w sprawie planowanego wprowadzenia od 1 stycznia 2026 r. opłaty reprograficznej i jej wpływu na dostęp młodzieży i studentów do nowoczesnych narzędzi edukacyjnych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 09-09-2025
Szanowny Panie Pośle,
odpowiadając na pytania pana posła zawarte w interpelacji nr 11591 z dnia 25 sierpnia 2025 r. dotyczące planowanego wprowadzenia od 1 stycznia 2026 r. opłaty reprograficznej i jej wpływu na dostęp młodzieży i studentów do nowoczesnych narzędzi edukacyjnych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Opłata reprograficzna w Polsce już funkcjonuje. Została wprowadzona na podstawie art. 20 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych[1]. Do uiszczania opłaty, zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, są zobowiązani producenci oraz importerzy określonych w ustawie urządzeń na rzecz organizacji zbiorowego zarządzania, działających na rzecz twórców, artystów wykonawców, producentów fonogramów i wideogramów oraz wydawców, określonych przez ministra właściwego ds. kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Opłata jest naliczana od kwoty należnej z tytułu sprzedaży urządzeń i nośników określonych w ustawie. Z uwagi na upływ czasu i odejście od użycia niektórych urządzeń (np. magnetowidów) wydaje się zasadne dostosowanie przedmiotowych zapisów do zmian będących wynikiem postępu technologicznego.
Odnosząc się do kwestii oceny skutków wprowadzenia proponowanych zmian, warto zauważyć, że zagadnienie to zostało poddane analizom np. przez Ośrodek Analiz Cegielskiego, który w raporcie z 2022 r. pt. „Prawne i ekonomiczne uwarunkowania opłaty reprograficznej“ stwierdza, że „wprowadzenie opłaty reprograficznej wpływa w ograniczonym stopniu na cenę finalną produktu objętego opłatą.“[2]
Zwracam jednocześnie uwagę, że minister edukacji podejmuje szereg działań wspierających organa prowadzące, które odpowiadają za wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, w doposażaniu w nowoczesny sprzęt i oprogramowanie wspierające proces kształcenia, w ramach którego rozwijane są umiejętności cyfrowe uczniów. Tam, gdzie jest to możliwe, stosowane są kryteria umożliwiające w pierwszej kolejności wsparcie tych organów prowadzących szkoły lub placówki, które znajdują się na obszarach defaworyzowanych. Wybrane działania obrazuje poniższa tabela:
| Nazwa działania |
Skrócony opis |
Szacowany budżet/źródło finansowania |
| Internet |
Wsparcie w zakresie podnoszenia jakości wewnątrzszkolnych sieci LAN dla 30 000 sal lekcyjnych. |
KPO – ok. 430 mln zł |
| Sprzęt dla szkół (w tym komputery przenośne dla uczniów) i wsparcie dla nauczycieli |
1. Co najmniej 553 336 bonów dla nauczycieli na zakup komputera przenośnego i co najmniej 735 000 szt. laptopów, laptopów przeglądarkowych i tabletów dla szkół do dyspozycji uczniów. |
KPO – ok. 4,6 mld zł |
| Rozwój cyfrowych umiejętności nauczycieli |
Szkolenia dla nauczycieli szkół podstawowych i ponadpodstawowych na poziomie zaawansowanym, w tym szkolenia dla koordynatorów cyfrowych i szkolenia z AI (łącznie ponad 86 tys. przeszkolonych nauczycieli). |
Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (dalej – FERS) – ok. 91 mln zł |
| Bezpłatne cyfrowe materiały edukacyjne |
Rozwijanie oferty bezpłatnych cyfrowych materiałów edukacyjnych dla uczniów i nauczycieli, udostępnianych na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej (www.zpe.gov.pl). |
FERS – ok. 350 mln zł |
| E-narzędzia, platformy edukacyjne |
Rozwijanie oferty bezpłatnych platform i narzędzi edukacyjnych do użytku przez szkoły/uczniów/nauczycieli, w tym: Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej, platformy wspierającej prowadzenie oceny funkcjonalnej w systemie oświaty oraz wsparcie edukacyjno-specjalistyczne, portalu doradztwa zawodowego, narzędzi informatycznych wspierających cyfryzację procesów edukacyjnych, egzaminów zewnętrznych, dostęp do danych oświatowych. |
FERS – ok. 150 mln zł |
| mLegitymacje dla ucznia i nauczyciela |
Udostępnienie dla uczniów i dla nauczycieli usługi umożliwiającej korzystanie w aplikacji mObywatel z cyfrowych wersji legitymacji szkolnych i nauczycielskich. |
Budżet państwa |
| AI w edukacji |
Projekt zeszyt.online realizowany przez MEN we współpracy z Politechniką Warszawską – wspieranie nauczania matematyki z wykorzystaniem narzędzi opartych na AI. Projekt realizowany przez Instytut Badań Edukacyjnych - Państwowy Instytut Badawczy (IBE-PIB) – wspieranie nauczania przedmiotów ścisłych z wykorzystaniem narzędzi opartych na AI. |
Projekt zeszyt online – koszt 6 mln zł – budżet państwa. |
| Program rządowy „Cyfrowy uczeń“ |
Kompleksowy program, w ramach którego organa prowadzące szkoły i placówki będą mogły otrzymać wsparcie nie tylko na zakup sprzętu i oprogramowania, ale również zaplanowano wsparcie metodyczne dla skutecznego wykorzystywania sprzętu przez nauczycieli na zajęciach edukacyjnych. |
Budżet państwa – 260 mln zł |
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] (Dz. U. 2025 poz. 24)
[2] https://osrodekanaliz.pl/wp-content/uploads/RAPORT_OAC_OR.pdf