Interpelacja nr 11591

do ministra nauki i szkolnictwa wyższego, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, ministra cyfryzacji, ministra edukacji

w sprawie planowanego wprowadzenia od 1 stycznia 2026 r. opłaty reprograficznej i jej wpływu na dostęp młodzieży i studentów do nowoczesnych narzędzi edukacyjnych

Zgłaszający: Grzegorz Płaczek

Data wpływu: 05-08-2025

Tychy, 5 sierpnia 2025 roku

Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,

działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, składam interpelację w sprawie opłaty reprograficznej, która – zgodnie z zapowiedziami – ma zostać wprowadzona z dniem 1 stycznia 2026 roku.

Zaniepokojeni licznymi sygnałami od rodziców, nauczycieli, przedstawicieli organizacji studenckich oraz producentów sprzętu elektronicznego, wyrażamy głęboki sprzeciw wobec planów objęcia tzw. opłatą reprograficzną urządzeń niezbędnych do nauki i rozwoju kompetencji cyfrowych.

Analiza wpływu opłaty na ceny sprzętu edukacyjnego

Zgodnie z dostępnymi danymi z innych państw Unii Europejskiej opłata reprograficzna wynosi tam zazwyczaj od 1% do nawet 6% wartości urządzenia. W Polsce wstępnie szacuje się, że może ona wynosić około 3%. W praktyce oznacza to:

Dla wielu rodzin, uczniów i studentów – szczególnie tych z mniejszych miejscowości lub z niezamożnych środowisk – wzrost kosztów zakupu podstawowego zestawu edukacyjnego może wynieść nawet kilkaset złotych. Może to realnie ograniczyć dostęp do narzędzi niezbędnych do nauki, zdalnej edukacji, programowania czy rozwijania kompetencji technologicznych.

Społeczny i edukacyjny koszt tego rozwiązania

W dobie intensywnej cyfryzacji edukacji, wdrażania programów wspierania kompetencji IT w szkołach i na uczelniach, a także dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji – planowana opłata może stać się de facto „podatkiem od edukacji i rozwoju technologicznego”. W miejsce wspierania nowoczesnych form kształcenia państwo planuje obłożyć je dodatkowym, nieuzasadnionym finansowo ciężarem.

Nie sposób marzyć o Polsce jako liderze innowacji technologicznych, jeżeli młodzi ludzie już na progu edukacji muszą ponosić wyższe koszty, które uderzają w ich szanse rozwoju.

W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy którekolwiek ministerstwo przeprowadziło ocenę wpływu opłaty reprograficznej na ceny sprzętu wykorzystywanego przez uczniów, studentów i nauczycieli?
2. Czy planowane są wyłączenia lub zwolnienia z tej opłaty dla sprzętu kupowanego w ramach programów edukacyjnych, socjalnych lub przez instytucje oświatowe?
3. Czy ministerstwo analizowało ryzyko ograniczenia dostępności technologii edukacyjnych dla dzieci z ubogich rodzin?
4. Czy ministerstwo konsultowało ten projekt z ministrem edukacji i ministrem cyfryzacji?
5. Czy w obliczu powszechnej cyfryzacji nauki nie należałoby raczej zrezygnować z tej opłaty lub ograniczyć ją wyłącznie do urządzeń stricte multimedialnych (np. odtwarzaczy muzyki, konsol)?

Wprowadzanie nowego obciążenia finansowego dla uczniów i studentów – w dobie kryzysu, wzrostu kosztów życia, inflacji oraz koniecznej cyfryzacji edukacji – jest sprzeczne z ideą nowoczesnego, inkluzywnego i sprawiedliwego państwa. Apeluję o pilne wstrzymanie prac nad wdrożeniem opłaty reprograficznej w obecnym kształcie oraz o zainicjowanie szerokiej debaty publicznej z udziałem rodziców, uczelni, organizacji młodzieżowych oraz branży IT.

Uprzejmie proszę o precyzyjne odpowiedzi na powyższe pytania, stosując się do nadanej przeze mnie numeracji.

Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej