do ministra zdrowia
w sprawie skutków projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych
Zgłaszający: Adam Gomoła
Data wpływu: 28-07-2025
Szanowna Pani Minister,
projektowane przepisy przewidują wprowadzenie zakazu sprzedaży m.in. jednorazowych e-papierosów, smakowych woreczków nikotynowych (innych niż tytoniowe) oraz innych wyrobów zawierających nikotynę, które nie są wyrobami tytoniowymi ani produktami leczniczymi lub medycznymi.
Proponowane rozwiązania pozostają w sprzeczności z obowiązującymi już regulacjami fiskalnymi. Na mocy ustawy z dnia 18 marca 2025 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 340), od 1 lipca 2025 r. obowiązuje akcyza na płyn zawarty w jednorazowych e-papierosach, a także na woreczki nikotynowe. Przedsiębiorcy dostosowali swoją działalność do nowych przepisów, m.in. uzyskując zezwolenia akcyzowe, wdrażając systemy ewidencyjne i zabezpieczenia podatkowe.
Zgodnie z oficjalną oceną skutków regulacji do projektu UD213, proponowany zakaz sprzedaży tych produktów będzie skutkować stratą dla budżetu państwa na poziomie niemal 4 miliardów złotych w ciągu 10 lat. Już w pierwszym roku obowiązywania ustawy (2026) wpływy budżetowe mają się zmniejszyć o ponad 198 milionów złotych, a w kolejnych latach średnio o ponad 370 milionów złotych rocznie.
Warto również zauważyć, że ustawa z dnia 21 maja 2025 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 799) wprowadziła szereg ograniczeń w sprzedaży woreczków nikotynowych, takich jak zakaz sprzedaży małoletnim, reklamy, sprzedaży przez Internet oraz limit zawartości nikotyny. Przepisy te zostały notyfikowane Komisji Europejskiej i nie spotkały się z jej sprzeciwem. W świetle powyższego, wprowadzenie całkowitego zakazu sprzedaży tych produktów może być postrzegane jako odejście od wcześniej przyjętego i notyfikowanego kierunku regulacyjnego.
Dodatkowo, projekt UD213 nie obejmuje innych wyrobów zawierających nikotynę, które nadal pozostają w sprzedaży bez skutecznych ograniczeń. Przykładem są smakowe gumy nikotynowe, nie zostały one objęte przepisami ograniczającymi ich dostępność dla osób niepełnoletnich. Tymczasem woreczki nikotynowe, już wcześniej uregulowane, mają zostać całkowicie wycofane z rynku. Taka asymetryczna interwencja może podważać zarówno spójność legislacyjną, jak i skuteczność proponowanych działań zdrowotnych.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jak Ministerstwo Zdrowia uzasadnia decyzję o rezygnacji z ponad 562 mln zł wpływów z akcyzy i VAT w ciągu pierwszych dwóch lat obowiązywania przepisów, wskazanych w OSR do projektu UD213 jako bezpośredni skutek wprowadzenia zakazu sprzedaży jednorazowych e-papierosów i woreczków nikotynowych? Czy w sytuacji, gdy NFZ otrzymał już 21,5 mld zł dodatkowej dotacji budżetowej w pierwszej połowie 2025 roku, ograniczanie dochodów budżetu państwa nie wpłynie negatywnie na możliwości finansowania priorytetowych zadań w ochronie zdrowia?
2. Jak Ministerstwo Zdrowia uzasadnia prowadzenie równoległych procesów legislacyjnych dotyczących rynku wyrobów nikotynowych, z jednej strony notyfikując w Komisji Europejskiej ustawę z dnia 21 maja 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 799), która przewiduje uregulowanie zasad sprzedaży i obrotu tymi produktami, angażując w ten proces Radę Ministrów, posłów i stronę społeczną, a z drugiej strony, w tym samym czasie, forsując projekt UD213, który wprowadza ich całkowity zakaz?
3. Czy Ministerstwo Zdrowia w toku prac nad projektem wzięło pod uwagę potencjalne zastrzeżenia dotyczące przewidywanych strat budżetowych oraz skutków gospodarczych zakazu, które mogły zostać zgłoszone przez inne resorty, w tym Ministerstwo Finansów?
4. Czy Ministerstwo Zdrowia posiada analizy potwierdzające skuteczność całkowitego zakazu sprzedaży saszetek nikotynowych i jednorazowych e-papierosów w realizacji celów zdrowotnych, z uwzględnieniem ryzyka wzrostu szarej strefy i powrotu konsumentów do bardziej szkodliwych wyrobów tytoniowych? Czy znany jest przewidywany odsetek użytkowników zakazywanych form nikotynowych, którzy wrócą do tradycyjnych, bardziej szkodliwych papierosów?
5. Dlaczego projekt ustawy nie obejmuje gum nikotynowych, które, jak wynika z licznych doniesień medialnych, są łatwo dostępne dla osób niepełnoletnich, mimo że zawierają nikotynę i są oferowane w atrakcyjnych smakach?
6. Czy ministerstwo przeprowadziło porównanie legislacji w tym zakresie w pozostałych krajach UE? Czy po wprowadzeniu zmian w proponowanej formie będziemy w Unii państwem o najbardziej restrykcyjnym prawie dotyczącym e-papierosów i saszetek nikotynowych?