do ministra klimatu i środowiska
w sprawie nieprawidłowości w zakresie finansowania z programu Czyste Powietrze zakupu pomp ciepła
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 11-08-2025
Od kilkunastu miesięcy w Polsce toczy się dyskusja dotycząca dofinansowania z rządowego programu "Czyste Powietrze" azjatyckich pomp ciepła, które nie mają akredytacji laboratoriów wskazanych przez państwa członkowskie.
W związku z tym mam konkretne pytania:
1. Czy kierownictwo Ministerstwa Klimatu i Środowiska (dalej: MKiŚ) identyfikuje personalnie, kto odpowiada za przygotowanie i wdrożenie przepisów pozwalających na dopuszczenie urządzeń (pomp ciepła) bez pełnych badań technicznych, wyłącznie na podstawie znaków jakości? Czy wobec tych osób zostały wszczęte jakiekolwiek działania dyscyplinarne lub wyjaśniające?
2. Czy MKiŚ zbadało, dlaczego część czołowych producentów twierdziła, że nie posiada badań laboratoryjnych przed czerwcem 2024 roku, a po zmianie regulaminu okazało się, że posiadają je od dawna? Czy taka sytuacja nie wskazuje na możliwą manipulację lub działanie z premedytacją w celu wymuszenia korzystnych przepisów?
3. Czy departament MKiŚ odpowiedzialny za nadzór nad programem "Czyste Powietrze" wszelkie decyzje strategiczne związane ze zmianami w programie dokumentuje analizami, ekspertyzami? Jeśli tak, to proszę o udostępnienie tych analiz – w szczególności, na jakiej podstawie dopuszczono pompy bez pełnych badań technicznych oraz dlaczego zawieszono/wstrzymano realizację programu.
4. Czy MKiŚ posiada jakiekolwiek notatki służbowe, maile, protokoły ze spotkań lub inne dokumenty wskazujące na naciski ze strony przedstawicieli zagranicznych organizacji lobbingowych (np. EHPA), które miały wpływ na kształt regulaminu ZUM w połowie 2024 roku? Jeśli tak – proszę o ich przekazanie.
5. Ile dokładnie modeli pomp ciepła zostało wpisanych na listę ZUM w 2024 roku, mimo że już wówczas ich producenci, importerzy posiadali raporty z badań, lecz nie przedstawili ich w procesie weryfikacji, wykorzystując jako podstawę wyłącznie znak jakości? Dlaczego te dane nie zostały od razu uwzględnione w procesie weryfikacji?
6. Dlaczego – pomimo wielokrotnych sygnałów o nieprawidłowościach w programie "Czyste Powietrze" oraz udokumentowanych przypadkach naciągania beneficjentów przez wykonawców – do dziś MKiŚ nie wprowadziło żadnego skutecznego systemu weryfikacji i kontroli wykonawców realizujących inwestycje w ramach programu? Kto personalnie odpowiada za zaniechanie działań w tym zakresie?
7. W jaki sposób są weryfikowani tzw. ekodoradcy współpracujący z programem "Czyste Powietrze"? Kto dokonuje tej weryfikacji? Jakie kwalifikacje są wymagane, kto ich szkoli, kto ich nadzoruje i czy weryfikowane są ich rekomendacje dla obywateli?
8. Czy fakt zatrudniania w roli ekodoradców aktywistów powiązanych z Polskim Alarmem Smogowym – organizacją znaną z ideologicznego sprzeciwu wobec kotłów opalanych biopaliwami stałymi – nie jest jawnym sygnałem, że MKiŚ celowo marginalizuje i dyskryminuje technologie krajowe oparte na odnawialnej biomasie, mimo że są one zgodne z unijną definicją OZE?
9. Czy kierownictwo identyfikuje personalnie osobę, która ujawniła/osoby, które ujawniły Polskiemu Alarmowi Smogowemu informacje o zamknięciu programu "Czyste Powietrze"? Polski Alarm Smogowy w swoich mediach społecznościowych zamieścił takową informacje przed oficjalnym komunikatem wydanym przez NFOŚiGW i MKiŚ.
10. Czy MKiŚ ma plan dalszego funkcjonowania programu "Czyste Powietrze"? Jeśli tak, to proszę o udostępnienie planu zmian zasad w programie "Czyste Powietrze" i zmian parametrów technicznych urządzeń na dalszy okres jego funkcjonowania.
11. Dlaczego fakt, że w 2024 roku część producentów wpisała pompy ciepła do programu "Czyste Powietrze" wyłącznie na podstawie zagranicznych znaków jakości (np. Keymark), mimo posiadania raportów z badań z datą sprzed 2024 r., nie wzbudził podejrzeń MKiŚ i nie uruchomiono procedury wyjaśniającej tę sytuację? Czy MKiŚ nie dostrzega, że może to wskazywać na próbę wpływania przez tych producentów na zapisy programu "Czyste Powietrze"? Dlaczego do tej pory MKiŚ nie zgłosiło do UOKiK podejrzenia takiego działania ani nie wystąpiło o natychmiastowe przebadanie pomp ciepła usuniętych z listy ZUM w dniu 1.01.2025 r., które nie zostały ponownie wpisane na podstawie raportów z badań akredytowanych laboratoriów? Czy ministerstwo nie bierze pod uwagę, że właśnie te urządzenia mogą być źródłem wyłudzeń środków w ramach programu oraz przyczyną tzw. rachunków grozy wśród jego beneficjentów?
12. Dlaczego w rozmowach konsultacyjnych dotyczących programu "Czyste Powietrze" uczestniczy prezes PORT PC, Paweł Lachman, który jednocześnie jest wystawcą jednego z zagranicznych znaków jakości dopuszczonych przez MKiŚ jako podstawa do wpisu urządzeń na listę ZUM? Czy ministerstwo nie dostrzega, że jest to jaskrawy konflikt interesów i może stanowić bezpośredni udział osób odpowiedzialnych za kształt programu w procederze ukierunkowania strumienia finansowania ze środków publicznych na rzecz podmiotów powiązanych z tym znakiem jakości?