w sprawie reakcji Rzeczypospolitej Polskiej na działania organizacji zaangażowanych w nielegalne osadnictwo na terytoriach okupowanych oraz eskalację przemocy wobec ludności cywilnej w Strefie Gazy
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 09-09-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11639 Pani Poseł Marty Stożek w sprawie reakcji Rzeczypospolitej Polskiej na działania organizacji zaangażowanych w nielegalne osadnictwo na terytoriach okupowanych oraz eskalację przemocy wobec ludności cywilnej w Strefie Gazy przedstawiam poniżej odpowiedzi na pytania.
MSZ nie prowadzi, zgodnie z ustawą dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, monitoringu podmiotów działających na terytorium Polski.
W świetle prawa krajowego i międzynarodowego oraz w obszarze obowiązujących doktryn, zbrodnie wojenne mogą być popełniane przez osoby fizyczne. MSZ nie czuje się władne do oceny, czy nadanie podmiotowości prawnokarnej podmiotom zbiorowym, w tym podmiotom prawa handlowego, stowarzyszeniom, fundacjom, jest możliwe. Ewentualne sankcje związane z popełnianiem czynów przestępczych, w tym zbrodni wojennych, z pewnością mogą dotyczyć osób pełniących funkcje w organach podmiotów zbiorowych.
Podmioty zbiorowe korzystają z ochrony prawnej w zakresie swej działalności. Standardy delegalizacji podmiotów zaangażowanych w życie publiczne kraju, w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, obejmują przypadki, kiedy podmiot opowiada się za stosowaniem przemocy lub wykorzystuje ją jako polityczny środek do obalenia demokratycznego porządku, podważając w ten sposób prawa i wolności zagwarantowane w konstytucji. Podmiot nie powinien ponosić odpowiedzialności za indywidualne zachowanie swoich członków, które nie jest dozwolone przez ten podmiot zgodnie ze statutem lub wewnętrznymi regulacjami.
MSZ pozostaje w stałym kontakcie z Ambasadą Palestyny, w tym prowadzi korespondencję w postaci wymiany not werbalnych. Wszelkie demarche są przedmiotem odpowiedzi, zgodnie z praktyka dyplomatyczną.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP nie pozostaje bierne wobec katastrofy humanitarnej, która rozgrywa się na naszych oczach.
Na forach międzynarodowych Polska regularnie domaga się, by Państwo Izrael oraz Hamas zawiesiły działania wojskowe oraz stworzyły warunki do dostarczenia i dystrybucji pomocy humanitarnej w pełnej skali. Kluczowe dla wdrożenia tych żądań są jednak decyzje Rady Bezpieczeństwa ONZ, w tym Stanów Zjednoczonych, a w praktyce także wola polityczna władz Izraela i przywództwa Hamasu.
W bieżącym roku Polska wzięła udział w trzech wydarzeniach o wymiarze globalnym, w tym konferencji francusko-saudyjskiej (ONZ Nowy Jork, 28-20 lipca 2025 r.), której celem było wypracowanie mapy praktycznych działań, jakie państwa trzecie, w tym Polska i UE, mogłyby podjąć by urzeczywistnić powstanie państwa palestyńskiego (Polska uznała państwowość palestyńską w 1988 r.).
28 sierpnia wicepremier, minister SZ R. Sikorski zadecydował o przyłączeniu się Polski do dokumentu końcowego konferencji. Podkreśla on konieczność wdrożenia trwałego rozwiązania dwupaństwowego jako jedynej drogi do pokoju i stabilności w regionie, wzywa do natychmiastowego zawieszenia broni, uwolnienia zakładników, wycofania sił izraelskich z Strefy Gazy oraz przywrócenia pomocy humanitarnej. Dokument potwierdza poparcie dla powstania dwóch państw opartych o granice z 1967 r. oraz wskazuje konkretne działania jakie należałoby podjąć dla realizacji tej idei.
Wspieramy finansowo UNRWA. W 2024 r. MSZ przekazał wpłaty dobrowolne na rzecz działań UNRWA - łącznie 8 mln PLN (2 mln USD). W 2025 na UNRWA wpłaciliśmy kolejny milion USD.
21 lipca 2025 r. minister Radosław Sikorski zdecydował o przyłączeniu się do brytyjskiej inicjatywy i wraz z 30 innymi ministrami spraw zagranicznych podpisał list w sprawie Gazy, odnoszący się do powagi sytuacji na miejscu i wzywający Izrael do podjęcia natychmiastowych kroków zaradczych.
W wyniku presji międzynarodowej Izrael przywrócił czasowe funkcjonowanie korytarzy humanitarnych w Strefie i zgodził się na dokonywanie lotniczych zrzutów pomocy.
Dodatkowo, 13 sierpnia 2025 r. przyłączyliśmy się do kolejnej brytyjskiej inicjatywy i wspólnego oświadczenia w sprawie izraelskich ograniczeń wobec organizacji pozarządowych działających na okupowanych terytoriach palestyńskich Dokument wzywa do ochrony przestrzeni humanitarnej oraz zachowania niezależności działalności organizacji pomocowych (NGOs). Potępia nowe restrykcyjne wymogi rejestracyjne, które mogą doprowadzić do wycofania się niektórych międzynarodowych NGO z terytoriów okupowanych oraz wzywa do zniesienia barier dla działań humanitarnych i przywrócenia pełnego dostępu dla ONZ oraz organizacji pomocowych.
22 sierpnia przyłączyliśmy się do brytyjskiej inicjatywy i wspólnego oświadczenia w sprawie budowy nowych osiedli żydowskich na obszarze E1, na Zachodnim Brzegu.
MSZ realizuje działania mające na celu przede wszystkim ochronę interesu RP, w tym porządku prawnomiędzynarodowego. W sprawie sytuacji w Strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu MSZ podjął szereg interwencji. Do najważniejszych zaliczamy udział w inicjatywach wielostronnych, zmierzających do powołania państwa palestyńskiego poprzez zobowiązanie się do konkretnych działań we współpracy z innymi państwami, w tym krajami arabskimi z regionu Bliskiego Wschodu.
Działania retorsyjne wobec odpowiedzialnych za łamanie międzynarodowego prawa humanitarnego są także rozważane.
Jednym z praktycznych działań, jakie MSZ podjęło w odpowiedzi na kryzys humanitarny w Gazie jest ogłoszony w dniu 1 sierpnia 2025 r. konkurs „Pomoc humanitarna 2025 dla państw Bliskiego Wschodu”. Rozstrzygnięcie konkursu ma nastąpić do końca września br. Pula środków finansowych przeznaczona na konkurs wynosi 10 milionów złotych. W 2024 r., MSZ zdecydowało o przekazaniu, w trybie pozakonkursowym pilnej pomocy humanitarnej ratującej życie i zdrowie ludzi w Strefie Gazy, zgodnie z art. 10 ust. 2 Ustawy o współpracy rozwojowej. Fundusze w wysokości łącznie 3 mln złotych otrzymały Polska Akcja Humanitarna oraz Caritas Polska. Ze środków MSZ wspomniane organizacje przekazały do Strefy Gazy natychmiastową pomoc żywnościową dla osób wewnętrznie przesiedlonych oraz wsparcie psychospołeczne i gotówkowe dla osób potrzebujących. W 2024 r. polskie wpłaty dobrowolne do agend ONZ na wsparcie ludności w Strefie Gazy wniosły łącznie 17,6 mln PLN. W 2025 r. przekazaliśmy 4 mln PLN na rzecz UNRWA.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu