Interpelacja nr 11489

do ministra edukacji, ministra obrony narodowej, ministra spraw wewnętrznych i administracji

w sprawie rzeczywistej skuteczności i mierzalności efektów rządowego poradnika bezpieczeństwa oraz konkretnego zakresu szkoleń dla obywateli

Zgłaszający: Jarosław Sachajko

Data wpływu: 01-08-2025

Szanowni Państwo Ministrowie,

w odpowiedzi na interpelację nr 8585 pan minister spraw wewnętrznych i administracji przedstawił rozbudowane stanowisko na temat przygotowywanego poradnika bezpieczeństwa oraz systemu szkoleń związanych z ochroną ludności i obroną cywilną.

Niestety, mimo obszerności formalnej, odpowiedź ta nie odnosi się bezpośrednio do kluczowych pytań zawartych w interpelacji i w wielu miejscach sprowadza się do ogólnikowych zapowiedzi, terminarza, wykonawców, mierników skuteczności oraz konkretnych rozwiązań technologicznych i organizacyjnych.

1. Brak jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o wartość dodaną nowego poradnika

Z odpowiedzi wynika, że przygotowywany materiał ma być „rozwinięciem” publikacji z 2022 r., jednak nie wskazano wprost:

• w jakim zakresie merytorycznym nowy poradnik wnosi coś ponad dokument RCB z 2022 r.,
• czy w procesie redakcyjnym nowego poradnika korzystano z konsultacji z organizacjami ratowniczymi, strażackimi, NGO, środowiskami akademickimi,
• jaki zespół ekspercki odpowiada za jego zawartość merytoryczną i, jak zapewniono, jej aktualność.

2. Brak odpowiedzi na pytanie o mierzalność efektów

W interpelacji zwracałem uwagę, że wydanie broszury (drukowanej i cyfrowej) jest działaniem prostym do zrealizowania, lecz nie oznacza, że ma realny wpływ na stan przygotowania społeczeństwa.

Odpowiedź całkowicie pomija pytanie:

• Jak rząd zamierza mierzyć efektywność poradnika? Czy przewiduje się np. badanie świadomości obywateli, stopnia przyswojenia wiedzy, udziału w ćwiczeniach?

3. Ogólniki w zakresie interaktywnych narzędzi edukacyjnych

W odpowiedzi pojawia się ogólna zapowiedź, że „narzędzia interaktywne będą rozwijane”, jednak nie wskazano:

• kiedy i przez kogo,
• czy zaplanowano konkretny budżet na aplikację mobilną z testami, quizami, powiadomieniami,
• czy przewiduje się integrację poradnika z systemem Alert RCB i/lub aplikacją mObywatel w zakresie bieżących komunikatów i sytuacyjnych instrukcji zachowań.

4. Brak odpowiedzi na pytanie o szkolenie obywateli niezwiązanych z administracją

W interpelacji pytaliśmy, czy:

• przewiduje się powszechny dostęp do szkoleń praktycznych (np. pierwsza pomoc, ewakuacja) dla zwykłych obywateli, rodzin, młodzieży, a nie tylko dla samorządowców i urzędników.

W odpowiedzi nie odniesiono się do tej kwestii – skupiono się wyłącznie na pracownikach administracji i samorządach.

Brakuje:

• kalendarza szkoleń otwartych dla obywateli,
• wskazania operatorów realizujących te szkolenia,
• informacji, czy będą bezpłatne i jak można się na nie zapisać.

5. Brak odpowiedzi na pytanie o system certyfikacji i ścieżki edukacyjne

Pytaliśmy o możliwość stworzenia systemu:

• certyfikowanych kursów dla obywateli,
• wprowadzenia poziomów zaawansowania (np. podstawowy, średni, zaawansowany),
• powiązania edukacji o bezpieczeństwie z systemem e-learningu (edukacja szkolna, uczelnie, OSP, NGO).

6. Brakuje również odpowiedzi na pytanie o obowiązkowe szkolenia dla pracowników administracji, tak aby w krótkim czasie była duża grupa ludzi przeszkolonych i przygotowanych z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej.

Na te wątki nie udzielono odpowiedzi – mimo że są one kluczowe z punktu widzenia systemowego podejścia do budowania odporności społecznej.

W związku z powyższym zwracam się z ponownymi pytaniami:

1. Jakie konkretnie elementy merytoryczne nowego poradnika wykraczają poza publikację RCB z 2022 roku?
   Kto odpowiadał za redakcję, jakie instytucje lub eksperci brali udział w pracach?
2. Czy rząd przewiduje system ewaluacji skuteczności poradnika i towarzyszących działań edukacyjnych, w szczególności czy będą realizowane badania społeczne, monitoring skuteczności przekazu, ocena poziomu wiedzy obywateli?
3. Czy aplikacja mobilna z funkcją ostrzegania, instrukcjami awaryjnymi i testami wiedzy rzeczywiście powstanie? Kiedy, kto ją przygotuje i jaki budżet przewidziano?
4. Czy poradnik lub system edukacji kryzysowej przewiduje działania dla osób starszych, niepełnosprawnych, dzieci, osób nieznających języka polskiego – innych niż podstawowa wersja językowa lub wersja z audiodeskrypcją?
5. Czy rząd planuje powszechny, dobrowolny dostęp do bezpłatnych kursów praktycznych z zakresu:
   • pierwszej pomocy,
   • postępowania przy zagrożeniach chemicznych/biologicznych,
   • zachowania w czasie alarmu i ewakuacji,
   • rozpoznania dezinformacji?
6. Czy rząd zamierza wprowadzić system szkoleń certyfikowanych z zakresu obrony cywilnej dla zwykłych obywateli, niezwiązanych z administracją?
   Jeśli tak – kto miałby je prowadzić i czy przewidziano za to wynagrodzenie lub punkty edukacyjne?
7. Czy w szkołach podstawowych i średnich temat obrony cywilnej, ewakuacji i pierwszej pomocy zostanie potraktowany systemowo, a nie jedynie jako marginalny element wychowania fizycznego lub EDB?
   Kiedy i w jakiej formie zostaną wprowadzone zmiany do podstawy programowej?
8. Czy szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej będą obowiązkowe dla pracowników administracji, tak aby w krótkim czasie była duża grupa ludzi przeszkolonych i przygotowanych z tego tak ważnego, acz zaniedbanego od 30 lat zakresu?