w sprawie bardzo niebezpiecznej dla Polski propozycji wieloletnich ram finansowych Unii Europejskiej na lata 2028-2034
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Ignacy Niemczycki
Warszawa, 27-08-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11212 Pana Posła Jarosława Sachajko, w sprawie bardzo niebezpiecznej dla Polski propozycji wieloletnich ram finansowych Unii Europejskiej na lata 2028-2034, uprzejmie informuję, co następuje:
W odniesieniu do pytania jakie konkretne działania podejmie rząd w celu zablokowania lub zmodyfikowania zapisów budżetowych przyznających KE niezależne kompetencje podatkowe, to decyzja o zasobach własnych jest przyjmowana w procedurze bardziej restrykcyjnej niż np. przepisy w obszarze podatków. Zgodnie z art. 311 TFUE wymagana jest jednomyślność w Radzie UE. Decyzja wchodzi w życie dopiero po jej zatwierdzeniu przez wszystkie państwa członkowskie zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi (w Polsce w drodze tzw. dużej ratyfikacji, tj. na podstawie zgody Sejmu RP wyrażonej w ustawie). Procedura ta wymaga więc dwukrotnego wyrażenia zgody przez każde państwo członkowskie.
Aktualnie trwają analizy wniosku KE w sprawie nowej decyzji o zasobach własnych oraz prace nad Stanowiskiem RP, które zostanie przedłożone Sejmowi RP. Warto wstępnie zaznaczyć, iż Polska, jako jeden z głównych beneficjentów budżetu UE, jest zainteresowana zapewnieniem należytego finansowania tego budżetu poprzez system zasobów własnych UE. Modyfikacja obecnego systemu powinna być jednak właściwie uzasadniona i spełniać szereg warunków, w tym zapewniać sprawiedliwe obciążenie państw członkowskich UE. Niektóre z propozycji KE budzą wątpliwości i będą one przedmiotem negocjacji w najbliższych miesiącach.
Należy podkreślić, że co do zasady nowe zasoby własne tworzone są na bazie już istniejących rozwiązań i mechanizmów, które są regulowane w aktach sektorowych, np. unijny kodeks celny, przepisy dot. podatku VAT, a w zakresie nowych propozycji – m.in. przepisy dotyczące akcyzy na wyroby tytoniowe. Decyzja o zasobach własnych nie zmienia i nie wpływa na zmiany przepisów sektorowych. W konsekwencji nie tworzy nowych podatków i opłat, ale bazuje na podatkach i opłatach bądź bazach danych statystycznych (np. w obszarze rachunków narodowych, w tym DNB, oraz nieprzetworzonych odpadów plastikowych) harmonizowanych w odrębnym trybie. Niezależnie od powyższego rząd RP będzie szczegółowo analizować nowe propozycje KE by zapewnić, że ich wprowadzenie nie naruszy kompetencji podatkowych państw członkowskich.
Odpowiadając na pytanie, czy i w jaki sposób rząd zamierza sprzeciwić się rozszerzeniu zasady warunkowości na cały budżet UE, informuję iż propozycja Komisji Europejskiej przewiduje, że obowiązujące rozporządzenie 2020/2092 z 16.12.2020 r. w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu Unii pozostanie w mocy podczas nadchodzącej perspektywy budżetowej w latach 2028-2034. Wprowadzona mocą tego rozporządzenia warunkowość odnosi się do wszystkich funduszy unijnych. KE może zastosować rozporządzenie o warunkowości tylko wtedy, gdy inne procedury nie umożliwiają skuteczniejszej ochrony interesów finansowych UE, a jego skuteczne zastosowanie jest uwarunkowane wykazaniem związku między naruszeniem praworządności a zagrożeniem dla interesów finansowych UE.
Polska zgadza się z koniecznością należytego zarządzania finansowego oraz skutecznego ścigania nadużyć finansowych, w tym oszustw podatkowych, uchylania się od opodatkowania, korupcji, konfliktu interesów oraz innych naruszeń prawa przez odpowiednie służby i prokuraturę państw członkowskich, jak również skuteczną kontrolę sądową decyzji organów publicznych dokonywaną przez niezawisłe sądy oraz Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jednocześnie konieczne jest zapewnienie, aby środki przewidziane w rozporządzeniu w sprawie ogólnego systemu warunkowości podejmowane były z poszanowaniem zasad obiektywizmu, niedyskryminacji i równego traktowania państw członkowskich.
W odniesieniu do zaproponowanego przez Komisję Europejską programu AgoraEU należy zwrócić uwagę, że jest on połączeniem obecnie funkcjonujących programów unijnych: „Kreatywna Europa” oraz „Obywatele, równość, prawa i wartości”. Program ten ma przyczynić się do rozwoju kompetencji i umiejętności obywateli Unii Europejskiej.
Środki na politykę spójności i Wspólną Politykę Rolną nie są nominalnie ograniczane. Warto zaznaczyć, że Polska pozostaje największym beneficjentem funduszy i według propozycji Wieloletnich Ram Finansowych na lata 2028–2034 nasz kraj otrzymuje najwyższą w całej Unii alokację – 123,3 mld EUR, a wzrost alokacji w stosunku do obecnych WRF wynosi ok. 4 mld EUR. Oznacza to, że Polska nadal będzie dysponowała bardzo silnym instrumentem wsparcia rozwoju regionalnego i modernizacji rolnictwa, a priorytetem rządu pozostaje skuteczne wykorzystanie tych środków oraz obrona ich odpowiedniego poziomu w procesie negocjacji unijnych.
W kontekście polityki spójności polska prezydencja przywiązywała dużą wagę do zachowania w kolejnej perspektywie finansowej istotnej roli polityki spójności, podkreślając jej wpływ na realizację priorytetów unijnych, w szczególności wzmacniania bezpieczeństwa i obronności UE oraz stymulowania wzrostu, konwergencji i konkurencyjności. 28 marca br. z inicjatywy Polski Rada przyjęła konkluzje ws. spójności i polityki spójności po 2027 r., a w trakcie nieformalnego spotkania ministrów odpowiedzialnych za politykę spójności, spójność terytorialną i sprawy miejskie, z inicjatywy Polski przyjęto Wspólną Deklarację ministrów trzech tek nt. znaczenia wymiaru terytorialnego oraz zrównoważonego rozwoju miast i regionów.
Co do kwestii, ile środków z KPO zostało przyznanych Polsce w poszczególnych latach: 2023, 2024 i 2025 oraz jaki był to procent przyznanej Polsce kwoty w poszczególnych latach i ile środków z przyznanej puli realnie wykorzystamy, informuję, iż do chwili obecnej z tytułu realizacji Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) do Polski trafiło 20,8 mld euro (7,3 mld euro z części grantowej KPO i 13,5 mld euro z części pożyczkowej), z czego:
W grudniu 2024 r. Polska wysłała do Komisji Europejskiej kolejne dwa wnioski o płatność (nr 4 i 5). Oczekuje się, że jesienią Komisja Europejska wypłaci kolejną transzę z tytułu refundacji ww. wniosków. Kolejne wnioski o płatność zostaną złożone do KE w grudniu br. Z systemu CST2021, który jest podstawowym narzędziem monitorowania realizacji KPO wynika, że do 11 sierpnia br. w ramach KPO zawartych zostało 847,9 tys. umów o objęcie przedsięwzięć wsparciem na kwotę 140 980,8 mln zł, co stanowi 53,9% całości alokacji KPO. W ramach części dotacyjnej umowy opiewają na kwotę 74 879,9 mln zł (67,0% alokacji), w części pożyczkowej kwota umów to 66 100,9 mln zł (44,1% alokacji). Szczególnie w ostatnim półroczu odnotowano wysoką dynamikę w przekazywaniu płatności ostatecznym odbiorcom wsparcia.
Z poważaniem
Z upoważnienia
Ignacy Niemczycki
Sekretarz stanu