowania wewnętrznej spójności przepisów prawa regulujących problematykę związaną z nabywaniem obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców, a także z innymi przepisami prawa z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium RP.

Nie ulega wątpliwości, że konieczne jest wprowadzenie systemowych rozwiązań, które będą skutecznie przeciwdziałały instrumentalnemu traktowaniu obywatelstwa polskiego, jako drogi do uzyskania obywatelstwa UE i legalizacji pobytu na jej terytorium.

Zgodnie z założeniami Strategii migracyjnej wprowadzone zostaną zmiany w procedurze uznawania cudzoziemca za obywatela polskiego poprzez położenie nacisku na wymóg zintegrowania ze społeczeństwem polskim, w tym m.in. wykazanie odpowiedniej znajomości języka polskiego. Nie wyklucza się także zaostrzenia zasad nabywania obywatelstwa polskiego w kontekście wymaganego uprzednio okresu pobytu na terytorium RP, jak też wprowadzenia „testu obywatelskiego”, zawierającego pytania dotyczące historii, kultury i norm społecznych obowiązujących w Polsce.

Zakończenie prac nad przygotowaniem pakietu zmian w zakresie nabywania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców jest planowane na 2026 r. – zgodnie z harmonogramem wdrażania wskazanych powyżej dokumentów strategicznych.

Jednocześnie informuję, że przedstawione w interpelacji Pana Posła uwagi oraz propozycje zmian będą poddane analizie w ramach prac nad nowelizacją ustawy o obywatelstwie polskim.

Z poważaniem

z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] obowiązująca od 15 sierpnia 2012 r.

[2] Dz. U. z 2023 r. poz. 1989, z późn. zm.

[3] Dz. U. z 2022 r. poz. 1105, z późn. zm.