Odpowiedź na interpelację nr 11275

w sprawie skutków powodzi, która dotknęła gminę Tolkmicko w powiecie elbląskim

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański

Warszawa, 14-08-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 11275 Pana Posła Andrzeja Śliwki w sprawie skutków powodzi, która dotknęła gminę Tolkmicko w powiecie elbląskim – skierowaną do Prezesa Rady Ministrów – przekazaną^[1] zgodnie z właściwością do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu udzielenia odpowiedzi, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Na wstępie należy zauważyć, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) z uwagi na występujące anomalie pogodowe powodujące straty i zniszczenia w gospodarstwach domowych rodzin oraz w infrastrukturze technicznej jednostek samorządu terytorialnego umożliwiło, w obecnym stanie prawnym, pomoc finansową na remont/odbudowę lokali/domów mieszkalnych oraz obiektów samorządowych. W powyższym zakresie obowiązują zasady określające tryb wnioskowania o środki finansowe, tj:

1. Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 – Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerwy celowej na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych.
2. Wytyczne w sprawie zasad i trybu udzielania jednostkom samorządu terytorialnego dotacji celowych z budżetu państwa na dofinansowanie zadań własnych związanych z remontem, przebudową i odbudową obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej.

Wskazane dokumenty są dostępne na stronie internetowej MSWiA^[2].

Dodatkowo informuję, że na początku sierpnia br. do urzędów wojewódzkich została przekazana informacja przypominająca o obowiązujących formach pomocy w przedmiotowym zakresie.

Odnosząc się do kwestii poruszonej w pytaniu nr 1 niniejszej interpelacji, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z obowiązującymi zasadami, po wystąpieniu zdarzenia wójt, burmistrz, prezydent (przy pomocy kierownika ośrodka pomocy społecznej) powołuje komisję ds. oszacowania strat i ustala kwotę pomocy. Następnie gmina występuje do wojewody z wnioskiem o przyznanie środków.

W bieżącym roku wojewodowie w swoich budżetach posiadają środki na zasiłki celowe dla poszkodowanych ogółem w kwocie 20 mln zł. W przypadku Wojewody Warmińsko-Mazurskiego jest to kwota w wysokości 200 tys. zł.

Po wykorzystaniu puli środków, będących w dyspozycji danego wojewody, może on wnioskować do Ministra Finansów, za pośrednictwem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, o uruchomienie środków z rezerwy celowej budżetu państwa, dedykowanej na usuwanie skutków powodzi.

Poszkodowane rodziny mogą otrzymać pomoc do:

• 8 tys. zł – którą gmina (kierownik ośrodka pomocy społecznej) może wypłacić rodzinie natychmiast po wystąpieniu zdarzenia. Jest to pomoc doraźna m.in. na posprzątanie po zalaniu mieszkania, zakup środków czystości, leków ubrań, drobnego sprzętu (jeżeli został uszkodzony) itp.,
• 200 tys. zł i 100 tys. zł – na remont budynków mieszkalnych i w ograniczonym zakresie gospodarczych.

W tym miejscu należy wskazać, że Wojewoda Warmińsko-Mazurski już w pierwszych dniach po wystąpieniu zdarzenia, o którym mowa w niniejszej interpelacji, przekazał kwotę 200 tys. zł na zasiłki celowe do 8 tys. zł dla poszkodowanych 28 rodzin z Miasta Tolkmicko.

Jednocześnie z rezerwy celowej budżetu państwa zostały przyznane kolejne środki finansowe na pomoc do 8 tys. zł poszkodowanym mieszkańcom w kwocie 382 tys. zł (Tolkmicko – 55 rodzin oraz Elbląg – 3 rodziny).

W przypadku wpływu do MSWiA kolejnych wniosków o środki finansowe dla poszkodowanych rodzin, będą one niezwłocznie rozpatrywane.

W odniesieniu do kwestii poruszonych w pytaniu nr 2 wyjaśniam, że po wystąpieniu zdarzenia wójt, burmistrz, prezydent powołuje komisję, która szacuje zniszczenia. Następnie zgłasza straty do właściwego terytorialnie wojewody – w celu weryfikacji tych zniszczeń. Po zakończeniu prac komisji wojewódzkiej, jednostka zgłasza do wojewody zapotrzebowanie na środki finansowe i wskazuje najpilniejsze zadania do realizacji. Po dokonaniu analizy zgłoszonych zadań wojewoda występuje do Ministra Finansów, za pośrednictwem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, o przyznanie środków finansowych na usuwanie zniszczeń, powstałych na skutek zdarzeń o charakterze klęski żywiołowej.

W gminach dotkniętych powodzią obecnie pracują komisje do spraw szacowania szkód i w przypadku wpływu do MSWiA wniosków dotyczących przyznania środków finansowych na odbudowę infrastruktury technicznej samorządów będą one niezwłocznie rozpatrzone.

Natomiast w kwestii dotyczącej ochotniczej straży pożarnej (OSP) w Tolkmicku, zgodnie z informacją przekazaną przez Komendę Głównej Państwowej Straży Pożarnej (PSP), Burmistrz Miasta Tolkmicko powołał komisję, która ma oszacować straty i przedstawić ekspertyzę dotyczącą dalszego użytkowania obiektu strażnicy. W świetle powyższego, należy stwierdzić, że władze samorządowe podjęły szybkie i właściwe działania, mające na celu oszacowanie przydatności do dalszego użytkowania obiektu i sprzętu, jak również starania o uzyskanie odszkodowania z zawartego ubezpieczenia.

Jednocześnie w kontekście zasad finansowania OSP z budżetu państwa, należy wyjaśnić, że Komendant Główny PSP przekazuje dotacje^[3] jednostkom OSP na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 2 i ust. 2-4 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych^[4] (dalej: ustawa), na asortyment wskazany w zakresie przedmiotowym dotacji^[5] na wsparcie realizacji zadań publicznych:

• Przygotowanie jednostek ochotniczych straży pożarnych do działań ratowniczo-gaśniczych – w przypadku jednostek OSP spoza krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (tzw. dotacja MSWiA);
• Zapewnienie gotowości bojowej jednostki ochrony przeciwpożarowej włączonej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego – w przypadku jednostek OSP włączonych do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (tzw. dotacja KSRG).

Dotacje, o których mowa powyżej, przekazywane są przede wszystkim na zadania związane z realizacją zadań ochrony przeciwpożarowej i zapewnieniem gotowości bojowej OSP.

Odnosząc się do możliwości wsparcia odbudowy budynku remizy OSP w Tolkmicku zniszczonego w wyniku powodzi informuję, że przedsięwzięcie inwestycyjne jakim jest budowa nowych obiektów/lub odbudowa remiz nie jest ujęte w zakresie przedmiotowym ww. dotacji przekazywanych jednostkom OSP przez Komendanta Głównego PSP na podstawie ustawy. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy, w ramach realizacji zadania własnego, podstawowy ciężar finansowy utrzymania OSP, w tym zapewnienie obiektu remizy, ponoszenie kosztów budowy/remontu, czy modernizacji obiektów użytkowanych przez OSP spoczywa na gminie.

Natomiast zgodnie z art. 32a ustawy, gminy mogą otrzymywać dotacje celowe z budżetu państwa na dofinansowanie zadań własnych z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy. Wówczas dofinansowanie jest przekazywane przez wojewodów na podstawie wniosku złożonego do Prezesa Rady Ministrów o dofinansowanie realizacji zadania własnego gminy z zakresu ochrony przeciwpożarowej z rezerwy ogólnej^[6] budżetu państwa. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 lutego 2017 r. w sprawie dysponowania rezerwą ogólną budżetu państwa^[7], wojewoda może wystąpić z wnioskiem do Prezesa Rady Ministrów o zwiększenie wydatków w danym roku budżetowym z rezerwy ogólnej budżetu państwa. Jednocześnie należy mieć na uwadze art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, który stanowi, że kwota dotacji na dofinansowanie zadań własnych bieżących i inwestycyjnych jednostek samorządu terytorialnego nie może stanowić więcej niż 80% kosztów realizacji zadania, chyba, że odrębne ustawy stanowią inaczej.

Stosownie do § 1a rozporządzenia w sprawie dysponowania rezerwą ogólną budżetu państwa, Prezes Rady Ministrów występuje o wyrażenie opinii do ministra kierującego działem administracji rządowej właściwego w sprawach objętych wnioskiem. Natomiast ostateczna decyzja o przyznaniu dofinansowania z rezerwy ogólnej budżetu państwa, pomimo wyrażenia opinii, nie należy do kompetencji ministra właściwego w sprawach objętych wnioskiem.

Dodatkowo nadmieniam, że jednostka OSP w Tolkmicku na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej^[8]., w ramach wspólnych starań z władzami samorządowymi (jako jednostka ochrony przeciwpożarowej), może ubiegać się o dofinansowanie uzasadnionych potrzeb, w tym budowy i modernizacji obiektów strażnic, ze środków/wpłat przekazywanych przez zakłady ubezpieczeń z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia od ognia, będących w dyspozycji Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie indywidualnych wniosków OSP, dofinansowanie ze środków uzyskanych z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia od ognia, może być przekazane na cele ochrony przeciwpożarowej, w szczególności na:

• zapewnienie gotowości bojowej jednostek,
• budowę i modernizację strażnic,
• badania naukowe oraz działalność racjonalizatorską w zakresie bezpieczeństwa pożarowego i przeciwdziałania innym zagrożeniom,
• propagowanie bezpieczeństwa pożarowego.

Z poważaniem

z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Pismem Pana Jakuba Stefaniaka, Sekretarza Stanu, Zastępcy Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, o sygn. DSP.INT.4510.434.2025.

^[2] https://www.gov.pl/web/mswia/usuwanie-skutkow-klesk-zywiolowych

^[3] Z budżetu państwa z części 42 – Sprawy wewnętrzne.

^[4] Dz. U. z 2025 r. poz. 244.

^[5] https://www.gov.pl/web/kgpsp/dotacje-osp

^[6] Rezerwą ogólną budżetu państwa dysponuje Rada Ministrów, która może upoważnić, w drodze rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów i Ministra Finansów do dysponowania rezerwą ogólną do wysokości określonych kwot, uwzględniając zróżnicowanie tych kwot – art. 155 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.). Co do zasady, rezerwa ta przeznaczana jest na zadania przyszłe, nagłe i nieprzewidziane, a tym samym niemożliwe do zaplanowania w budżecie jednostki.

^[7] Dz. U. z 2023 r. poz. 473.

^[8] Dz. U. z 2025 r. poz. 188.